Báo động đỏ ở vùng băng vĩnh cửu do biến đổi khí hậu

Trong những thập niên tới, những thay đổi địa chất cùng sự ấm lên của lớp băng vĩnh cửu do biến đổi khí hậu có thể đe dọa nhiều công trình kiến trúc do con người xây dựng ở Bắc Cực và các khu vực chung quanh. Các nhà khoa học ước tính, chi phí bảo trì, bảo dưỡng các hệ thống cơ sở hạ tầng này đến giữa thế kỷ có thể lên đến hàng chục nghìn tỷ USD.

Trái đất ấm lên khiến tốc độ băng tan ngày một nhanh. (Ảnh: GETTY IMAGES)
Trái đất ấm lên khiến tốc độ băng tan ngày một nhanh. (Ảnh: GETTY IMAGES)

Nghiên cứu khoa học mới công bố trên Tạp chí Nature Reviews Earth & Environment cho thấy, nhiệt độ tại các khu vực băng vĩnh cửu đã tăng từ 0,3oC đến 1oC trong mỗi 10 năm, kể từ những năm 80 của thế kỷ 20. Vùng High Arctic - khu vực vòng Bắc Cực cao nhất, gồm nhiều hòn đảo phía bắc Canada và Greenland cũng đã ghi nhận nền nhiệt độ tăng tới 3oC trong 40 năm qua. Các nhà khoa học đánh giá, mức tăng nhiệt này đủ để làm tan chảy lớp băng vĩnh cửu nằm sâu trong lòng đất, gây ra thay đổi địa chất. Thực tế, các cơ sở hạ tầng như cầu, đường, nhà ở hay hệ thống đường ống nhiên liệu ở khu vực Alaska (Mỹ), phía bắc của Nga và Canada đã có dấu hiệu bị rạn nứt.

Gần 70% cơ sở hạ tầng ở các khu vực băng vĩnh cửu ở bắc bán cầu, bao gồm hơn 120 nghìn tòa nhà, gần 40 nghìn km đường giao thông, cùng 9.500 km đường ống dẫn nhiên liệu có nguy cơ bị hư hại. Đến năm 2050, các đoạn đường cao tốc của Canada, hệ thống đường ống liên tuyến Alaska, hay các thành phố Vorkuta, Yakutsk và Norilsk của Nga đều thuộc diện có nguy cơ cao bị phá hủy do lớp băng gần bề mặt dần tan.

Nghiên cứu mới cảnh báo, tác động đối với cơ sở hạ tầng là đặc biệt nghiêm trọng ở Nga, nơi có nhiều thành phố và khu dân cư nằm trên lớp băng vĩnh cửu hơn các quốc gia khác. Theo thống kê, gần 90% số dân ở các khu vực băng vĩnh cửu Bắc Cực là ở Nga. Tại thành phố Vorkuta, khoảng 80% trong số các tòa nhà đã xuất hiện một số biến dạng do lớp băng vĩnh cửu thay đổi. Năm 2020, băng vĩnh cửu tan chảy cũng đã gây ra vụ tràn dầu lớn ở thành phố Norilsk, khi một thùng nhiên liệu bị vỡ và rò rỉ hàng chục nghìn tấn dầu xuống sông.

Tuy nhiên, các công trình xây dựng mới vẫn tiếp tục mọc lên tại Bắc Cực. Kể từ năm 2000 đến nay, những hình ảnh từ vệ tinh cho thấy số lượng cơ sở hạ tầng, nhiều tuyến đường bộ và đường sắt mới dọc bờ biển Bắc Cực đã tăng 15%, tương đương diện tích 180 km2. Ngành dầu khí chiếm tới 70% số công trình mới này. Các chuyên gia ước tính, chi phí bảo trì, bảo dưỡng cho phần lớn hệ thống cơ sở hạ tầng này đến năm 2050 có thể lên tới 15.500 tỷ USD.

Thực tế, ngay từ giai đoạn khởi công các công trình nằm trên vùng băng vĩnh cửu, các nhà thầu cũng đã áp dụng những công nghệ xây dựng có chi phí cao, như đặt các đường ống tản nhiệt của các tòa nhà dọc theo tuyến đường, trong khi phần móng được thiết kế để bảo đảm sự ổn định của lớp băng phía dưới. Tuy nhiên, không giống như sông băng hoặc núi băng trôi, những thay đổi trong lớp băng vĩnh cửu khó đo lường hơn, vì nằm sâu dưới lòng đất.

Các nghiên cứu ước tính, lớp băng vĩnh cửu phía bắc Trái đất bao phủ khoảng từ 13 đến 18 triệu km2 và lưu giữ gần 1.900 tỷ tấn carbon. Diện tích băng vĩnh cửu này ấm lên và thay đổi không chỉ đe dọa các cơ sở hạ tầng, mà sẽ giải phóng lượng lớn carbon đã bị đóng băng trong nhiều thiên niên kỷ vào bầu khí quyển, càng làm trầm trọng thêm tình trạng biến đổi khí hậu toàn cầu. Tuy nhiên, không giống với động đất hay sóng thần, những tác động do băng vĩnh cửu tan chảy sẽ diễn ra từ từ và con người vẫn còn thời gian để giảm thiểu các thiệt hại.

Có thể bạn quan tâm

Đại diện Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các đơn vị liên quan thực hiện nghi thức phát động cuộc thi.

Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam khởi động Cuộc thi thiết kế công trình chống thiên tai

Hướng tới 2 nhóm đối tượng chuyên nghiệp (kiến trúc sư, kỹ sư, nhà quy hoạch) và không chuyên (học sinh, sinh viên, người Việt Nam ở nước ngoài), Cuộc thi "Thiết kế công trình và giải pháp thích ứng, phòng, chống thiên tai tại Việt Nam" đặt mục tiêu tìm kiếm những giải pháp có khả năng ứng dụng cao trong thực tiễn.

Cục Khí tượng thủy văn đề nghị các địa phương cần chủ động theo dõi diễn biến thời tiết để kịp thời ứng phó thiên tai.

Nhiều hình thái thiên tai có thể xuất hiện trong 10 ngày tới

Từ ngày 1/7, một vùng áp thấp có khả năng đi vào Biển Đông và mạnh lên thành áp thấp nhiệt đới, sau đó có thể phát triển thành bão. Đồng thời, từ ngày 4/7 đến 7/7, khu vực Bắc Bộ và Thanh Hóa được dự báo xuất hiện một đợt mưa vừa, mưa to trên diện rộng, tiềm ẩn nguy cơ lũ quét, sạt lở đất và ngập úng cục bộ.

(Ảnh minh họa)

Cảnh báo mưa cường suất lớn tại Bắc Bộ

Từ ngày 30/6 đến đêm 1/7, ở khu vực vùng núi và trung du Bắc Bộ, Quảng Ninh và thành phố Hải Phòng có mưa vừa, mưa to và dông với lượng mưa phổ biến 50-100mm, cục bộ có nơi mưa rất to trên 250mm (thời gian mưa tập trung vào chiều tối, đêm và sáng). Cảnh báo nguy cơ mưa có cường độ lớn (>100mm/3 giờ).

Tỉnh Quảng Trị hiện có khoảng 250.000ha rừng có nguy cơ cháy cao, tập trung chủ yếu ở vùng cát ven biển.

Chủ động ứng phó nguy cơ cháy rừng

Thời gian vừa qua, trên địa bàn tỉnh Quảng Trị liên tục xuất hiện các vụ cháy rừng, chủ yếu các rừng phòng hộ ven biển. Đáng chú ý, nhiều đám cháy sau khi được dập tắt lại bùng phát trở lại, kéo dài nhiều ngày khiến công tác chữa cháy gặp nhiều khó khăn.

[Video] Dự báo thời tiết ngày 30/6/2026: Mưa dông gia tăng, nắng nóng giảm mạnh trên cả ba miền

[Video] Dự báo thời tiết ngày 30/6/2026: Mưa dông gia tăng, nắng nóng giảm mạnh trên cả ba miền

Ngày hôm nay, thời tiết cả nước tiếp tục phân hóa rõ rệt. Miền Bắc duy trì mưa lớn diện rộng do nhiễu động khí quyển mạnh, trong khi Trung Bộ ghi nhận xu hướng giảm nắng nóng. Khu vực phía Nam và Cao nguyên Trung Bộ tiếp tục chịu tác động của gió mùa Tây Nam, khiến mưa dông xuất hiện nhiều hơn vào chiều tối và tối.

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai ngày 30/6/2026: Mưa dông diện rộng bao trùm Bắc Bộ, Trung Bộ hạ nhiệt sâu

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai ngày 30/6/2026: Mưa dông diện rộng bao trùm Bắc Bộ, Trung Bộ hạ nhiệt sâu

Bắc Bộ tiếp tục là tâm điểm của đợt mưa lớn với nhiều nơi xuất hiện mưa vừa, mưa to, cục bộ mưa rất to và nguy cơ xảy ra lũ quét, sạt lở đất. Trong khi đó, nắng nóng tại Trung Bộ tiếp tục suy giảm và dự kiến sẽ chấm dứt trong vài ngày tới. Khu vực Cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ duy trì mưa rào, dông vào chiều tối và tối. 

Dự báo khu vực vùng núi Bắc Bộ có mưa vừa, mưa to và dông. (Ảnh minh họa: Đ.T)

Cảnh báo mưa lớn ở khu vực Bắc Bộ, Thanh Hóa và cảnh báo lũ trên các sông khu vực Bắc Bộ

Đêm qua và sáng nay (29/6), khu vực Bắc Bộ có mưa vừa, mưa to và dông, cục bộ có nơi mưa rất to. Lượng mưa tính từ 19 giờ ngày 28/6 đến 8 giờ ngày 29/6 có nơi trên 100mm. Từ hôm nay đến ngày 30/6, trên các sông nhỏ, thượng nguồn các sông chính khu vực Bắc Bộ có khả năng xuất hiện một đợt lũ, biên độ lũ lên trên các sông từ 2-4m.

[Video] Dự báo thời tiết ngày 29/6/2026: Mưa dông giúp giảm nhiệt tại Bắc Bộ, Trung Bộ

[Video] Dự báo thời tiết ngày 29/6/2026: Mưa dông giúp giảm nhiệt tại Bắc Bộ, Trung Bộ

Hôm nay, thời tiết tại Bắc Bộ chịu tác động của rãnh áp thấp kết hợp hội tụ gió trên cao nên mưa dông gia tăng, tập trung vào sáng sớm và chiều tối. Trong khi đó, Trung Bộ vẫn duy trì nắng nóng, dù khu vực phía Bắc có xu hướng dịu hơn. Cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ tiếp tục có nắng ban ngày, chiều tối xuất hiện mưa dông.

(Ảnh: THÀNH ĐẠT)

Nghệ An nóng nhất cả nước hôm nay, gần 40 độ C

Hôm nay (28/6), nhiều tỉnh, thành phố tại Trung Bộ tiếp tục hứng chịu thời tiết nắng nóng gay gắt. Xã Con Cuông (tỉnh Nghệ An) ghi nhận mức nhiệt cao nhất cả nước, gần 40 độ C. Theo cơ quan khí tượng, nắng nóng diện rộng ở Trung Bộ có khả năng kết thúc từ ngày 1/7.

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai ngày 29/6/2026: Bắc Bộ tăng cường mưa dông, Trung Bộ vẫn khô nóng

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai ngày 29/6/2026: Bắc Bộ tăng cường mưa dông, Trung Bộ vẫn khô nóng

Đêm nay và ngày mai, thời tiết cả nước tiếp tục phân hóa rõ rệt. Bắc Bộ mưa dông gia tăng do rãnh áp thấp kết hợp hội tụ gió trên cao, trong khi Trung Bộ vẫn duy trì trạng thái nắng nóng, không khí khô hanh. Cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ chịu tác động của gió mùa Tây Nam nên mưa dông sẽ xuất hiện nhiều hơn vào chiều tối.

Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia nhận định tuần 29/6–5/7/2026, nhiều khu vực có mưa dông. (Ảnh:nhandan.vn)

Mưa dông trên diện rộng, cảnh báo nguy cơ lũ quét và áp thấp nhiệt đới trên biển đông

Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia nhận định tuần 29/6–5/7/2026, nhiều khu vực có mưa dông. Bắc Bộ có mưa vừa, mưa to cục bộ kèm nguy cơ lũ quét, sạt lở; Trung Bộ còn nắng nóng đầu tuần; cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ có mưa do gió mùa Tây Nam. Trên Biển Đông có khả năng hình thành áp thấp nhiệt đới...