Báo động đỏ ở vùng băng vĩnh cửu do biến đổi khí hậu

Trong những thập niên tới, những thay đổi địa chất cùng sự ấm lên của lớp băng vĩnh cửu do biến đổi khí hậu có thể đe dọa nhiều công trình kiến trúc do con người xây dựng ở Bắc Cực và các khu vực chung quanh. Các nhà khoa học ước tính, chi phí bảo trì, bảo dưỡng các hệ thống cơ sở hạ tầng này đến giữa thế kỷ có thể lên đến hàng chục nghìn tỷ USD.

Trái đất ấm lên khiến tốc độ băng tan ngày một nhanh. (Ảnh: GETTY IMAGES)
Trái đất ấm lên khiến tốc độ băng tan ngày một nhanh. (Ảnh: GETTY IMAGES)

Nghiên cứu khoa học mới công bố trên Tạp chí Nature Reviews Earth & Environment cho thấy, nhiệt độ tại các khu vực băng vĩnh cửu đã tăng từ 0,3oC đến 1oC trong mỗi 10 năm, kể từ những năm 80 của thế kỷ 20. Vùng High Arctic - khu vực vòng Bắc Cực cao nhất, gồm nhiều hòn đảo phía bắc Canada và Greenland cũng đã ghi nhận nền nhiệt độ tăng tới 3oC trong 40 năm qua. Các nhà khoa học đánh giá, mức tăng nhiệt này đủ để làm tan chảy lớp băng vĩnh cửu nằm sâu trong lòng đất, gây ra thay đổi địa chất. Thực tế, các cơ sở hạ tầng như cầu, đường, nhà ở hay hệ thống đường ống nhiên liệu ở khu vực Alaska (Mỹ), phía bắc của Nga và Canada đã có dấu hiệu bị rạn nứt.

Gần 70% cơ sở hạ tầng ở các khu vực băng vĩnh cửu ở bắc bán cầu, bao gồm hơn 120 nghìn tòa nhà, gần 40 nghìn km đường giao thông, cùng 9.500 km đường ống dẫn nhiên liệu có nguy cơ bị hư hại. Đến năm 2050, các đoạn đường cao tốc của Canada, hệ thống đường ống liên tuyến Alaska, hay các thành phố Vorkuta, Yakutsk và Norilsk của Nga đều thuộc diện có nguy cơ cao bị phá hủy do lớp băng gần bề mặt dần tan.

Nghiên cứu mới cảnh báo, tác động đối với cơ sở hạ tầng là đặc biệt nghiêm trọng ở Nga, nơi có nhiều thành phố và khu dân cư nằm trên lớp băng vĩnh cửu hơn các quốc gia khác. Theo thống kê, gần 90% số dân ở các khu vực băng vĩnh cửu Bắc Cực là ở Nga. Tại thành phố Vorkuta, khoảng 80% trong số các tòa nhà đã xuất hiện một số biến dạng do lớp băng vĩnh cửu thay đổi. Năm 2020, băng vĩnh cửu tan chảy cũng đã gây ra vụ tràn dầu lớn ở thành phố Norilsk, khi một thùng nhiên liệu bị vỡ và rò rỉ hàng chục nghìn tấn dầu xuống sông.

Tuy nhiên, các công trình xây dựng mới vẫn tiếp tục mọc lên tại Bắc Cực. Kể từ năm 2000 đến nay, những hình ảnh từ vệ tinh cho thấy số lượng cơ sở hạ tầng, nhiều tuyến đường bộ và đường sắt mới dọc bờ biển Bắc Cực đã tăng 15%, tương đương diện tích 180 km2. Ngành dầu khí chiếm tới 70% số công trình mới này. Các chuyên gia ước tính, chi phí bảo trì, bảo dưỡng cho phần lớn hệ thống cơ sở hạ tầng này đến năm 2050 có thể lên tới 15.500 tỷ USD.

Thực tế, ngay từ giai đoạn khởi công các công trình nằm trên vùng băng vĩnh cửu, các nhà thầu cũng đã áp dụng những công nghệ xây dựng có chi phí cao, như đặt các đường ống tản nhiệt của các tòa nhà dọc theo tuyến đường, trong khi phần móng được thiết kế để bảo đảm sự ổn định của lớp băng phía dưới. Tuy nhiên, không giống như sông băng hoặc núi băng trôi, những thay đổi trong lớp băng vĩnh cửu khó đo lường hơn, vì nằm sâu dưới lòng đất.

Các nghiên cứu ước tính, lớp băng vĩnh cửu phía bắc Trái đất bao phủ khoảng từ 13 đến 18 triệu km2 và lưu giữ gần 1.900 tỷ tấn carbon. Diện tích băng vĩnh cửu này ấm lên và thay đổi không chỉ đe dọa các cơ sở hạ tầng, mà sẽ giải phóng lượng lớn carbon đã bị đóng băng trong nhiều thiên niên kỷ vào bầu khí quyển, càng làm trầm trọng thêm tình trạng biến đổi khí hậu toàn cầu. Tuy nhiên, không giống với động đất hay sóng thần, những tác động do băng vĩnh cửu tan chảy sẽ diễn ra từ từ và con người vẫn còn thời gian để giảm thiểu các thiệt hại.

Có thể bạn quan tâm

Lãnh đạo Cục Quản lý và Xây dựng công trình thủy lợi phát động Tuần lễ quốc gia nước sạch và vệ sinh môi trường năm 2026.

Phát động Tuần lễ quốc gia nước sạch và vệ sinh môi trường năm 2026

Ngày 5/5, tại xã Nhữ Khê, tỉnh Tuyên Quang, Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp Ủy ban nhân dân tỉnh Tuyên Quang, UNICEF Việt Nam tổ chức Lễ phát động Tuần lễ quốc gia nước sạch và vệ sinh môi trường năm 2026 với chủ đề “Cấp nước an toàn - Ứng dụng công nghệ số - Phát triển bền vững”.

(Ảnh minh họa)

Thời tiết ngày 5/5: Cả nước có nắng nhưng không xuất hiện nắng nóng, mưa dông vào chiều tối và đêm

Dự báo, ngày 5/5, hầu hết các khu vực trên cả nước ban ngày trời nắng nhưng không xuất hiện nắng nóng, mưa dông giải nhiệt tập trung vào chiều tối và đêm. Khu vực Hà Nội không mưa, trưa chiều giảm mây trời nắng, thời tiết dễ chịu, nhiệt độ thấp nhất từ 22-24 độ C, cao nhất từ 28-30 độ C.

Ông Nguyễn Văn Hưởng, Trưởng phòng Dự báo thời tiết, Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, Cục Khí tượng thủy văn (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) chia sẻ về hiện tượng thời tiết cực đoan.

Mưa đá xuất hiện trên diện rộng ở miền bắc là hiện tượng hiếm gặp

Những ngày đầu tháng 5, hàng loạt địa phương ở khu vực Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ liên tiếp ghi nhận dông, lốc, sét, mưa đá với cường độ mạnh, gây thiệt hại về nhà cửa, hoa màu và tài sản của người dân. Đáng chú ý, mưa đá không chỉ xuất hiện ở khu vực miền núi mà còn lan rộng xuống trung du, đồng bằng, thậm chí cả Thủ đô Hà Nội.

[Video] Dự báo thời tiết ngày 4/5/2026: Mưa giảm, trời chuyển nắng trên nhiều khu vực

[Video] Dự báo thời tiết ngày 4/5/2026: Mưa giảm, trời chuyển nắng trên nhiều khu vực

Thời tiết hôm nay trên cả nước có xu hướng chuyển biến nhanh. Từ Bắc Bộ đến Trung Bộ, mưa dông giảm dần, trời chuyển nắng vào trưa chiều. Trong khi đó, khu vực Cao nguyên và Nam Bộ duy trì trạng thái ngày nắng, chiều tối có mưa dông quay trở lại cục bộ, kèm theo những hiện tượng thời tiết nguy hiểm trong dông.

[Video] Cảnh báo mưa dông diện rộng ở Bắc Bộ

[Video] Cảnh báo mưa dông diện rộng ở Bắc Bộ

Theo Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn Quốc gia, hiện khối không khí lạnh ở phía Bắc đang di chuyển xuống phía Nam, gây mưa dông diện rộng ở Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ, có nơi mưa rất to, nhiệt độ giảm.

[Video] Dự báo thời tiết ngày 3/5/2026: Không khí lạnh tràn xuống, Bắc Bộ chuyển mưa dông, Trung Bộ còn nắng nóng

[Video] Dự báo thời tiết ngày 3/5/2026: Không khí lạnh tràn xuống, Bắc Bộ chuyển mưa dông, Trung Bộ còn nắng nóng

Không khí lạnh bắt đầu tác động đến thời tiết nước ta trong ngày hôm nay, khiến khu vực Bắc Bộ chuyển sang trạng thái mưa dông từ trưa và chiều. Trong khi đó, miền Trung vẫn duy trì nắng nóng diện rộng trước khi mưa dông xuất hiện vào chiều tối và đêm. Cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ tiếp tục có nắng ban ngày.

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai ngày 3/5/2026: Bắc Bộ sắp đón mưa lớn, Trung Bộ và Nam Bộ duy trì nắng mạnh ban ngày

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai ngày 3/5/2026: Bắc Bộ sắp đón mưa lớn, Trung Bộ và Nam Bộ duy trì nắng mạnh ban ngày

Không khí lạnh từ phía Bắc sẽ bắt đầu tác động đến nước ta từ ngày mai 3/5, khiến thời tiết Bắc Bộ chuyển mưa dông từ trưa và chiều. Trong khi đó, miền Trung vẫn duy trì trạng thái nắng nóng trước khi mưa dông xuất hiện vào cuối ngày; Nam Bộ tiếp tục ngày nắng, chiều tối có khả năng xuất hiện dông rải rác.