Bảo đảm an ninh nguồn nước

Hội nghị Bộ trưởng về nước và vệ sinh (SMM) năm 2022, vừa diễn ra tại thủ đô Jakarta của Indonesia, bày tỏ quan ngại về an ninh nguồn nước toàn cầu. Vấn đề là không phải các quốc gia sở hữu nguồn tài nguyên nước dồi dào lại có nhiều nước sạch.

Ảnh minh họa. (Nguồn: Reuters)
Ảnh minh họa. (Nguồn: Reuters)

Tình trạng khan hiếm nước sạch trên thế giới ngày càng trầm trọng do biến đổi khí hậu, ước tính tiêu tốn 6% GDP của các quốc gia đang và kém phát triển, với tỷ lệ hơn một nửa dân số toàn cầu ít có cơ hội tiếp cận nguồn nước sạch. Trong đại dịch Covid-19, cứ 10 người thì có ba người không có đủ nước sạch để vệ sinh tay theo khuyến nghị của Tổ chức Y tế thế giới, dẫn đến nguy cơ mắc các bệnh truyền nhiễm gia tăng.

Trong số các khu vực trên thế giới, châu Phi thường xuyên khan hiếm nước sạch, đe dọa cuộc sống của hàng trăm triệu người dân "lục địa đen". Trước tình trạng ô nhiễm và thiếu nước sạch nghiêm trọng, Viện Nước sạch, Môi trường và Y tế thuộc Đại học Liên hợp quốc vừa tiến hành cuộc nghiên cứu về những khó khăn, rủi ro trong quản lý nguồn nước cho các nước châu Phi. Kết quả cho thấy, Ai Cập có diện tích chủ yếu là sa mạc khô cằn nhưng vẫn được đánh giá có nguồn nước an toàn nhất châu Phi, bởi gần 99% dân số đất nước của các Pharaoh và Kim tự tháp huyền thoại được tiếp cận nguồn nước sạch.

Ở chiều ngược lại, Cộng hòa Trung Phi, quốc gia nằm ở khu vực sở hữu tài nguyên nước dồi dào nhất châu Phi, lại chỉ có 37% dân số được sử dụng các dịch vụ nước sạch cơ bản. Đảo quốc lớn thứ hai thế giới Madagascar, dù xếp hạng cao về dự trữ nguồn nước, lại nằm trong danh sách 10 quốc gia có nguồn nước sạch kém nhất châu Phi do tình trạng nghèo đói lan rộng, công nghệ xử lý nước lạc hậu và dân số tăng nhanh. Rõ ràng, việc sở hữu nguồn tài nguyên nước dồi dào không đồng nghĩa với tỷ lệ phần lớn người dân được tiếp cận các dịch vụ nước sạch.

Nước thải là mối quan tâm của phần lớn các quốc gia đang và kém phát triển, vì công nghệ xử lý nước thải cần sự đầu tư rất tốn kém. Theo kết quả khảo sát, không quốc gia nào có lượng nước thải đã qua xử lý vượt ngưỡng 75% lượng nước thải ra môi trường, trong đó đáng báo động là có tới 2/3 số nước ghi nhận chưa tới 5% lượng nước thải được xử lý. Đây là vấn nạn chung trên toàn thế giới, nhất là các nước nghèo châu Phi, bởi chi phí đầu tư cho công nghệ xử lý nước thải vốn rất tốn kém, không dành cho các quốc gia nghèo và kém phát triển.

Tổ chức Khí tượng thế giới (WMO) cảnh báo, các hiểm họa thiên tai liên quan nước như lũ lụt và hạn hán đang gia tăng do biến đổi khí hậu. Việc quản lý, giám sát và cảnh báo sớm còn rời rạc và thiếu chặt chẽ, các nỗ lực tài chính khí hậu toàn cầu vẫn là chưa đủ. Tổng Thư ký WMO, Giáo sư Petteri Taalas (P.Ta-lát) bày tỏ quan ngại rằng, nhiệt độ tăng dẫn đến những thay đổi về lượng mưa, tạo sự thay đổi về mô hình mưa và vụ mùa nông nghiệp gây tác động lớn đến an ninh lương thực và sức khỏe con người.

Năm 2021, thế giới chứng kiến các hiện tượng cực đoan liên quan nguồn nước liên tiếp xảy ra. Ở châu Á, lượng mưa cực lớn gây lũ lụt tại Nhật Bản, Trung Quốc, Indonesia, Nepal, Pakistan và Ấn Độ, khiến hàng triệu người phải đi sơ tán và hàng trăm người thiệt mạng. Giáo sư Taalas cảnh báo, có hơn 2 tỷ người sống ở các quốc gia bị căng thẳng về nguồn nước và không được tiếp cận nước sạch.

Theo Báo cáo về thực trạng dịch vụ khí hậu năm 2021, có đến 3,6 tỷ người không được tiếp cận nước sạch ít nhất một tháng trong năm 2018. Đến năm 2050, con số không mong muốn này dự kiến sẽ tăng lên hơn 5 tỷ người. Trong 20 năm qua, trữ lượng nước trên cạn, được tính bằng tổng lượng nước trên và dưới bề mặt đất, bao gồm độ ẩm của đất, tuyết và băng, đã giảm 1cm mỗi năm. Thiệt hại rõ rệt nhất đang xảy ra ở Nam Cực và Greenland, đảo quốc Bắc Cực thuộc Đan Mạch, nhưng nhiều địa điểm dân cư ở vĩ độ thấp hơn cũng đang trong tình trạng "khát nước sạch". Tình hình đang trở nên tồi tệ hơn do chỉ có 0,5% lượng nước trên Trái đất là nước ngọt có thể sử dụng được.

Trước việc an ninh nguồn nước ngày càng bị đe dọa, "đất nước vạn đảo" Indonesia đưa chủ đề "Nước và vệ sinh cho mọi người, mọi thời điểm, mọi nơi" vào nội dung của hội nghị SMM năm 2022. Nhận thức được vai trò quan trọng của nước đối với con người, các quốc gia trên thế giới nhất định sẽ không ngồi yên trước tình trạng mất an ninh nguồn nước.

Có thể bạn quan tâm

Dự báo khu vực vùng núi Bắc Bộ có mưa vừa, mưa to và dông. (Ảnh minh họa: Đ.T)

Cảnh báo mưa lớn ở khu vực Bắc Bộ, Thanh Hóa và cảnh báo lũ trên các sông khu vực Bắc Bộ

Đêm qua và sáng nay (29/6), khu vực Bắc Bộ có mưa vừa, mưa to và dông, cục bộ có nơi mưa rất to. Lượng mưa tính từ 19 giờ ngày 28/6 đến 8 giờ ngày 29/6 có nơi trên 100mm. Từ hôm nay đến ngày 30/6, trên các sông nhỏ, thượng nguồn các sông chính khu vực Bắc Bộ có khả năng xuất hiện một đợt lũ, biên độ lũ lên trên các sông từ 2-4m.

(Ảnh: THÀNH ĐẠT)

Nghệ An nóng nhất cả nước hôm nay, gần 40 độ C

Hôm nay (28/6), nhiều tỉnh, thành phố tại Trung Bộ tiếp tục hứng chịu thời tiết nắng nóng gay gắt. Xã Con Cuông (tỉnh Nghệ An) ghi nhận mức nhiệt cao nhất cả nước, gần 40 độ C. Theo cơ quan khí tượng, nắng nóng diện rộng ở Trung Bộ có khả năng kết thúc từ ngày 1/7.

Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia nhận định tuần 29/6–5/7/2026, nhiều khu vực có mưa dông. (Ảnh:nhandan.vn)

Mưa dông trên diện rộng, cảnh báo nguy cơ lũ quét và áp thấp nhiệt đới trên biển đông

Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia nhận định tuần 29/6–5/7/2026, nhiều khu vực có mưa dông. Bắc Bộ có mưa vừa, mưa to cục bộ kèm nguy cơ lũ quét, sạt lở; Trung Bộ còn nắng nóng đầu tuần; cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ có mưa do gió mùa Tây Nam. Trên Biển Đông có khả năng hình thành áp thấp nhiệt đới...

Từ Nghệ An đến thành phố Đà Nẵng và phía đông các tỉnh từ Quảng Ngãi đến Đắk Lắk có nắng nóng gay gắt, có nơi đặc biệt gay gắt. (Ảnh minh họa: Đ.T)

Cảnh báo nắng nóng ở Trung Bộ tiếp diễn đến ngày 30/6

Dự báo hôm nay (27/6), khu vực từ Nghệ An đến thành phố Đà Nẵng và phía đông các tỉnh từ Quảng Ngãi đến Đắk Lắk có nắng nóng và nắng nóng gay gắt với nhiệt độ cao nhất phổ biến 36-38 độ C, có nơi trên 38 độ C; độ ẩm tương đối thấp nhất phổ biến 45-50%.

Xã Măng Bút, tỉnh Quảng Ngãi hứng chịu liên tiếp nhiều trận động đất gần đây. (Ảnh: THANH TUẤN)

Đánh giá đúng rủi ro động đất để chủ động ứng phó

Các trận động đất có độ lớn từ 2,0 đến dưới 5,0 ở Việt Nam hầu như không gây rủi ro nhưng vẫn khiến người dân lo lắng. Theo các chuyên gia, cùng với việc cung cấp thông tin kịp thời, cần sớm xây dựng bản đồ phân vùng nguy hiểm và đánh giá rủi ro động đất để chủ động ứng phó, giảm thiểu thiệt hại.

Các chuyên gia khí tượng Pháp cảnh báo sự xuất hiện quá sớm của các đợt nắng nóng cực đoan trong năm nay có thể gây ra thiệt hại nặng nề về hạ tầng, kinh tế và năng lượng.

Giải pháp của hai bài toán khó

Thế giới đang cùng lúc gánh chịu những tác động nặng nề từ hai cuộc khủng hoảng: Biến đổi khí hậu và chủ quyền năng lượng. Tuy nhiên, giải pháp cho hai bài toán khó nêu trên chỉ có một. Đó là chấm dứt kỷ nguyên của nhiên liệu hóa thạch, đẩy mạnh tiến trình chuyển đổi sang năng lượng sạch.

Dù lượng nước mưa từ thượng nguồn chảy về nhưng tại hồ Ba Bàu (xã Hàm Thạnh) vẫn dễ dàng nhìn thấy bãi cát lộ thiên. (Ảnh: THÀNH HẢI)

Bảo đảm an ninh nguồn nước trong mùa khô

Hồ thủy lợi đóng vai trò quan trọng trong việc tích trữ nước, phục vụ sản xuất nông nghiệp và cung cấp nước sinh hoạt cho người dân. Theo quy hoạch, mỗi công trình được thiết kế công suất tích trữ nước riêng nhằm bảo đảm an ninh nguồn nước cho từng khu vực.