Báo Nhân Dân với bạn đọc trẻ

Thu hút và hấp dẫn đối với bạn đọc trẻ từ lâu đã là mối quan tâm của báo Đảng. Bởi với chức năng nhiệm vụ của mình, báo thường đề cập những thông tin có tính vĩ mô, quốc kế, những vấn đề đặt ra cho cả xã hội, cho cả một ngành, một địa phương…, có vẻ đề tài còn xa xôi, văn phong còn khô khan, chưa hợp “gu” người đọc trẻ tuổi.

Dấu ấn phong trào “ba sẵn sàng”

Để gần gũi hơn với thanh niên, Báo Nhân Dân phải lựa chọn cách đi của mình, phải khác các tờ báo chỉ dành riêng cho đối tượng bạn đọc trẻ, đó là đề cập những vấn đề thiết thân của thanh niên như học tập, việc làm, đời sống tinh thần hoặc đề xuất những chính sách tạo điều kiện cho lớp trẻ phấn đấu trưởng thành.

Dấu ấn mạnh mẽ cho điều đó chính là phong trào “Ba sẵn sàng” của thanh niên trong kháng chiến chống Mỹ, cứu nước.

Ngày 5/8/1964, đế quốc Mỹ dựng lên màn kịch tạo cớ để bất ngờ huy động máy bay ồ ạt ném bom xuống Cảng Gianh, Vinh-Bến Thủy, Lạch Trường và Bãi Cháy, bắt đầu cuộc chiến tranh phá hoại quy mô lớn tại miền bắc Việt Nam.

Ngay tối 7/8/1964, Ban Thường vụ Thành đoàn Hà Nội dưới sự chủ trì của Bí thư Vũ Hữu Loan đã họp bất thường, quyết định phát động phong trào “Ba sẵn sàng”: Sẵn sàng chiến đấu; sẵn sàng gia nhập các lực lượng vũ trang; sẵn sàng đi bất cứ nơi đâu, làm bất cứ việc gì khi Tổ quốc cần. Đêm 9/8/1964, khoảng 500 đoàn viên và hàng nghìn thanh niên Thủ đô đốt đuốc tuần hành trên đường phố giương cao khẩu hiệu “Ba sẵn sàng”.

Và “Ba sẵn sàng” nhanh chóng lan rộng trong thanh niên cả nước, trở thành lý tưởng, lẽ sống của thanh niên, góp phần to lớn vào thắng lợi của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước của dân tộc.

Đến dự cuộc tọa đàm do Báo Nhân Dân và Thành đoàn Hà Nội tổ chức nhân kỷ niệm 30 năm phong trào “Ba sẵn sàng”, ngày 9/8/1994, ông Vũ Hữu Loan hướng nhìn về phía nhà báo Hoàng Tùng, nguyên Tổng Biên tập Báo Nhân Dân và nhấn mạnh vai trò của báo Đảng: “Ngay sớm hôm sau cuộc mít-tinh tuần hành của tuổi trẻ, Báo Nhân Dân số ra ngày 10/8/1964 đã có xã luận cổ vũ phong trào “Ba sẵn sàng” do chính Tổng Biên tập Hoàng Tùng viết trong đêm, càng làm cho khí thế thanh niên dâng cao… Và hôm nay báo Đảng lại tiếp tục ủng hộ Đoàn tổ chức các phong trào mới”.

Đáp lời, nhà báo Hoàng Tùng không phát biểu mà “xin đọc bài bình luận” nhan đề “Lớp trẻ mạnh thì dân tộc mạnh”. Ông tin lớp trẻ sẽ làm nên sự nghiệp to lớn hơn, vẻ vang hơn.

Đồng hành, gần gũi hơn với bạn đọc trẻ

Có lẽ thời điểm nhiều người trong giới trẻ bối rối nhất chính là khi đất nước mới tiến hành công cuộc Đổi mới. Xóa bao cấp, thực hiện kinh tế thị trường nhiều thành phần, buổi đầu không khỏi có xáo trộn trong lớp trẻ. Số thất nghiệp tăng lên, tỷ lệ tội phạm và tệ nạn xã hội trong thanh thiếu niên cũng tăng; từ chỗ sinh viên cứ vào đại học là có học bổng nay chỉ dành học bổng cho sinh viên giỏi, khiến nhiều sinh viên nghèo cảm thấy hụt hẫng; từ chỗ sinh viên cứ tốt nghiệp đại học là được sắp xếp việc làm, đến giờ phải tự đi tìm việc; chưa kể không ít người đã có việc làm nhưng khi thực hiện sắp xếp lại các doanh nghiệp nhà nước, cũng thuộc diện dôi dư, mất việc…

Không đứng ngoài cuộc, Báo Nhân Dân tổ chức các cuộc gặp mặt, giao lưu với bạn trẻ để lắng nghe, thấu hiểu và từ đó, ra đời những bài báo về thanh niên phù hợp tâm tư nguyện vọng của họ.

Cuộc sống khó khăn hơn khiến nhiều bạn trẻ không tha thiết với Đoàn (còn gọi là nhạt Đoàn); trong xã hội đâu đâu cũng nhắc tới lợi nhuận mà thờ ơ trước những bất hạnh của người khác…, người ta gọi đó là chủ nghĩa Makeno (mặc kệ nó). Giữa lúc ấy, tại Thành phố Hồ Chí Minh xuất hiện một điểm sáng, đó là ra đời các Đội công tác xã hội vào mùa hè 1988, những hạt mầm đầu tiên của phong trào thanh niên tình nguyện sau này. “Ngày chủ nhật xanh” lúc đầu chỉ có hơn 100 bạn trẻ tự nguyện tham gia, sau hai năm số đội viên đã lên tới hàng nghìn.

Mô hình này lập tức được cổ vũ trên Báo Nhân Dân: “Họ gắn bó với nhau trong các đội công tác xã hội chỉ vì muốn làm điều nhân ái. Có đội viên là cán bộ giảng dạy đại học, có người chỉ mới học lớp 5 và đang thất nghiệp, có người là đảng viên và cũng có người không chung lý tưởng nhưng mong muốn làm việc thiện. Không có thù lao, không có cả tiền ăn trưa trong những ngày hoạt động ở ngoại thành, đồng phục áo xanh cũng tự sắm. Cứ như vậy, họ sống vì mọi người, có mặt mọi lúc khi có ai đó cần giúp đỡ…”.

Anh Hà Quang Dự, lúc đó là Bí thư thứ nhất Trung ương Đoàn cho biết anh rất thích bài báo “Những đội viên áo xanh” và nó đã góp phần giúp Trung ương Đoàn nhân rộng mô hình tình nguyện ở các địa phương với các tên gọi khác nhau.

Cùng với cải cách giáo dục đại học trong thời điểm những năm đầu Đổi mới, dân chủ hóa học đường cũng được nêu lên, sinh viên không chỉ là những người học thụ động mà đã có tiếng nói trọng lượng, trở thành nhân vật trung tâm trong nhà trường. Hội Sinh viên được thành lập ở một số cơ sở đại học, cao đẳng. Những cuộc đối thoại giữa hiệu trưởng và sinh viên, giữa chủ nhiệm khoa và sinh viên giúp lãnh đạo nhà trường nắm rõ hơn tình hình cũng như tâm tư nguyện vọng của các bạn trẻ.

Song không phải lúc nào cũng thuận buồm xuôi gió. Năm 1989 là thời điểm nhạy cảm đối với tầng lớp sinh viên. Tại Hà Nội, đã xảy ra một số cuộc phản ứng tập thể. Có thời điểm các vị lãnh đạo thành phố ngày nào cũng yêu cầu báo cáo tình hình. Đi sâu phân tích nguyên nhân từ nhiều phía: Nhà trường, sinh viên, tổ chức Đoàn, Hội, kể cả những chính sách đào tạo…, loạt bài tin trên Báo Nhân Dân được dư luận chú ý, góp phần cùng thành phố tháo gỡ vướng mắc, ổn định tình hình.

Cũng lâu rồi, trong một lần giao lưu giữa Ban Biên tập Báo Nhân Dân với đại biểu thanh niên, Tổng Biên tập Hữu Thọ lúc bấy giờ đã tán đồng với đề xuất của một số bạn trẻ mong muốn báo tăng diện tích, dung lượng, đổi mới cách trình bày và bớt khô khan để có nhiều hơn những thông tin mà giới trẻ yêu thích…

Và qua nhiều nhiệm kỳ lãnh đạo, báo Đảng đã từng bước thực hiện được điều đó. Báo đã gần gũi hơn với bạn đọc trẻ, nhiều bạn trẻ cũng chủ động đến với Báo Nhân Dân vì phần nào thấy có mình trong đó, và nhờ thế, họ tiếp nhận được những thông điệp, kiến thức, cảm xúc và những thông tin chính thống, hữu ích.