Bảo đảm quyền tự do kinh doanh của người dân, doanh nghiệp

Được ví như cơ chế “khoán 10” trong phát triển kinh tế Việt Nam, Luật Doanh nghiệp (DN) sau 20 năm thi hành, nay đang tiếp tục được sửa đổi để hướng đến một môi trường kinh doanh an toàn và bớt rủi ro hơn cho nhà đầu tư. Một luật DN “đủ tầm” trong bối cảnh Việt Nam đã hội nhập kinh tế sâu rộng và chủ động tham gia cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 là yếu tố tiên quyết để xây dựng được đội ngũ DN, doanh nhân hùng hậu, đủ năng lực cạnh tranh toàn cầu.

Người dân làm thủ tục thành lập doanh nghiệp tại bộ phận một cửa Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Bắc Ninh. Ảnh: THANH LÂM
Người dân làm thủ tục thành lập doanh nghiệp tại bộ phận một cửa Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Bắc Ninh. Ảnh: THANH LÂM

Chi phí kinh doanh đã rẻ hơn

Tại hội nghị đánh giá 20 năm thực hiện Luật DN mới đây, Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế T.Ư (CIEM) cho biết, trước khi Luật DN năm 1999 được ban hành, thủ tục thành lập một DN kéo dài trung bình từ ba đến sáu tháng. Trong “hành trình” đó cần hoàn tất rất nhiều loại giấy tờ để xin đủ 35 chữ ký và 30 con dấu khác nhau. Vấn đề này cộng với những yếu tố khác như tham nhũng, yêu cầu xác minh nguồn gốc tài sản,… đã không khuyến khích được người dân thành lập công ty hoặc DN tư nhân. Năm 1999, Luật DN ra đời trên cơ sở hợp nhất Luật Công ty và Luật DN tư nhân đã tạo ra một khung khổ pháp lý chung cho các chủ thể kinh tế trong nền kinh tế thị trường cũng như tạo sân chơi bình đẳng cho các loại hình DN. Qua 20 năm, Luật DN đã có hai lần sửa đổi, thay thế vào các năm 2005 và 2014.

Theo đánh giá của CIEM, Luật DN đã thể chế hóa đầy đủ quyền tự do kinh doanh, giảm rủi ro và tăng tính chủ động, nhanh nhạy trong hoạt động kinh doanh của DN. Sự thay đổi đáng kể nhất mà luật này đem lại là chất lượng dịch vụ công, thể hiện ở thời gian tiếp nhận, xử lý hồ sơ, thủ tục đăng ký kinh doanh và thái độ cũng như tính chuyên nghiệp của cán bộ, công chức thực thi công vụ. Sau nhiều lần sửa đổi, Luật DN đã có những cải cách theo hướng tốt hơn như: Quy định cụ thể danh mục, ngành nghề cấm kinh doanh, ngành nghề có điều kiện; bỏ ghi ngành nghề kinh doanh; bỏ yêu cầu bắt buộc có con dấu DN…

Đặc biệt, lần sửa đổi gần đây nhất, trong bối cảnh thực thi Hiến pháp năm 2013, Luật DN năm 2014 đã thể hiện đúng tinh thần của Hiến pháp là cá nhân, tổ chức được phép kinh doanh bất cứ thứ gì pháp luật không cấm. Luật đưa ra những quy định mới nhằm thay đổi đột phá về quyền kinh doanh, cải cách thủ tục hành chính, cải cách con dấu, bảo vệ lợi ích của nhà đầu tư, bãi bỏ các yêu cầu về điều kiện kinh doanh tại thời điểm đăng ký thành lập DN, chuyển hoàn toàn từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm”. Những quy định này nhằm đưa DN trở thành một công cụ kinh doanh rẻ hơn, an toàn hơn, hấp dẫn hơn cho các nhà đầu tư, qua đó tăng cường thu hút và huy động hơn nữa mọi nguồn lực và vốn đầu tư vào sản xuất, kinh doanh.

Luật sư Nguyễn Hưng Quang, Công ty Luật NHQuang&Cộng sự nhớ lại: Tinh thần cải cách của Luật DN đã tạo ra những thay đổi mạnh mẽ về tiếp cận thị trường, thời gian thành lập DN chỉ còn từ hai đến bốn tuần, khiến số lượng DN thành lập trong hai năm đầu thi hành luật đã gần bằng số lượng DN thành lập trong chín năm trước đó. Còn theo đánh giá của Ngân hàng Thế giới, nhờ những cải cách mạnh mẽ được quy định cụ thể trong Luật DN năm 2014, chỉ số khởi sự DN của Việt Nam tăng từ thứ hạng 125 năm 2014 lên 104 trong tổng số 190 nền kinh tế được xếp hạng vào năm 2019; số thủ tục phải thực hiện giảm từ 10 xuống còn chín; thời gian thực hiện thủ tục giảm từ 34 ngày xuống còn 19 ngày. Quy định về bảo vệ nhà đầu tư, cổ đông liên tục thăng hạng, từ vị trí 169 năm 2013 lên vị trí 117 năm 2014 và vị trí 89 năm 2019.

Xóa bỏ tâm lý “sợ lớn”

Đồng hành cùng quá trình soạn thảo và giám sát thực thi Luật DN suốt 20 năm qua, TS Nguyễn Đình Cung, nguyên Viện trưởng CIEM nhận xét: Mặc dù công tác xây dựng Luật DN có những bước đột phá nhưng quá trình tuân thủ luật lại là một thách thức. Bởi mỗi luật có tới 10 nghị định, mỗi nghị định lại có từ sáu đến bảy thông tư hướng dẫn. Ngoài ra, còn có các công văn điều hành lấy ý kiến hướng dẫn thông tư, thực chất là ý chí, thẩm quyền của các bộ vì việc soạn thảo thông tư thường không tham vấn ý kiến rộng rãi như nghị định. Do đó, Luật DN đã tạo sự công bằng trong môi trường kinh doanh nhưng vẫn chưa bắt kịp kinh tế số; quyền tự do kinh doanh vẫn bị hạn chế bởi một số quy hoạch bất hợp lý, không phù hợp, nhất là trong lĩnh vực dịch vụ thanh toán, dịch vụ phi tài chính.

Chi phí tuân thủ Luật DN đã giảm đáng kể nhưng vẫn còn cao và chủ yếu giảm theo từng đợt cải cách thủ tục hành chính, chưa có thể chế, định chế phù hợp. Hoạt động đầu tư kinh doanh vẫn còn đối mặt nhiều rủi ro chính sách vì không tiên lượng được. Bên cạnh đó, cơ chế hậu kiểm là một điểm chưa thành công của Luật DN bởi trong thực tế, hoạt động thanh tra, kiểm tra có thiên hướng nhằm phát hiện vi phạm để xử lý hơn là hỗ trợ, giúp đỡ DN tuân thủ pháp luật.

Phó Viện trưởng CIEM Phan Đức Hiếu, thành viên Ban soạn thảo Luật DN cho biết: Các phiên bản Luật DN trước đều tập trung cải cách điều kiện gia nhập thị trường cho nên có nhiều ý kiến cho rằng dư địa cho cải cách ở lần sửa đổi luật năm 2019 đã tới hạn. “Nhưng theo tôi, vẫn còn nhiều dư địa trong lần sửa đổi này và có thể lấy tinh thần cải cách của Luật DN để áp dụng cho các luật khác”, ông Hiếu nhấn mạnh. Đơn cử, thủ tục gia nhập thị trường hiện có tám bước với 16 ngày, sắp tới có thể giảm thêm được một ngày. Về mục tiêu nâng cao quản trị DN, giúp DN kinh doanh an toàn hơn, dự thảo luật dự kiến sửa đổi quản trị công ty TNHH theo hướng không bắt buộc phải thành lập ban kiểm soát, có thể thuê kiểm toán viên hoặc công ty kiểm toán để thực hiện chức năng kiểm soát (trừ DN có vốn nhà nước); mở rộng quyền của cổ đông, nhóm cổ đông về việc tiếp cận thông tin hoạt động của công ty…

TS Nguyễn Đình Cung đúc kết: Soạn thảo luật phải tách rời khỏi thực thi chính sách, hạn chế việc các bộ xây dựng luật, tận dụng cao nhất nguồn chất xám của các chuyên gia độc lập. Như vậy mới bảo đảm tính khách quan, minh bạch. “Có hai vấn đề lớn mà hệ thống thể chế cần chú ý, đó là DN sợ lớn và muốn lớn cũng không được. Tiếp xúc với DN, tôi nhận thấy họ vẫn chưa cảm thấy thật sự an toàn để vững tâm dốc vốn, dốc sức kinh doanh, để lớn mạnh bằng thực lực của mình. Một nút thắt khác cần tháo gỡ là sửa đổi các luật liên quan như Luật Đất đai, Luật Đầu tư, Luật Xây dựng, và cải cách tư pháp, ông Cung nói.

Luật DN đang được Chính phủ trình Quốc hội xin ý kiến sửa đổi tại kỳ họp thứ tám Quốc hội khóa XIV. Những nội dung lớn được đề xuất sửa đổi, bổ sung gồm: Bãi bỏ một số thủ tục không còn cần thiết như: thủ tục thông báo mẫu dấu, thủ tục báo cáo thay đổi thông tin người quản lý DN, cho phép thực hiện đăng ký DN qua mạng với bộ hồ sơ điện tử (không phải nộp thêm bộ hồ sơ giấy như hiện nay); sửa đổi quy định về DN nhà nước; đưa hộ kinh doanh vào điều chỉnh trong Luật DN bằng việc bổ sung một chương riêng.

(Nguồn: Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế T.Ư)

Có thể bạn quan tâm

Năm 2026 ghi dấu chặng đường vẻ vang 80 năm ngành thống kê Việt Nam. (Ảnh: HNV)

Chặng đường 80 năm vẻ vang ngành thống kê Việt Nam

Năm 2026 này đánh dấu chặng đường 80 năm vẻ vang của ngành thống kê Việt Nam, ghi dấu sự ra đời của Nha Thống kê Việt Nam – tiền thân của Cục Thống kê ngày nay. Phát huy truyền thống, ngành thống kê tiếp tục vững bước, xứng đáng đóng vai trò chiến lược trong phát triển kinh tế-xã hội, nhất là trong kỷ nguyên mới hiện nay.

(Ảnh: NGỌC BÍCH)

Giá vàng ngày 1/5: Vàng miếng SJC "bốc hơi" gần 11 triệu đồng/lượng tính từ đầu tháng 4

Giá vàng thế giới hôm nay (1/5) giảm sau phiên tăng mạnh hôm qua, giao dịch quanh mốc 4.600 USD/ounce trong bối cảnh môi trường lãi suất cao làm ảnh hưởng đến đà tăng của giá vàng. Trong nước, giá vàng giữ nguyên do thị trường đang trong kỳ nghỉ lễ 30/4-1/5; giá vàng SJC  bán ra ở mức 166 triệu đồng/lượng.

Chủ tịch Hội đồng thành viên EVNSPC Lê Văn Trang thăm và động viên cán bộ, kỹ sư, công nhân thi công tại dự án điện dịp Lễ 30/4 và 1/5.

Đồng bộ nhiều giải pháp để tăng năng lực cung ứng điện cho miền nam

Trong bối cảnh nhu cầu điện tăng trưởng mạnh mẽ cùng áp lực từ biến đổi khí hậu và các đợt nắng nóng cực đoan, ngành điện miền nam đã và đang triển khai hàng loạt giải pháp đồng bộ nhằm bảo đảm cung ứng điện ổn định, phục vụ phát triển kinh tế-xã hội và đời sống người dân.

Chỉ số MXV-Index.

MXV-Index tăng phiên thứ 10 liên tiếp, duy trì trên vùng cao kỷ lục 2.900 điểm

Bất chấp áp lực lạm phát và việc Fed duy trì lãi suất ở mức cao, dòng tiền đầu tư vẫn chảy về thị trường hàng hóa. Lực mua chiếm ưu thế, kéo giá bạch kim bật tăng mạnh, tiến sát mốc 2.000 USD/ounce sau chuỗi 5 phiên giảm, trong khi giá cao su duy trì đà đi lên nhờ tác động từ dầu mỏ và nhu cầu xe năng lượng mới. 

Tiến sĩ Nguyễn Đình Cung, nguyên Viện trưởng Nghiên cứu và quản lý kinh tế Trung ương.

Tự chủ chiến lược để tăng trưởng thực chất

Trong bài phát biểu bế mạc Hội nghị Trung ương lần thứ 2, khóa XIV, Tổng Bí thư Tô Lâm kêu gọi toàn Đảng, toàn dân, toàn quân hãy hành động theo phương châm Tự chủ chiến lược-Kiên định hai mục tiêu chiến lược 100 năm-Chung sức, đồng lòng, quyết tâm, quyết liệt vì cuộc sống ấm no, hạnh phúc của Nhân dân.

Công chức Thuế cơ sở 4 (An Giang) hướng dẫn chủ hộ kinh doanh cách kê khai hàng hóa. (Ảnh: KIỀU DIỄM)

Giảm gánh nặng thuế cho hộ kinh doanh

Theo quy định mới về chính sách thuế đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh, cả nước sẽ có khoảng hơn 2,5 triệu hộ, cá nhân kinh doanh và 230 nghìn doanh nghiệp được miễn thuế thu nhập cá nhân, thuế thu nhập doanh nghiệp.

HTX Nông sản an toàn Liên Hiệp (tỉnh Ninh Bình) tham gia dự án tăng cường chuỗi giá trị cây trồng an toàn tại các tỉnh phía bắc. (Ảnh: BẢO TOÀN)

Nâng cao chuỗi giá trị cây trồng an toàn

Đến nay, dự án tăng cường chuỗi giá trị cây trồng an toàn tại các tỉnh phía bắc đã thu được nhiều kết quả tích cực khi lợi nhuận tăng, nhiều diện tích được áp dụng thực hành nông nghiệp tốt (GAP), các hợp tác xã mở rộng kênh bán hàng… Từ thành công đó, nhiều địa phương trong vùng hưởng lợi đang có kế hoạch nhân rộng.

Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Nghệ An Hoàng Phú Hiền kiểm tra công tác giải phóng mặt bằng dự án đường cao tốc Vinh-Thanh Thủy.

Gấp rút khởi công đường cao tốc Vinh-Thanh Thủy

Tỉnh Nghệ An vừa điều chỉnh mốc thời gian khởi công dự án đường bộ cao tốc Vinh-Thanh Thủy vào giữa tháng 5, thay cho thời gian dự kiến ban đầu là dịp 30/4. Các khâu chuẩn bị đang được các sở, ban, ngành và các địa phương liên quan tích cực triển khai.

Chuyển đổi xanh không trở thành yêu cầu cấp thiết, vừa mang tính trước mắt, vừa là chiến lược dài hạn của ngành.

Chuyển xanh logistics: Đòn bẩy ứng phó biến động và kiến tạo tăng trưởng bền vững

Trong bối cảnh địa chính trị thế giới diễn biến phức tạp, ngành logistics toàn cầu nói chung và tại Việt Nam nói riêng đang chịu tác động mạnh mẽ từ các cú sốc về năng lượng và đứt gãy chuỗi cung ứng. Chuyển đổi xanh không trở thành yêu cầu cấp thiết, vừa mang tính trước mắt, vừa là chiến lược dài hạn của ngành.

Hướng tới nền nông nghiệp carbon thấp là chìa khóa để Việt Nam khẳng định vị thế trong nền kinh tế xanh toàn cầu. (Ảnh: NGUYỄN THỊ THÚY HẰNG)

Phát triển nông nghiệp theo chuỗi giá trị: Từ liên kết sản xuất đến kiến tạo hệ sinh thái bền vững

Trong bối cảnh nông nghiệp Việt Nam đang dần “chuyển mình” từ tư duy sản lượng sang tư duy giá trị, phát triển theo chuỗi giá trị đang không còn là lựa chọn, mà trở thành con đường tất yếu để nâng cao sức cạnh tranh, cải thiện thu nhập cho nông dân và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Người sáng lập thương hiệu thịt lợn sạch Sáng Nhung: “Làm nông nghiệp sạch không có chỗ cho thử nghiệm”

Người sáng lập thương hiệu thịt lợn sạch Sáng Nhung: “Làm nông nghiệp sạch không có chỗ cho thử nghiệm”

Từ một người nông dân từng trải qua biến cố với thực phẩm bẩn, ông Nguyễn Ngọc Sáng, Giám đốc Hợp tác xã Sản xuất và Chế biến thực phẩm an toàn Sáng Nhung (Tuyên Quang) đã lựa chọn con đường khó: Xây dựng chuỗi nông nghiệp sạch khép kín, nuôi lợn bằng thảo dược và theo đuổi mô hình kinh tế tuần hoàn.  

Một góc đô thị tại Vinhomes Oceanpark 2 (Hưng Yên).

Sức bật mạnh mẽ của Hưng Yên

Sau khi hợp nhất, tỉnh Hưng Yên có thế và lực rất lớn để tăng tốc phát triển trên nhiều lĩnh vực. Nằm giữa vùng tăng trưởng động lực phía bắc gồm Hà Nội, Hải Phòng và Quảng Ninh, tỉnh có điều kiện thuận lợi thu hút đầu tư, tăng thu ngân sách, tập trung đầu tư đồng bộ cơ sở hạ tầng và nâng cao đời sống cho nhân dân.

PlasmaMed - Dấu ấn sản phẩm Thương hiệu quốc gia từ khát vọng làm chủ công nghệ y sinh

PlasmaMed - Dấu ấn sản phẩm Thương hiệu quốc gia từ khát vọng làm chủ công nghệ y sinh

Trong bối cảnh ngành y tế Việt Nam đứng trước yêu cầu đổi mới về công nghệ và nâng cao chất lượng điều trị, việc xuất hiện những sản phẩm “Make in Vietnam” mang hàm lượng khoa học cao không chỉ góp phần cải thiện hiệu quả chăm sóc sức khỏe mà còn khẳng định năng lực nghiên cứu, làm chủ công nghệ của doanh nghiệp trong nước.

EVNNPC chủ động các giải pháp linh hoạt, bền vững bảo đảm cung ứng điện trong cao điểm nắng nóng.

EVNNPC chủ động các giải pháp linh hoạt, bền vững bảo đảm cung ứng điện trong cao điểm nắng nóng

Trong bối cảnh mùa hè năm 2026 được dự báo tiếp tục xuất hiện nhiều đợt nắng nóng gay gắt, nhu cầu sử dụng điện tăng cao trên diện rộng, Tổng công ty Điện lực miền Bắc (EVNNPC) đã chủ động triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm bảo đảm cung cấp điện an toàn, ổn định cho sản xuất và sinh hoạt của người dân.