Bất đồng lại nổi lên tại COP30

Vòng đàm phán khí hậu toàn cầu mới nhất đã đi được nửa chặng đường tại Hội nghị lần thứ 30 các bên tham gia Công ước khung của LHQ về biến đổi khí hậu (COP30), đang diễn ra tại thành phố Belem của Brazil.

Một phiên thảo luận trong khuôn khổ Hội nghị COP30 tại Brazil. Ảnh: RAFA NEDDEMEYER
Một phiên thảo luận trong khuôn khổ Hội nghị COP30 tại Brazil. Ảnh: RAFA NEDDEMEYER

Một số sáng kiến được đề xuất, song tranh cãi và bất đồng vẫn gay gắt ngay cả với mục tiêu cũ, đặt ra thách thức lớn với tham vọng của nước chủ nhà Brazil trong tuần thảo luận căng thẳng cuối cùng.

Giảm sử dụng nhiên liệu hóa thạch

Không là một nội dung chính tại COP30, song vấn đề giảm nhiên liệu hóa thạch vẫn không hề “nguội” và nhiều bên tiếp tục thúc đẩy bước tiến xa hơn cho mục tiêu này sau hai năm thỏa thuận chuyển đổi, hạn chế sử dụng nhiên liệu hóa thạch đạt được tại COP28. Tổng thống Brazil Lula da Silva đã kêu gọi thống nhất một lộ trình cụ thể hơn để sớm chấm dứt sự phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch. Giám đốc điều hành Chương trình Môi trường LHQ (UNEP) Inger Andersen cũng cho rằng các quốc gia cần tăng tốc hơn nữa nỗ lực giảm sử dụng, tiến tới “cai nghiện” nhiên liệu hóa thạch.

Sự ủng hộ về mặt chính trị tạo thêm động lực cho hàng chục nước thúc đẩy thảo luận đẩy nhanh tiến trình chuyển đổi, dần loại bỏ nhiên liệu hóa thạch. Theo nguồn tin từ phái đoàn đàm phán của Pháp, một nhóm nước, trong đó có Pháp, Đức, Colombia và Kenya, cùng phối hợp đưa vấn đề nhiên liệu hóa thạch vào “gói đàm phán tổng thể” trong những ngày tới. Nhóm gồm khoảng 50 quốc gia ủng hộ sáng kiến này và nỗ lực vận động để đạt mức 100 quốc gia đồng thuận về lộ trình mới về giảm nhiên liệu hóa thạch.

Tuy nhiên, mục tiêu không dễ đạt được khi thời gian đàm phán không còn nhiều trước khi COP30 kết thúc ngày 21/11 tới; và thực tế là hầu hết các quốc gia sản xuất dầu mỏ bác bỏ sáng kiến này. Ước tính, 70 quốc gia cảnh báo sẽ phản đối bất kỳ thỏa thuận mới nào tại COP30 liên quan nhiên liệu hóa thạch.

Theo UNEP, nhiều tiến bộ đã đạt được trong việc triển khai cam kết theo Thỏa thuận Paris về biến đổi khí hậu, trong đó nhiều quốc gia nghiêm túc nhìn nhận về khủng hoảng khí hậu và đưa ra cam kết theo cơ chế Đóng góp do quốc gia tự quyết định (NDC). Tuy nhiên, nỗ lực này vẫn chưa đủ, trong bối cảnh lượng khí thải tiếp tục tăng, đẩy nhiệt độ toàn cầu lên cao.

Trong báo cáo công bố trong khuôn khổ COP30, tổ chức Dự án Carbon toàn cầu cảnh báo, lượng khí thải CO2 từ các hoạt động sử dụng nhiên liệu hóa thạch dự kiến tăng 1,1%, đạt mức cao kỷ lục trong năm 2025.

Nâng quy mô tài chính khí hậu

Vấn đề tăng tài chính khí hậu trở thành tâm điểm gây chia rẽ lớn nhất tại COP30, khi các nước phát triển và đang phát triển tiếp tục gặp khó khăn trong việc dung hòa lợi ích. Một nhóm gồm 35 quốc gia do Brazil dẫn dắt đã đề xuất nâng quy mô tài chính khí hậu toàn cầu lên mức 1.300 tỷ USD mỗi năm dành cho các nước đang phát triển. Mức này cao gấp bốn lần cam kết 300 tỷ USD/năm mà các nước phát triển từng đưa ra tại COP29 năm 2024, nhưng đến nay vẫn chưa thực hiện đầy đủ.

Theo báo cáo mang tên Khoảng cách thích ứng biến đổi khí hậu, do UNEP công bố nhân dịp COP30, từ nay đến năm 2035, các nước đang phát triển cần từ 310 đến 365 tỷ USD/năm cho các nỗ lực thích ứng biến đổi khí hậu. Tuy nhiên, mức chi thực tế mới chỉ đáp ứng 1/12 yêu cầu này. Một phần nguyên nhân là do kinh tế khó khăn, chi phí nợ công tăng cao và vốn Hỗ trợ phát triển chính thức (ODA) bị thu hẹp. Phần nữa là các nước đang phát triển gặp khó khăn trong tiếp nhận nguồn tài chính khí hậu. Theo Oxfam, phần lớn tài trợ khí hậu dưới dạng khoản vay, trong đó có những khoản vay không ưu đãi, làm gia tăng gánh nặng nợ công, khiến nhiều nước nghèo ngần ngại tiếp nhận các khoản tài chính khí hậu.

Các chuyên gia cũng chỉ rõ, rào cản còn do khác biệt về định nghĩa tài chính khí hậu. Các nước phát triển chỉ muốn tập trung vào giảm phát thải, trong khi các nước đang phát triển muốn mở rộng sang cả thích ứng, bồi thường tổn thất và thiệt hại do biến đổi khí hậu. Các nước phát triển tính cả khoản vay và đầu tư tư nhân, trong khi các nước đang phát triển nhấn mạnh về viện trợ không hoàn lại thay vì các khoản tín dụng. Ngoài ra, các nước giàu muốn áp dụng tiêu chí minh bạch, có thể đo lường trong việc phân bổ tài trợ, trong khi các nước nghèo không đủ năng lực kỹ thuật, công nghệ để đáp ứng yêu cầu này...

Trong vai trò chủ nhà COP30, Brazil nỗ lực thúc đẩy đàm phán, tạo đột phá nhằm thông qua đề xuất nâng quy mô tài chính khí hậu lên 1.300 tỷ USD/năm dành cho các nước đang phát triển. Brazil nhấn mạnh sáng kiến này phản ánh kỳ vọng chung của các nước đang phát triển về một cơ chế tài chính khí hậu công bằng hơn. Tuy nhiên, đề xuất này tiếp tục vấp phải tranh cãi gay gắt, bộc lộ rõ chia rẽ sâu sắc giữa các quốc gia phát triển và đang phát triển.

Có thể bạn quan tâm

Biếm họa: ALFREDO MARTIRENA

Động thái phá băng

Chính quyền chuyển tiếp Mali vừa ân xá cho công dân Pháp Yann Christian Bernard Vezilier - người bị kết án 20 năm tù với cáo buộc liên quan âm mưu gây phương hại an ninh quốc gia Mali. Sắc lệnh ân xá, do đích thân Tổng thống chuyển tiếp, Đại tướng Assimi Goita ký duyệt, được xem là một động thái ngoại giao bất ngờ trong bối cảnh mối quan hệ giữa Bamako và Paris đang nguội lạnh.

Sinh viên trong khuôn viên Trường Harvard. Ảnh: REUTERS

Căng thẳng Nhà Trắng - Harvard chưa hạ nhiệt

Tòa án tại Massachusetts vừa bác đơn kiện của Bộ Tư pháp Mỹ cáo buộc Trường đại học Harvard không bảo vệ đầy đủ sinh viên Israel trước các hành vi bài Do Thái. Phán quyết được xem là thắng lợi pháp lý quan trọng của Harvard, đồng thời phản ánh những tranh cãi dai dẳng về giới hạn can thiệp của chính phủ đối với các cơ sở giáo dục đại học.

Hai nhà lãnh đạo Mỹ (bên phải) và Israel tại một cuộc gặp ở Nhà Trắng. Ảnh: THE NEW YORK TIMES

Vết rạn đồng minh Mỹ - Israel

Việc Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu công khai bác bỏ lộ trình 15 điểm của Tổng thống Mỹ Donald Trump về Gaza để tìm kiếm sự ủng hộ khi cuộc bầu cử đang đến gần được cho là một canh bạc khá mạo hiểm, có thể làm rạn nứt quan hệ đồng minh với Washington vốn có vai trò không thể thay thế của Tel Aviv.

Một hình ảnh khá rõ nét trong hồ sơ UAP chụp ở Colorado (Mỹ) năm 2022. Ảnh: FBI

Hồ sơ UAP lần đầu giải mật

Bộ Chiến tranh Mỹ vừa công bố đợt thứ 5 các hồ sơ liên quan Hiện tượng dị thường không xác định (UAP), trước đây thường được gọi là Vật thể bay không xác định (UFO), gồm 41 bộ tài liệu, hình ảnh và video thu thập trong khoảng thời gian từ năm 1950 đến năm 2026. Thuật ngữ UAP được sử dụng để chỉ những hiện tượng hoặc vật thể chưa được xác định ngay tại thời điểm quan sát.

Nhóm nhạc UPRIZE biểu diễn tại một sự kiện quốc tế.

V-Pop khát vọng vươn ra thế giới

Sự quan tâm ngày càng lớn của truyền thông quốc tế, cùng những bước đi mới trong xây dựng hệ sinh thái âm nhạc và kết nối thị trường toàn cầu, đang mở ra cơ hội để âm nhạc đại chúng Việt Nam (V-Pop) từng bước khẳng định vị thế, chinh phục thị trường thế giới.

Thi kéo co giữa lực lượng gìn giữ hòa bình hai nước Việt Nam-Trung Quốc. Ảnh: TÔ TRẦM

Tạo nhịp cầu kết nối Việt Nam-Trung Quốc

Chuỗi hoạt động giao lưu văn hóa, thể thao giữa lực lượng gìn giữ hòa bình Việt Nam và Trung Quốc góp phần thắt chặt thêm tình đoàn kết giữa các lực lượng tại Phái bộ An ninh lâm thời LHQ ở Abyei (UNISFA), góp phần lan tỏa thông điệp hòa bình và hữu nghị tại khu vực này.

Người dân tránh nóng tại một địa điểm có cây xanh ở Kenya. Ảnh: BLOOMBERG

Tháng 7 nóng nhất trong lịch sử

Các nhà khoa học châu Âu vừa công bố nghiên cứu cho thấy, khoảng 900 triệu người sinh sống tại nhiều khu vực, từ vùng Sahel châu Phi, Trung Mỹ, đến Tây Âu và châu Á, vừa trải qua tháng 7 nóng nhất trong lịch sử. Riêng tại châu Âu, thời tiết nắng nóng cực đoan và hạn hán gây thiệt hại hàng trăm tỷ euro cho nền kinh tế khu vực.

Châu Phi ứng phó với “siêu El Nino”. Ảnh: REUTERS

Châu Phi ứng phó với “siêu El Nino”

Theo Reuters, một đợt “siêu El Nino” sắp diễn ra với các hình thái thời tiết cực đoan, dự báo có thể khiến nền kinh tế các nước châu Phi thiệt hại từ 10 đến 20 tỷ USD, đồng thời gia tăng nguy cơ di cư quy mô lớn khỏi những khu vực chịu ảnh hưởng nặng nề.

Giám định ADN xác định danh tính hài cốt liệt sĩ tại Trung tâm giám định ADN (Viện Sinh học). Ảnh: LÊ MINH

Phát huy thành tựu hợp tác quốc tế về khoa học

Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam (VAST) đã từng bước làm chủ thành công quy trình giám định ADN thế hệ mới (NGS-SNP), mang lại bước tiến đột phá nhằm xác định danh tính hài cốt liệt sĩ tại Việt Nam. Thành tựu khẳng định vị thế khoa học của đất nước và mở rộng cánh cửa cho các dự án hợp tác quốc tế quan trọng.

Biếm họa: DAVE GRANDLUND

Những con số ám ảnh

Ít nhất 300 trẻ em thiệt mạng tại Dải Gaza trong 300 ngày, kể từ khi thỏa thuận ngừng bắn giữa phong trào Hamas và quân đội Israel chính thức có hiệu lực vào tháng 10/2025. Những con số gây ám ảnh đã được Quỹ Nhi đồng LHQ (UNICEF) đưa ra trong báo cáo cuối tuần trước.

Hàng loạt chiến dịch truy quét các đối tượng liên quan IS đã được thực hiện thời gian qua. Ảnh: REUTERS

Thổ Nhĩ Kỳ siết chặt vòng vây IS

Thổ Nhĩ Kỳ tiếp tục đẩy mạnh chiến dịch chống tổ chức tự xưng Nhà nước Hồi giáo (IS), với hàng loạt cuộc truy quét quy mô lớn trên phạm vi toàn quốc thời gian gần đây. Các động thái này phản ánh quyết tâm của Ankara trong việc ngăn chặn nguy cơ khủng bố và triệt phá mạng lưới tài chính của tổ chức khủng bố khét tiếng.

Học sinh Thái Lan động viên lẫn nhau sau biến cố. Ảnh: THE NATIONE

Thái Lan bảo vệ trẻ em trước bạo lực súng đạn

Sau vụ xả súng tại Trường Debsirin Nonthaburi khiến nhiều người thiệt mạng và bị thương, Chính phủ Thái Lan đang thúc đẩy xây dựng “Tiêu chuẩn an toàn trường học quốc gia” trong vòng 90 ngày. Kế hoạch tập trung vào tăng cường sàng lọc sức khỏe tâm thần, phòng chống tình trạng bắt nạt, kiểm soát vũ khí và các vật dụng bị cấm trong trường học.

Tây Ban Nha cũng cam kết đưa trẻ em Maroc về nước an toàn. Ảnh: REUTERS

Maroc cam kết hồi hương trẻ vị thành niên

Trước sức ép của chính quyền Tây Ban Nha, Chính phủ Maroc mới đây đã tái khẳng định sự sẵn sàng hợp tác với Tây Ban Nha và các đối tác châu Âu để tạo điều kiện hồi hương các trẻ vị thành niên Maroc không có người đi kèm đồng thời cho rằng, những rào cản pháp lý và thủ tục hành chính tại châu Âu, chứ không phải sự thiếu hợp tác của Rabat, mới là nguyên nhân chính cản trở quá trình này.

 Cảnh sát Tây Ban Nha sẵn sàng hành động nếu tình hình chuyển biến xấu. Ảnh: GETTY

Tây Ban Nha và Italy căng thẳng về kiểm soát biên giới

Tây Ban Nha tuyên bố khôi phục kiểm soát biên giới nội địa đối với du khách từ Italy để đáp trả việc Italia trước đó thực hiện biện pháp tương tự. Căng thẳng gia tăng sau khi hàng chục nghìn người di cư vượt biên từ Maroc vào vùng lãnh thổ Ceuta của Tây Ban Nha ở Bắc Phi. Vụ việc cũng đẩy Liên minh châu Âu (EU) vào cuộc tranh luận gay gắt về người nhập cư.

Tàu Iran trúng đòn tấn công của Ukraine trên biển Caspi. Ảnh: RUSPHOTOBANK

Nguy cơ xuất hiện “mặt trận” mới trên biển Caspi

Cuộc tấn công của Ukraine vào tàu Iran trên biển Caspi không chỉ làm gia tăng căng thẳng giữa hai quốc gia này mà còn là bước leo thang mới của cuộc xung đột quân sự Ukraine - Nga, đồng thời dấy lên lo ngại vùng biển chiến lược này trở thành điểm nóng mới tại khu vực cũng như trên thế giới.

Bên ngoài trụ sở UBS ở Mỹ. Ảnh: REUTERS

“Tuýt còi” tội phạm tài chính

Nhiều cơ quan quản lý của Mỹ đã công bố các khoản phạt đối với chi nhánh tại Mỹ của Tập đoàn tài chính đa quốc gia UBS, do không tuân thủ các quy định về phòng, chống rửa tiền. Động thái được xem là “hồi chuông cảnh cáo” đối với tội phạm tài chính khi hoạt động này có tính chất ngày càng tinh vi, phức tạp.

Đại sứ Nhật Bản tại Việt Nam Ito Naoki trao Huân chương Mặt trời mọc có tia sáng vàng và nơ thắt hoa hồng cho PGS, TS Nguyễn Thị Bích Hà.

Một đời đi cùng tiếng Nhật

Mỗi chặng đường phát triển của quan hệ Việt Nam - Nhật Bản đều có dấu ấn thầm lặng của những người đưa hai dân tộc đến gần nhau hơn. PGS, TS Nguyễn Thị Bích Hà, nguyên Trưởng khoa Tiếng Nhật, Trường đại học Ngoại thương, là một trong số đó.

Người dân Italy giải nhiệt tại vòi phun nước công cộng. Ảnh: GETTYIMAGES

Nắng nóng, cháy rừng hoành hành ở Mỹ, châu Âu

Nắng nóng gay gắt tại nhiều quốc gia châu Âu gây thiệt hại nặng nề về kinh tế, hạ tầng năng lượng đồng thời đe dọa trực tiếp đến sức khỏe người dân. Trong khi đó, Mỹ đang căng mình ứng phó các đám cháy rừng bùng phát.

Lễ thượng cờ ASEAN diễn ra tại Thủ đô Hà Nội. Ảnh: TRẦN THÀNH

Duy trì môi trường hòa bình, ổn định

Trong những năm qua, các kênh đối ngoại đa phương đã gặt hái nhiều dấu ấn. Việt Nam đã tham gia hơn 70 tổ chức và diễn đàn đa phương quan trọng, đảm nhiệm thành công nhiều trọng trách tại LHQ, Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN), Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC) và nhiều cơ chế hợp tác khu vực, liên khu vực khác.

Biếm họa: PIET

Lộ trình lịch sử cho hòa bình

“Giờ là lúc thực hiện những gì đã đạt thỏa thuận, chứ không phải hoài nghi, hay hành động phá hoại”, Tổng Thư ký LHQ Antonio Guterres phát biểu ý kiến như vậy ngay sau khi Hội đồng Hòa bình công bố lộ trình 15 điểm nhằm triển khai thỏa thuận hòa bình tại Dải Gaza.

Cảnh sát Mỹ bảo vệ an ninh tại một địa điểm diễn ra World Cup. Ảnh: GETTY

Cuộc chiến chống buôn người tại Mỹ

Ngày 29/7, Bộ An ninh Nội địa Mỹ (DHS) cho hay, các cơ quan thực thi pháp luật nước này đã bắt giữ gần 1.000 nghi phạm liên quan hoạt động buôn người trong thời gian diễn ra World Cup 2026. Đây được xem là một trong những chiến dịch chống buôn người lớn nhất từng được triển khai tại Mỹ trong khuôn khổ một sự kiện thể thao quốc tế.

Biếm họa: VASCO GARGALO

Phép thử với EU

Vấn đề người di cư tiếp tục gây sức ép với Liên minh châu Âu (EU) sau cuộc vượt biển của hàng nghìn người Morocco sang thành phố tự trị Ceuta của Tây Ban Nha. Hiện tượng này đã bộc lộ những bất đồng của EU, đồng thời được xem là phép thử đối với sự đoàn kết của khối.

Một phiên giao dịch trên thị trường chứng khoán Mỹ. Ảnh: CNN

Chứng khoán Mỹ giảm mạnh

Chứng khoán Mỹ lao dốc khi lợi suất trái phiếu tăng vọt sau quyết định giữ nguyên lãi suất của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED), trong khi giá dầu tăng mạnh càng làm dấy lên lo ngại về lạm phát.

Trụ sở chính của FED tại Washington D.C. Ảnh: THE STRAITS TIMES

FED giữ nguyên lãi suất giữa áp lực lạm phát

Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED) quyết định giữ nguyên lãi suất cơ bản tháng thứ 7 liên tiếp, bất chấp những lo ngại về lạm phát kéo dài. Quyết định được FED đưa ra trong bối cảnh nền kinh tế Mỹ tăng trưởng chậm lại trong quý II.