Bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống các dân tộc miền núi vùng nam Trung Bộ

Ngày 16/8, Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Ngãi phối hợp Hội Văn nghệ dân gian Việt Nam tổ chức Hội thảo khoa học “Văn hóa, văn nghệ dân gian các dân tộc miền núi tỉnh Quảng Ngãi và nam Trung Bộ trong tình hình mới”, thu hút đông đảo nhà khoa học, nhà nghiên cứu, nhà quản lý và các chuyên gia tham dự.
Quang cảnh hội thảo.
Quang cảnh hội thảo.

Phát biểu chào mừng hội thảo, Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Ngãi Trần Hoàng Tuấn nhấn mạnh, trong quá trình hình thành và phát triển, đồng bào các dân tộc thiểu số trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi nói riêng và vùng nam Trung Bộ nói chung đã sáng tạo ra những giá trị di sản văn hóa, truyền thống, giàu bản sắc, được lưu truyền, gìn giữ qua nhiều thế hệ.

Tuy nhiên, trong quá trình hội nhập và phát triển của đất nước, công tác bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa, văn nghệ truyền thống của cộng đồng các dân tộc thiểu số đặt ra nhiều thách thức.

Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Ngãi Trần Hoàng Tuấn phát biểu chào mừng hội thảo.

Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Ngãi Trần Hoàng Tuấn phát biểu chào mừng hội thảo.

Đáng lo ngại, tiếng nói, chữ viết, ngữ văn dân gian, nghệ thuật trình diễn dân gian, tập quán xã hội và tín ngưỡng, nghề thủ công truyền thống, lễ hội truyền thống, tri thức dân gian của người đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi có nguy cơ mai một, thất truyền; đời sống vật chất, mức hưởng thụ văn hóa, tinh thần chưa đồng đều giữa các vùng miền, chưa đáp ứng yêu cầu ngày càng cao trong xây dựng và phát triển đất nước trong tình hình mới.

Theo đồng chí Trần Hoàng Tuấn, mục đích của việc tổ chức Hội thảo khoa học lần này là nhằm cụ thể hóa các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước; dịp để các nhà khoa học, nhà nghiên cứu, nhà quản lý và chuyên gia đề xuất các giải pháp cả về lý luận và thực tiễn trong việc bảo tồn và phát triển văn hóa, văn nghệ dân gian các dân tộc miền núi tỉnh Quảng Ngãi và khu vực nam Trung Bộ trường tồn với lịch sử văn hóa, hòa chung vào dòng chảy văn hóa của 54 dân tộc Việt Nam, góp phần vào công cuộc đổi mới, hội nhập và phát triển đất nước.

Giáo sư, Tiến sĩ Lê Hồng Lý, Chủ tịch Hội Văn nghệ dân gian Việt Nam phát biểu tại Hội thảo.
Giáo sư, Tiến sĩ Lê Hồng Lý, Chủ tịch Hội Văn nghệ dân gian Việt Nam phát biểu tại Hội thảo.

Trình bày tham luận tại hội thảo, các nhà khoa học, nhà nghiên cứu, nhà quản lý và chuyên gia đều khẳng định, vùng nam Trung Bộ với sự tập trung của khoảng 30 dân tộc thiểu số đang sinh sống đã đem lại những sắc thái văn hóa riêng góp phần vào bức tranh chung cho mỗi tỉnh và toàn vùng. Đây chính là những ưu thế của văn hóa vùng nam Trung Bộ.

Bên cạnh giới thiệu những cách làm sáng tạo trong việc bảo tồn và phát huy giá trị cốt lõi của văn hóa, văn nghệ dân gian các dân tộc miền núi khu vực nam Trung Bộ, các đại biểu cũng đã nhìn nhận, trong bối cảnh mới với sự phát triển như vũ bão của công nghệ hiện đại, nếu những di sản văn hóa của dân tộc thiểu số trong vùng không được giữ gìn, khôi phục và trao truyền sẽ có nguy cơ mai một, quên lãng và bị mất đi.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Võ Quang Trọng, Phó Chủ tịch Hội Văn nghệ dân gian Việt Nam trình bày tham luận tại Hội thảo.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Võ Quang Trọng, Phó Chủ tịch Hội Văn nghệ dân gian Việt Nam trình bày tham luận tại Hội thảo.

Do vậy, để bảo tồn các giá trị di sản văn hóa của các dân tộc miền núi khu vực nam Trung Bộ, giải pháp căn cơ mà các đại biểu đề xuất là cần đẩy mạnh công tác sưu tầm, nghiên cứu, phổ biến và truyền dạy giúp cho bản thân mỗi tộc người thấy được giá trị của mình trước sự đa dạng văn hóa chung của toàn quốc và cao hơn là giúp cho chính họ dùng văn hóa tộc người của mình để nuôi dưỡng, vun trồng, làm phong phú đời sống tinh thần của họ và gìn giữ bản sắc văn hóa tộc người, giáo dục các thế hệ gìn giữ truyền thống của cha ông mình cũng như tìm thấy chỗ đứng riêng của họ trong vườn hoa nhiều hương sắc của văn hóa Việt Nam. Qua đó, vừa bảo tồn bản sắc văn hóa của cha ông, vừa phát triển kinh tế của mỗi địa phương.

Đồng thời, đem những giá trị văn hóa dân gian góp phần với thế giới vì mục đích hòa bình và thân thiện giữa các dân tộc trong mái nhà chung của quốc tế.

Nhà nghiên cứu Tôn Thất Hướng, Chi hội trưởng Hội văn nghệ dân gian tỉnh Quảng Nam.

Nhà nghiên cứu Tôn Thất Hướng, Chi hội trưởng Hội văn nghệ dân gian tỉnh Quảng Nam.

Theo Giáo sư, Tiến sĩ Lê Hồng Lý, Chủ tịch Hội Văn nghệ dân gian Việt Nam, vấn đề giáo dục di sản là hết sức quan trọng. Để làm được điều này, ngoài việc thực hành di sản của tộc người để các thế hệ trao truyền cho đời sau các giá trị văn hóa, thì việc giáo dục di sản có thêm một vấn đề nữa là đưa vào trường học dạy cho lớp trẻ với nhiều hình thức khác nhau.

“Với các bài học lý thuyết và thực hành tại chỗ, học sinh được trải nghiệm, rồi sau đó về thực hành tại nhà cùng những người thân, những nghệ nhân đang sống trong bản làng. Đó là cách giữ gìn bền vững và dễ gần, dễ thấm vào lòng người một cách nhanh chóng và hiệu quả”, Giáo sư, Tiến sĩ Lê Hồng Lý nhấn mạnh.

Có thể bạn quan tâm

Các đồng chí lãnh đạo tỉnh cùng đông đảo cựu chiến binh, chiến sĩ Điện Biên tham quan triển lãm "Từ ký họa chiến trường đến sắc màu đương đại".

Đặc sắc triển lãm “Từ ký họa chiến trường đến sắc màu đương đại” tại Điện Biên

Nhân kỷ niệm 72 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ (7/5/2026), Bảo tàng Chiến thắng Điện Biên Phủ (Điện Biên) tổ chức trưng bày, triển lãm 28 tác phẩm ký họa tiêu biểu về Chiến dịch Điện Biên Phủ của các họa sĩ Ngô Mạnh Lân, Phạm Thanh Tâm và Dương Hướng Minh với chủ đề “Từ ký họa chiến trường đến sắc màu đương đại”.

Nghệ nhân Nguyễn Công Đạt thực hiện in liễn làng Chuồn trong không gian Ngự Hà Viên, Huế. (Ảnh: MẠNH HÀO)

Những di sản sống của làng nghề

Có những làng nghề không mất đi hẳn nhưng lặng lẽ rút khỏi đời sống, chỉ còn lại trong ký ức của một vài người già hay trong những dấu vết mờ nhạt đâu đó.

Trần Ngọc Vàng và nghệ sĩ Thanh Thủy trong phim. (Ảnh: Galaxy Studio)

“Heo Năm Móng” đạt top 1 phòng vé điện ảnh mùa lễ 30/4

“Heo Năm Móng” nhanh chóng trở thành hiện tượng trên các diễn đàn điện ảnh và mạng xã hội, không chỉ nhờ chiến lược truyền thông hiệu quả, mà còn bởi hiệu ứng lan tỏa sau công chiếu. Sau 6 ngày ra mắt, phim chạm mốc 50 tỷ đồng, trở thành phim có doanh thu Top 1 phòng vé trong thời điểm ra mắt.

Nhà báo Hữu Việt và các diễn giả Phạm Thị Kim Oanh, Phan Cẩm Tú tại buổi tọa đàm. (Ảnh: HỒNG QUÂN)

Bảo vệ bản quyền từ góc nhìn của lĩnh vực điện ảnh

Trong các lĩnh vực văn hóa nghệ thuật, điện ảnh là một trong số những loại hình bị vi phạm bản quyền nhiều nhất. Ở kỷ nguyên số, công nghệ và trí tuệ nhân tạo là sự tiến bộ nhưng cũng là những công cụ đắc lực để sao chép và phát tán sản phẩm điện ảnh, gây ảnh hưởng nặng nề nhiều mặt.

Phối cảnh công trình biểu tượng bông lúa Cà Mau.

Giá trị văn hóa từ "Biểu tượng bông lúa" ở Cà Mau

Sự phát triển của một địa phương trong kỷ nguyên mới không chỉ được đong đếm một cách cơ học bằng những con đường rải nhựa, hay những cây cầu bê-tông nối nhịp đôi bờ. Tầm vóc và sức sống của một vùng đất còn được khắc họa đậm nét qua những biểu tượng văn hóa mang tầm nhìn chiến lược.

Cảnh trong vở kịch ngắn “Chuyện nhà chị Tín” của Nhà hát Kịch Việt Nam biểu diễn tại Bảo tàng Hồ Chí Minh. (Ảnh: THƯƠNG NGUYỄN)

Mở lối để sân khấu tiếp cận công chúng

Không thiếu những cuộc thi, liên hoan được tổ chức rầm rộ, những vở diễn mới liên tục ra mắt mỗi năm, nhưng sân khấu nước ta vẫn đang loay hoay đi tìm khán giả. Lý do tình trạng này là bởi các đơn vị chức năng chưa xây được nhịp cầu đủ mạnh để kết nối với công chúng trong môi trường truyền thông đang thay đổi từng ngày.

Các văn nghệ sĩ trong chuyến đi thực tế tại mỏ than ở Quảng Ninh vào dịp Ngày Thơ Việt Nam năm 2026. (Ảnh: THIÊN AN)

Chuyển động mới của văn học viết về công nhân

Trong dòng chảy của văn học đương đại, đề tài công nhân từng là mạch nguồn quan trọng, được khai thác nhiều, nhưng cũng có giai đoạn gần như vắng bóng. Vài năm trở lại đây, mảng đề tài này được quan tâm hơn, không còn bó hẹp trong khuôn mẫu cũ mà thể hiện góc nhìn đa chiều, gắn với nhịp vận động của xã hội hiện đại. 

Hơn 50.000 khán giả có mặt tại Sân vận động quốc gia Mỹ Đình thưởng thức chương trình “Tổ quốc trong tim”. (Ảnh THÀNH ĐẠT)

Hoàn thiện thể chế, tạo đà cho văn hóa bứt phá

Ngày 24/4, Quốc hội chính thức thông qua Nghị quyết về phát triển văn hóa Việt Nam với tỷ lệ tán thành cao (477/489 đại biểu). Nghị quyết đánh dấu bước chuyển quan trọng trong hoàn thiện thể chế, tạo đà cho văn hóa thật sự bứt phá, trở thành nguồn lực nội sinh và động lực đưa đất nước phát triển mạnh mẽ trong giai đoạn mới.