Bảo đảm quyền tự do kinh doanh của người dân, doanh nghiệp

Được ví như cơ chế “khoán 10” trong phát triển kinh tế Việt Nam, Luật Doanh nghiệp (DN) sau 20 năm thi hành, nay đang tiếp tục được sửa đổi để hướng đến một môi trường kinh doanh an toàn và bớt rủi ro hơn cho nhà đầu tư. Một luật DN “đủ tầm” trong bối cảnh Việt Nam đã hội nhập kinh tế sâu rộng và chủ động tham gia cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 là yếu tố tiên quyết để xây dựng được đội ngũ DN, doanh nhân hùng hậu, đủ năng lực cạnh tranh toàn cầu.

Người dân làm thủ tục thành lập doanh nghiệp tại bộ phận một cửa Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Bắc Ninh. Ảnh: THANH LÂM
Người dân làm thủ tục thành lập doanh nghiệp tại bộ phận một cửa Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Bắc Ninh. Ảnh: THANH LÂM

Chi phí kinh doanh đã rẻ hơn

Tại hội nghị đánh giá 20 năm thực hiện Luật DN mới đây, Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế T.Ư (CIEM) cho biết, trước khi Luật DN năm 1999 được ban hành, thủ tục thành lập một DN kéo dài trung bình từ ba đến sáu tháng. Trong “hành trình” đó cần hoàn tất rất nhiều loại giấy tờ để xin đủ 35 chữ ký và 30 con dấu khác nhau. Vấn đề này cộng với những yếu tố khác như tham nhũng, yêu cầu xác minh nguồn gốc tài sản,… đã không khuyến khích được người dân thành lập công ty hoặc DN tư nhân. Năm 1999, Luật DN ra đời trên cơ sở hợp nhất Luật Công ty và Luật DN tư nhân đã tạo ra một khung khổ pháp lý chung cho các chủ thể kinh tế trong nền kinh tế thị trường cũng như tạo sân chơi bình đẳng cho các loại hình DN. Qua 20 năm, Luật DN đã có hai lần sửa đổi, thay thế vào các năm 2005 và 2014.

Theo đánh giá của CIEM, Luật DN đã thể chế hóa đầy đủ quyền tự do kinh doanh, giảm rủi ro và tăng tính chủ động, nhanh nhạy trong hoạt động kinh doanh của DN. Sự thay đổi đáng kể nhất mà luật này đem lại là chất lượng dịch vụ công, thể hiện ở thời gian tiếp nhận, xử lý hồ sơ, thủ tục đăng ký kinh doanh và thái độ cũng như tính chuyên nghiệp của cán bộ, công chức thực thi công vụ. Sau nhiều lần sửa đổi, Luật DN đã có những cải cách theo hướng tốt hơn như: Quy định cụ thể danh mục, ngành nghề cấm kinh doanh, ngành nghề có điều kiện; bỏ ghi ngành nghề kinh doanh; bỏ yêu cầu bắt buộc có con dấu DN…

Đặc biệt, lần sửa đổi gần đây nhất, trong bối cảnh thực thi Hiến pháp năm 2013, Luật DN năm 2014 đã thể hiện đúng tinh thần của Hiến pháp là cá nhân, tổ chức được phép kinh doanh bất cứ thứ gì pháp luật không cấm. Luật đưa ra những quy định mới nhằm thay đổi đột phá về quyền kinh doanh, cải cách thủ tục hành chính, cải cách con dấu, bảo vệ lợi ích của nhà đầu tư, bãi bỏ các yêu cầu về điều kiện kinh doanh tại thời điểm đăng ký thành lập DN, chuyển hoàn toàn từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm”. Những quy định này nhằm đưa DN trở thành một công cụ kinh doanh rẻ hơn, an toàn hơn, hấp dẫn hơn cho các nhà đầu tư, qua đó tăng cường thu hút và huy động hơn nữa mọi nguồn lực và vốn đầu tư vào sản xuất, kinh doanh.

Luật sư Nguyễn Hưng Quang, Công ty Luật NHQuang&Cộng sự nhớ lại: Tinh thần cải cách của Luật DN đã tạo ra những thay đổi mạnh mẽ về tiếp cận thị trường, thời gian thành lập DN chỉ còn từ hai đến bốn tuần, khiến số lượng DN thành lập trong hai năm đầu thi hành luật đã gần bằng số lượng DN thành lập trong chín năm trước đó. Còn theo đánh giá của Ngân hàng Thế giới, nhờ những cải cách mạnh mẽ được quy định cụ thể trong Luật DN năm 2014, chỉ số khởi sự DN của Việt Nam tăng từ thứ hạng 125 năm 2014 lên 104 trong tổng số 190 nền kinh tế được xếp hạng vào năm 2019; số thủ tục phải thực hiện giảm từ 10 xuống còn chín; thời gian thực hiện thủ tục giảm từ 34 ngày xuống còn 19 ngày. Quy định về bảo vệ nhà đầu tư, cổ đông liên tục thăng hạng, từ vị trí 169 năm 2013 lên vị trí 117 năm 2014 và vị trí 89 năm 2019.

Xóa bỏ tâm lý “sợ lớn”

Đồng hành cùng quá trình soạn thảo và giám sát thực thi Luật DN suốt 20 năm qua, TS Nguyễn Đình Cung, nguyên Viện trưởng CIEM nhận xét: Mặc dù công tác xây dựng Luật DN có những bước đột phá nhưng quá trình tuân thủ luật lại là một thách thức. Bởi mỗi luật có tới 10 nghị định, mỗi nghị định lại có từ sáu đến bảy thông tư hướng dẫn. Ngoài ra, còn có các công văn điều hành lấy ý kiến hướng dẫn thông tư, thực chất là ý chí, thẩm quyền của các bộ vì việc soạn thảo thông tư thường không tham vấn ý kiến rộng rãi như nghị định. Do đó, Luật DN đã tạo sự công bằng trong môi trường kinh doanh nhưng vẫn chưa bắt kịp kinh tế số; quyền tự do kinh doanh vẫn bị hạn chế bởi một số quy hoạch bất hợp lý, không phù hợp, nhất là trong lĩnh vực dịch vụ thanh toán, dịch vụ phi tài chính.

Chi phí tuân thủ Luật DN đã giảm đáng kể nhưng vẫn còn cao và chủ yếu giảm theo từng đợt cải cách thủ tục hành chính, chưa có thể chế, định chế phù hợp. Hoạt động đầu tư kinh doanh vẫn còn đối mặt nhiều rủi ro chính sách vì không tiên lượng được. Bên cạnh đó, cơ chế hậu kiểm là một điểm chưa thành công của Luật DN bởi trong thực tế, hoạt động thanh tra, kiểm tra có thiên hướng nhằm phát hiện vi phạm để xử lý hơn là hỗ trợ, giúp đỡ DN tuân thủ pháp luật.

Phó Viện trưởng CIEM Phan Đức Hiếu, thành viên Ban soạn thảo Luật DN cho biết: Các phiên bản Luật DN trước đều tập trung cải cách điều kiện gia nhập thị trường cho nên có nhiều ý kiến cho rằng dư địa cho cải cách ở lần sửa đổi luật năm 2019 đã tới hạn. “Nhưng theo tôi, vẫn còn nhiều dư địa trong lần sửa đổi này và có thể lấy tinh thần cải cách của Luật DN để áp dụng cho các luật khác”, ông Hiếu nhấn mạnh. Đơn cử, thủ tục gia nhập thị trường hiện có tám bước với 16 ngày, sắp tới có thể giảm thêm được một ngày. Về mục tiêu nâng cao quản trị DN, giúp DN kinh doanh an toàn hơn, dự thảo luật dự kiến sửa đổi quản trị công ty TNHH theo hướng không bắt buộc phải thành lập ban kiểm soát, có thể thuê kiểm toán viên hoặc công ty kiểm toán để thực hiện chức năng kiểm soát (trừ DN có vốn nhà nước); mở rộng quyền của cổ đông, nhóm cổ đông về việc tiếp cận thông tin hoạt động của công ty…

TS Nguyễn Đình Cung đúc kết: Soạn thảo luật phải tách rời khỏi thực thi chính sách, hạn chế việc các bộ xây dựng luật, tận dụng cao nhất nguồn chất xám của các chuyên gia độc lập. Như vậy mới bảo đảm tính khách quan, minh bạch. “Có hai vấn đề lớn mà hệ thống thể chế cần chú ý, đó là DN sợ lớn và muốn lớn cũng không được. Tiếp xúc với DN, tôi nhận thấy họ vẫn chưa cảm thấy thật sự an toàn để vững tâm dốc vốn, dốc sức kinh doanh, để lớn mạnh bằng thực lực của mình. Một nút thắt khác cần tháo gỡ là sửa đổi các luật liên quan như Luật Đất đai, Luật Đầu tư, Luật Xây dựng, và cải cách tư pháp, ông Cung nói.

Luật DN đang được Chính phủ trình Quốc hội xin ý kiến sửa đổi tại kỳ họp thứ tám Quốc hội khóa XIV. Những nội dung lớn được đề xuất sửa đổi, bổ sung gồm: Bãi bỏ một số thủ tục không còn cần thiết như: thủ tục thông báo mẫu dấu, thủ tục báo cáo thay đổi thông tin người quản lý DN, cho phép thực hiện đăng ký DN qua mạng với bộ hồ sơ điện tử (không phải nộp thêm bộ hồ sơ giấy như hiện nay); sửa đổi quy định về DN nhà nước; đưa hộ kinh doanh vào điều chỉnh trong Luật DN bằng việc bổ sung một chương riêng.

(Nguồn: Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế T.Ư)

Có thể bạn quan tâm

Dự án xây dựng Cảng hàng không quốc tế Long Thành đã hoàn thành giai đoạn 1.

Phấn đấu vận hành đồng bộ Cảng hàng không quốc tế Long Thành trong năm 2026

Phó Thủ tướng Chính phủ Trần Hồng Hà vừa có ý kiến chỉ đạo yêu cầu các bộ, ngành, địa phương và đơn vị liên quan tập trung cao độ mọi nguồn lực, khẩn trương triển khai các hạng mục trọng điểm, bảo đảm tiến độ dự án Cảng hàng không quốc tế Long Thành giai đoạn 1, hướng tới mục tiêu đưa công trình vận hành đồng bộ trong năm 2026.

Nhiều sản phẩm thủ công mỹ nghệ, làng nghề truyền thống phục vụ Tết được giới thiệu tại Triển lãm.

Triển lãm hàng thủ công mỹ nghệ phục vụ Tết Nguyên đán

Tối 28/1, tại Điểm du lịch Làng nghề tăm hương Quảng Phú Cầu (xã Ứng Thiên, Hà Nội), Sở Công thương Hà Nội phối hợp Ủy ban nhân dân xã Ứng Thiên khai mạc Triển lãm các sản phẩm, mẫu thiết kế hàng thủ công mỹ nghệ mới, sáng tạo gắn với các hoạt động phục vụ Xuân Bính Ngọ 2026.

Nông sản Việt Nam thu hút đông khách quốc tế quan tâm tìm hiểu. (Ảnh: AGRITRADE)

Việt Nam tham dự Hội chợ Gulfood Dubai 2026

Hội chợ quốc tế về thực phẩm và đồ uống Gulfood 2026 diễn ra trong các ngày 26 đến 30/1 tại Trung tâm triển lãm Dubai Exhibition Centre, Dubai, UAE. Khu gian hàng Việt Nam do Trung tâm Xúc tiến thương mại nông nghiệp, Bộ Nông nghiệp và Môi trường thực hiện đã tiếp đón hàng nghìn lượt khách ngay trong ngày đầu khai mạc (26/1).

(Ảnh: THÀNH ĐẠT)

Giá vàng chiều 28/1: Vàng miếng, vàng nhẫn tăng từng giờ, vượt 184 triệu đồng/lượng

Ngày 28/1, giá vàng trong nước, thế giới tăng dồn dập, vượt qua tất cả các kỷ lục được ghi nhận trước đó. Trong phiên sáng nay, giá vàng miếng SJC trong nước tăng 4,1 triệu đồng/lượng và tiếp tục điều chỉnh giá tăng thêm 2,8 đồng vào phiên chiều, đưa giá vọt lên mức 184,2 triệu đồng/lượng, cao nhất từ trước đến nay.

Ảnh minh họa.

Chứng khoán ngày 28/1: Cổ phiếu ngân hàng và bất động sản bị bán mạnh, VN-Index giảm tiếp gần 28 điểm

Phiên giao dịch ngày 28/1, thị trường chứng khoán Việt Nam chìm trong sắc đỏ. Các nhóm ngành cổ phiếu như ngân hàng, bất động sản... cùng hàng loạt cổ phiếu lớn giảm sàn kéo chỉ số VN-Index lao dốc, thủng ngưỡng 1.800 điểm. Dù lực cầu bắt đáy xuất hiện cuối phiên, VN-Index vẫn giảm 27,59 điểm, xuống mức 1.802,91 điểm.

Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc - Cửa ngõ kết nối đảo ngọc với thế giới.

Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc – Cửa ngõ kết nối đảo ngọc với thế giới

Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc là cửa ngõ quan trọng, góp phần đưa đảo ngọc trở thành điểm đến du lịch hàng đầu khu vực và quốc tế. Với vị trí chiến lược tại cực nam Tổ quốc, sân bay Phú Quốc đã và đang khẳng định vai trò then chốt trong việc kết nối Phú Quốc với thế giới, thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội.

Công nhân làm việc tại một nhà máy lọc dầu. (Nguồn: THX/TTXVN)

Giá dầu lập đỉnh 15 tháng, kim loại quý kéo MXV-Index giảm mạnh

Thị trường hàng hóa vừa trải qua một phiên giao dịch đầy biến động với diễn biến phân hóa. Áp lực chốt lời mạnh trên thị trường bạc và bạch kim đã góp phần kéo chỉ số MXV-Index giảm 1,7%, xuống còn 2.685 điểm, chấm dứt chuỗi tăng 5 phiên liên tiếp trước đó.

Ủy ban nhân dân xã Cà Ná (Khánh Hòa) dựng pa-nô tuyên truyền về quy hoạch các dự án trọng điểm để thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội của địa phương trong tương lai. (Ảnh: NGUYỄN TRUNG)

Khánh Hòa phê duyệt kết quả lựa chọn nhà đầu tư Dự án nhà máy nhiệt điện LNG Cà Ná

Ngày 28/1, Ủy ban nhân dân tỉnh Khánh Hòa ban hành Quyết định số 399/QĐ-UBND phê duyệt kết quả lựa chọn nhà đầu tư thực hiện Dự án nhà máy nhiệt điện LNG Cà Ná - dự án trọng điểm có ý nghĩa chiến lược trong bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia và thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội của địa phương.

Phú Quốc trước vận hội APEC 2027 - Khẳng định vị thế đô thị biển đảo tầm cỡ quốc tế.

Phú Quốc trước vận hội APEC 2027 - Khẳng định vị thế đô thị biển đảo tầm cỡ quốc tế

Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng đã xác định rõ mục tiêu đưa Việt Nam trở thành điểm đến của những sự kiện quốc tế. Việc đặc khu Phú Quốc là địa điểm tổ chức Hội nghị cấp cao APEC 2027 là vinh dự lớn đối với đất nước, là cơ hội để Đảo Ngọc khẳng định vị thế trung tâm kinh tế-du lịch-đối ngoại tầm vóc khu vực và thế giới.

Đoàn đại biểu cấp cao Đảng, Nhà nước Lào làm việc tại Tập đoàn Điện lực Việt Nam.

Tăng cường hợp tác điện lực Việt Nam-Lào trong bối cảnh nhu cầu năng lượng gia tăng

Những năm qua, hợp tác trong lĩnh vực năng lượng, nhất là trong kết nối hạ tầng hệ thống điện và trao đổi điện năng Việt Nam và Lào được đẩy mạnh, có thể coi là điểm sáng trong quan hệ hợp tác kinh tế giữa hai nước. Hiện tổng công suất từ các nhà máy điện tại Lào đã vận hành và bán điện về Việt Nam là 2.379MW.

Mỗi ngày có hàng trăm công nhân, thiết bị đang tập trung thi công các gói thầu thuộc dự án đường Động lực Điện Biên.

Hối hả trên công trình đường động lực Điện Biên

Nỗ lực vì mục tiêu hoàn thành Đường giao thông kết nối các khu vực kinh tế trọng điểm dọc trục QL279, QL12 (gọi tắt là đường Động lực Điện Biên), suốt nhiều ngày qua hàng nghìn công nhân cùng máy móc, thiết bị miệt mài làm việc. Cả kỳ nghỉ Tết Dương lịch 2026 vừa qua, công trường ngày đêm vẫn rầm rập tiếng máy, tiếng người…

Các giải pháp công nghệ cho ô-tô điện được trưng bày tại Triển lãm Thành tựu đất nước "80 năm hành trình Độc lập-Tự do-Hạnh phúc". (Ảnh: Thế Đại)

Kinh tế số thúc đẩy đổi mới mô hình tăng trưởng

Việt Nam đang bước vào giai đoạn tăng tốc chiến lược để thực hiện thắng lợi mục tiêu đến năm 2030 trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao; đến năm 2045 trở thành nước phát triển, thu nhập cao.

Lực lượng Quản lý thị trường Quảng Ninh kiểm tra cơ sở kinh doanh của ông Trần Hữu Quyền ở phường Móng Cái 2.

Quảng Ninh: Bảo đảm bình ổn thị trường trong dịp Tết Bính Ngọ 2026

Thực hiện tháng cao điểm đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả và an toàn vệ sinh thực phẩm dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026; Lực lượng Quản lý thị trường tỉnh Quảng Ninh đã phát hiện và xử lý vi phạm với tổng số tiền phạt hơn 13 tỷ đồng. Góp phần bình ổn thị trường và bảo đảm sức khỏe cho nhân dân.

Ảnh minh họa.

Thanh khoản suy giảm mạnh, VN-Index mất hơn 13 điểm trước áp lực từ nhóm bất động sản

Phiên giao dịch ngày 27/1, thị trường chứng khoán Việt Nam phân hóa rõ nét. Thanh khoản toàn thị trường giảm sâu, tổng giá trị giao dịch chỉ đạt hơn 27.781 tỷ đồng. Áp lực điều chỉnh mạnh tại nhóm bất động sản cùng diễn biến bán ròng của khối ngoại đã kéo VN-Index giảm 13,22 điểm, xuống mức 1.830,5 điểm khi kết thúc phiên.

[Video] Từ năm 2026, thêm 2 trường hợp được cấp sổ đỏ lần đầu

[Video] Từ năm 2026, thêm 2 trường hợp được cấp sổ đỏ lần đầu

Theo Luật Đất đai năm 2024 và Nghị quyết 254/2025 của Quốc hội, từ năm 2026, Luật Đất đai bổ sung hai trường hợp được xem xét cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất lần đầu, nhằm tháo gỡ vướng mắc tồn tại kéo dài trong công tác quản lý, sử dụng đất đai.