Cuốn sách tuyển chọn 40 tác phẩm tiêu biểu của Chủ tịch Hồ Chí Minh, gồm các bài viết, bài phát biểu, thư, điện, lời kêu gọi gửi tới bạn đọc, các nhà báo, cơ quan báo chí trong nước và quốc tế, là những chỉ dẫn quan trọng của Người với nghề báo và người làm báo, được viết từ năm 1922 đến năm 1962.
Đây là một công trình có giá trị lý luận và thực tiễn sâu sắc, góp phần khẳng định tư tưởng xuyên suốt của Người về vai trò, trách nhiệm và đạo đức của Báo chí Cách mạng Việt Nam.
Chủ tịch Hồ Chí Minh không chỉ là Anh hùng giải phóng dân tộc, nhà văn hóa kiệt xuất mà còn là một nhà báo cách mạng vĩ đại, người đặt nền móng cho sự ra đời của nền báo chí cách mạng Việt Nam với việc xuất bản tờ báo Thanh niên, cơ quan ngôn luận của Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên ngày 21/6/1925 – mốc son khai mở nền báo chí cách mạng Việt Nam, làm nhiệm vụ tuyên truyền lý luận, chính trị, tư tưởng trong nhân dân, chuẩn bị cho sự ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam.
Không chỉ sáng lập, lãnh đạo nhiều tờ báo, Nguyễn Ái Quốc – Hồ Chí Minh còn có “duyên nợ đặc biệt” với báo chí, Người trực tiếp viết nhiều bài báo có tính chiến đấu mạnh mẽ; đào tạo, chỉ dạy, hướng dẫn, định hướng cho các nhà báo và quan tâm tới sự phát triển của báo chí cách mạng Việt Nam.
Dù ở bất kỳ vị trí nào, từ một nhà báo mới tập sự đến Chủ tịch nước - Hồ Chí Minh luôn khẳng định một cách rõ ràng và nhất quán quan điểm: báo chí trước hết phải phục vụ cách mạng, phục vụ nhân dân.
Đây không chỉ là một quan điểm nghề nghiệp, mà là tư tưởng mang tính chỉ đạo đối với toàn bộ nền báo chí cách mạng Việt Nam. Đó là nền báo chí không xa rời thực tiễn, không trung lập, không đứng ngoài cuộc đấu tranh giai cấp và lý tưởng giải phóng dân tộc. Báo chí phải là vũ khí sắc bén trên mặt trận tư tưởng - văn hóa, là tiếng nói của Đảng, Nhà nước và của nhân dân lao động.
40 tác phẩm được tuyển chọn trong cuốn sách là những chỉ dẫn ngắn gọn mà sâu sắc, giản dị mà thấm đẫm tinh thần phụng sự, phong cách và nghệ thuật của người làm báo. Người yêu cầu người làm báo trước khi viết báo, phải trả lời được ba câu hỏi: Viết cho ai? Viết để làm gì? và Viết như thế nào cho dễ hiểu, dễ nhớ, dễ làm theo.
Người phê phán cách làm báo chí hình thức, giáo điều, khuôn sáo, đồng thời yêu cầu nhà báo phải rèn luyện phong cách viết ngắn gọn, cụ thể, có trọng tâm, có chiều sâu, gắn với đời sống thực tế. Người đặc biệt coi trọng đạo đức người làm báo, yêu cầu họ phải có phẩm chất cách mạng, gần gũi quần chúng, sống trung thực, khiêm tốn và có trách nhiệm với từng câu chữ mình viết ra.
Cuốn sách không chỉ là một tài liệu nghiên cứu về tư tưởng, phong cách báo chí Hồ Chí Minh, mà còn là kim chỉ nam cho người làm báo trong giai đoạn hiện nay.
Trong bối cảnh báo chí đối mặt với nhiều biến động và thách thức như mạng xã hội, tin giả, sự suy giảm niềm tin công chúng, áp lực thương mại hóa thông tin,… thì việc trở lại với tư tưởng, định hướng của Hồ Chí Minh về báo chí là rất cần thiết. Bởi dù báo chí có thay đổi hình thức, thể loại như thế nào, bằng phương tiện gì, thì giá trị cốt lõi của báo chí vẫn không thay đổi: Báo chí phục vụ Đảng, phục vụ nhân dân nhân dân, vì lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội.
Đối với đội ngũ làm báo hôm nay, cuốn sách là một tài liệu cần đọc và phải đọc. Mỗi tác phẩm trong sách là một bài học về đạo đức nghề nghiệp, là lời nhắc nhở về tinh thần trách nhiệm, về vai trò tiên phong, về ý nghĩa của nghề báo và người làm báo. Đó cũng là nguồn cảm hứng, là động lực để báo chí Việt Nam tiếp tục đổi mới, phát triển trên cơ sở luôn kiên định mục tiêu phụng sự Tổ quốc, phục vụ nhân dân.
