Bài học từ Vũng Áng

Làm thế nào để bảo đảm tính hiệu quả của quản lý Nhà nước trong bảo vệ môi trường ở những khu kinh tế (KKT)? Điều đó chỉ có được khi chúng ta có hệ thống pháp lý đủ mạnh, và có sự phân cấp, phân nhiệm đúng đắn từ trung ương đến địa phương. Đó là một trong số các bài học rút ra từ vụ gây ô nhiễm môi trường biển ở bốn tỉnh miền trung do Công ty TNHH Gang thép Hưng nghiệp Formosa Hà Tĩnh (gọi tắt là Formosa) gây ra.

Bốc toàn bộ 300 m3 tấn bùn thải công nghiệp có lẫn chất nguy hại chôn lấp trái phép ở Kỳ Trinh (TX Kỳ Anh) về nhà máy xử lý theo quy định.
Bốc toàn bộ 300 m3 tấn bùn thải công nghiệp có lẫn chất nguy hại chôn lấp trái phép ở Kỳ Trinh (TX Kỳ Anh) về nhà máy xử lý theo quy định.

Bài học về buông lỏng quản lý

Sự vụ Formosa xảy ra đã làm phát lộ những lỗ hổng trong quản lý Nhà nước về môi trường đối với các KKT mà ở đây KKT Vũng Áng là thí dụ. Đối với những dự án lớn, trọng điểm, việc đánh giá tác động môi trường thuộc vào trách nhiệm của Bộ Tài nguyên và Môi trường (TN&MT) thẩm định và phê duyệt. Kênh quản lý Nhà nước ở chính quyền sở tại ở vào tình trạng có như không. Bởi theo Giám đốc Sở TN&MT Hà Tĩnh Võ Tá Đinh quả quyết, sở chưa thể vào cuộc nếu như chưa xảy ra vấn đề liên quan. Còn Ban quản lý KKT Vũng Áng thì dẫn ra lý do, nguồn lực và trang thiết bị hạn chế nên rất khó giám sát hay quản lý môi trường ở các dự án trọng điểm. Cần nhắc lại, trước khi xảy ra sự cố môi trường, tại KKT trọng điểm này không có lấy một trạm quan trắc của các cơ quan quản lý để giám sát nước, khí thải; chưa quy hoạch và chưa có nhà máy xử lý rác thải công nghiệp nguy hại...

Đó là lý do vì sao Formosa có thể qua mặt các cơ quan quản lý trong việc thuê các đơn vị không đủ chức năng và điều kiện quy định lén lút đổ rác thải xây dựng, rác thải công nghiệp thông thường lẫn thải nguy hại ra bên ngoài trong suốt thời gian dài. Điển hình gần nhất là vụ Công ty môi trường Kỳ Anh đã lén lút chôn lấp 300m3 bùn thải công nghiệp thông thường lẫn nguy hại của Formosa ở phường Kỳ Trinh (thị xã Kỳ Anh) gây bất bình trong dư luận...

Không chỉ thay đổi công nghệ luyện cốc - một trong tác nhân chính gây ra sự cố môi trường biển vừa qua; Formosa cũng chưa thiết kế, xây dựng các hồ chứa nước thải đã qua xử lý, bể sự cố nước thải… đủ lớn để bảo đảm an toàn từ 7 đến 10 ngày trong trường hợp xảy ra sự cố về điện, về kỹ thuật lọc xả thải. Mặc dù chuẩn bị chính thức đi vào hoạt động nhưng các ống khói của các nhà máy nhiệt điện, lò cao… lẫn hệ thống xử lý nước thải của Formosa đều không kết nối với hệ thống giám sát của các ngành chức năng. Các hoạt động của nhà máy, chất thải xả ra hằng ngày chưa được báo cáo cập nhật cho Ban quản lý KKT Vũng Áng và tỉnh Hà Tĩnh.

Tăng cường phối hợp Trung ương và địa phương

Hiện nay, để khắc phục những lỗ hổng trong quản lý môi trường tại dự án trên, Bộ TN&MT và tỉnh Hà Tĩnh đã phối hợp thành lập tổ công tác giám sát việc khắc phục sự cố và các cam kết của Formosa. Tổ sẽ thực hiện giám sát môi trường tại đây trong suốt thời gian ba năm.

Bộ cũng đưa hai trạm quan trắc môi trường di động hiện đại vào Vũng Áng để thực hiện việc giám sát nước và khí thải; cũng như chỉ đạo việc triển khai lắp đặt trạm quan trắc tự động, độc lập tại KKT Vũng Áng (nằm ngoài hàng rào Formosa). Bên cạnh đó, Bộ đang nghiên cứu phương án, thuê đơn vị độc lập vận hành hệ thống xả thải bảo đảm tiêu chuẩn quốc tế, nhằm công khai, minh bạch việc xử lý xả thải ra môi trường của KKT Vũng Áng.

Về phía tỉnh Hà Tĩnh, cũng đã trích ngân sách nhằm sớm lắp thiết bị quan trắc nước thải của Formosa với sáu thông số cơ bản giám sát 24/24 giờ để gửi về Sở TN&MT. Hà Tĩnh còn yêu cầu Formosa lắp đặt thêm các thiết bị để có thể giám sát bổ sung thêm tám thông số nữa. Trong đó có những thành phần có độc tố cao, ảnh hưởng đến sức khỏe con người như Xuynia, Phênôn, chì, sunfua. Đồng thời, yêu cầu chủ đầu tư khẩn trương hoàn thành việc lắp đặt thiết bị quan trắc khí thải ở 09/09 ống khói theo báo cáo đánh giá tác động môi trường được duyệt… Tỉnh đã thành lập tổ kiểm tra, giám sát việc chấp hành pháp luật về bảo vệ môi trường và thực hiện các cam kết của Formosa; chỉ đạo các nhà máy có lượng xả thải lớn, nguy cơ gây ô nhiễm môi trường cao phải tiến hành lắp đặt hệ thống quan trắc tự động về sở TN&MT để theo dõi và giám sát theo đúng quy định… “Hà Tĩnh đã yêu cầu Formosa phải khẩn trương chuyển đổi công nghệ luyện than cốc từ ướt sang khô và hoàn thiện toàn bộ hệ thống quan trắc và giám sát 24/24 giờ theo đúng quy định; đồng thời kiến nghị Bộ TN&MT thuê chuyên gia độc lập giám sát tại một số hạng mục tại dự án Formosa có lượng xả thải lớn, nguy cơ ô nhiễm với yêu cầu kỹ thuật, công nghệ cao” - Phó Chủ tịch UBND tỉnh Hà Tĩnh Đặng Ngọc Sơn cho biết.

Từ những chuyển động nói trên của bộ máy quản lý Nhà nước có thể thấy, muốn quản lý hiệu quả vấn đề môi trường ở các KKT trọng điểm cần có một cơ chế phối hợp Trung ương, địa phương, sự phối hợp trong ngành dọc. Điều đó phải được thiết chế hóa để làm rõ trách nhiệm Bộ, ngành T.Ư và các sở, ngành địa phương. Ở góc độ hoàn thiện cơ chế chính sách liên quan đến bảo vệ môi trường, Bộ TN&MT cần sớm đưa ra các bộ chỉ số giám sát về môi trường theo hướng chặt chẽ hơn và sát với quy định, tiêu chuẩn quốc tế hơn.

Với những địa phương có các KKT trọng điểm khác, Bộ TN&MT cũng cần hỗ trợ địa phương về trang thiết bị giám sát, kiểm tra môi trường hiện đại. Và các địa phương mà ở đây cụ thể là Hà Tĩnh, cần sớm tăng cường nguồn lực và biên chế cho lực lượng kiểm soát môi trường nâng cao năng lực chuyên môn của Ban Quản lý KKT, Sở TN&MT và các đơn vị có liên quan…

Quản lý Nhà nước là một hệ thống, và chỉ khi nó vận hành thông suốt, nhịp nhàng thì những vụ việc như Formosa mới có thể được hạn chế, ngăn chặn một cách có hiệu quả!

Có thể bạn quan tâm

Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân là lời cam kết đanh thép, nhằm bảo vệ niềm tin của nhân dân. (Ảnh CMC)

Lời đáp cho niềm tin

Chúng ta, những công dân nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam, tự hào khi công ước đầu tiên của Liên hợp quốc về chống tội phạm mạng được mở ký tại Thủ đô Hà Nội (Công ước Hà Nội).

Coolmate đặt mục tiêu tăng gấp năm lần doanh thu và đạt mức định giá 1 tỷ USD trước năm 2030.

Bí quyết tiến chắc, mà vẫn tiến nhanh

“Coolmate là thí dụ tiêu biểu cho thế hệ thương hiệu tiêu dùng mới - xây dựng trên nền tảng số, tích hợp chuỗi cung ứng và có khát vọng vươn ra toàn cầu. Chúng tôi tự hào được đồng hành cùng một start-up Việt mang tầm nhìn và tinh thần vượt giới hạn như vậy”, Tổng Giám đốc Quỹ Vertex Growth Fund James Lee nhận định.

Người dân tìm hiểu mô hình nhà ở xã hội, được xây dựng trên đường Lê Thánh Tông, thành phố Hải Phòng. (Ảnh Thu Hằng)

Tăng cơ hội cho người thu nhập thấp

Chính phủ và Quốc hội đã ban hành hàng loạt chính sách đột phá về quy trình phê duyệt dự án, thủ tục lựa chọn chủ đầu tư, cơ chế xác định giá bán, giá thuê, cũng như việc bố trí quỹ đất và ưu đãi tài chính… cho nhà ở xã hội.

Thứ trưởng Xây dựng Nguyễn Văn Sinh

Tạo “luồng xanh”, rút ngắn quy trình

Trao đổi với Nhân Dân cuối tuần, Thứ trưởng Xây dựng Nguyễn Văn Sinh đã nêu ra nhiều giải pháp thúc đẩy các dự án nhà ở xã hội. Trong đó, tạo “luồng xanh”, “luồng ưu tiên” trong quá trình làm thủ tục được coi là điểm nhấn quan trọng, giúp rút ngắn thời gian triển khai các dự án nhà ở xã hội.

Quy định về việc thành lập, hoạt động của Quỹ nhà ở quốc gia.

Niềm hy vọng mới

Quỹ nhà ở quốc gia được thành lập đã mở ra những hy vọng về việc tăng nguồn cung nhà ở xã hội và góp phần ổn định thị trường bất động sản.

Cần sự bình đẳng về quy hoạch cho các dự án nhà ở xã hội. (Ảnh THÀNH ĐẠT)

Giải bài toán quy hoạch quỹ đất

Vấn đề quy hoạch quỹ đất cho nhà ở xã hội tại nhiều địa phương hiện nay vẫn gặp không ít rào cản. Chủ động phân bổ quỹ đất được kỳ vọng sẽ từng bước tháo gỡ nút thắt cho bài toán an sinh đô thị kéo dài nhiều năm qua.

Các ngân hàng tham gia Chương trình tín dụng dành cho người trẻ dưới 35 tuổi đều cân nhắc gia tăng khả năng tiếp cận nguồn vốn vay giá rẻ cho người mua nhà.

Sẵn vốn ưu đãi, vì sao vẫn chậm giải ngân?

Các gói tín dụng ưu đãi được Chính phủ xác định là giải pháp hữu hiệu thúc đẩy phát triển nhà ở xã hội, mở rộng nguồn cung đáp ứng nhu cầu người dân. Tuy nhiên, so quy mô các chương trình tín dụng ưu đãi cho phân khúc này, doanh số giải ngân vẫn chưa được như kỳ vọng.

Một dự án nhà ở xã hội tại Khu đô thị Pháp Vân-Tứ Hiệp (Hà Nội) bị chậm tiến độ. (Ảnh Văn Học)

Hiện thực hóa giấc mơ an cư

Thực tiễn tại một số dự án cho thấy, yêu cầu xác nhận thu nhập đang trở thành rào cản dai dẳng, khiến nhiều người dân bức xúc.

Con đường xuyên qua khu rừng phòng hộ Mũi Cà Mau vừa được tái sinh. (Ảnh NSNA Phương Bằng)

Tiến tới một Việt Nam Xanh

Định giá carbon và phát triển thị trường carbon là một trong năm giải pháp chính, được Chính phủ đề ra nhằm hiện thực hóa mục tiêu đưa mức phát thải ròng bằng “0” (Net Zero) vào năm 2050, như cam kết tại Hội nghị COP26 (năm 2021).

Trong giai đoạn 2025-2026, các doanh nghiệp thuộc lĩnh vực xi-măng, sắt thép và nhiệt điện sẽ phải kiểm kê, kiểm soát hạn ngạch khí thải để chuẩn bị cho thị trường carbon bắt buộc. (Ảnh Nguyên Nghi)

Hành trình hướng tới thị trường tín chỉ carbon Việt

Thị trường tín chỉ carbon là công cụ chính sách then chốt, góp phần giảm phát thải khí nhà kính theo cơ chế thị trường. Nhưng để doanh nghiệp tham gia thị trường carbon một cách bền vững, các ngành chức năng cần sớm xúc tiến, triển khai các kế hoạch, giải pháp, khung pháp lý liên quan.

PGS, TS Nguyễn Hồng Quân

Sớm hoàn thiện hành lang pháp lý

Việt Nam dự kiến thiết lập, vận hành thí điểm sàn giao dịch tín chỉ carbon, bước đầu hình thành và phát triển thị trường này vào cuối năm 2026.

Tham gia thị trường tín chỉ carbon, Cà Mau ước tính có nguồn thu khoảng hơn 3.500 tỷ đồng mỗi năm từ “kho báu xanh”.

Giữ rừng, giữ sinh kế bền vững

Những ngày đầu năm 2026, nắng như dịu lại khi chúng tôi lạc bước dưới những vòm xanh ngắt của rừng ngập mặn lớn nhất Việt Nam. Với hơn 102.000ha rừng và đất rừng ngập mặn, Cà Mau không chỉ sở hữu một hệ sinh thái đặc thù, mà còn nắm giữ “vận mệnh” sinh kế của hàng chục nghìn hộ dân.

Bộ trưởng Biến đổi Khí hậu Simon Watts (giữa) trong cuộc làm việc tại Vanuatu, New Zealand.

Nghịch lý về thiếu hụt niềm tin

Dù New Zealand cắt giảm mạnh số lượng đơn vị phát thải trong hệ thống mua bán hạn ngạch (ETS) giai đoạn 2025-2029 từ 45 xuống 21 triệu đơn vị, đất nước này vẫn gặp phải tình trạng đấu giá thất bại vì vấn đề dư thừa nguồn cung.

Tham gia Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao giúp nông dân miền Tây có sự chuyển biến mạnh mẽ về tư duy sản xuất. (Ảnh NGUYỄN HỮU TÙNG)

Danh tính mới cho hạt gạo Việt

Sau một năm triển khai Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh, nông dân Đồng bằng sông Cửu Long đã mạnh dạn thay đổi tư duy sản xuất, để hạt gạo Việt bắt đầu có “danh tính xanh” trên thị trường quốc tế.

Ảnh: Chu Việt Hà

Sống trẻ

Sống thật nhiều, sống trọn vẹn từng khoảnh khắc để không phải hối tiếc khi nhìn lại, nghĩ nhiều đến hơn một cuộc đời khác ngoài bản thân mình và cho đi bất cứ khi nào có thể…

Niềm vui với thành quả sáng tạo như làm bừng sáng gương mặt của nghệ nhân gốm trẻ ở làng nghề truyền thống Phù Lãng, tỉnh Bắc Ninh. (Ảnh Minh Lê)

Sống như tuổi thanh xuân

LTS - Nhân Dân cuối tuần xin gửi tới bạn đọc một mạn đàm quanh chủ đề sống trẻ của nhà văn NGUYỄN TRƯƠNG QUÝ, từ góc nhìn với văn chương, sáng tạo nghệ thuật cùng trải nghiệm đáng giá trên hành trình viết của chính tác giả.

Chị Nguyễn Vân Anh, người sáng lập và có nhiều năm làm giám đốc điều hành Trung tâm Nghiên cứu và Ứng dụng khoa học về Giới-Gia đình-Phụ nữ và Vị thành niên (CSAGA)

Nuôi dưỡng một đời sống tinh thần phong phú, sâu sắc

Chung quanh chủ đề sống trẻ, chúng tôi có cuộc trò chuyện với chị Nguyễn Vân Anh, người sáng lập và có nhiều năm làm giám đốc điều hành Trung tâm Nghiên cứu và Ứng dụng khoa học về Giới-Gia đình-Phụ nữ và Vị thành niên (CSAGA).

Đọc sách cùng tác giả đem lại những giây phút vui vẻ cho các em nhỏ. (Ảnh NXB Kim Đồng)

Mơ lớn để sáng tạo nhiều hơn

Cho đến nay, sách dành cho thiếu nhi ở nước ta vẫn chủ yếu có hai dạng: Sách được viết bởi các tác giả trong nước và sách mua bản quyền/ chuyển ngữ từ các đơn vị xuất bản nước ngoài. Nhưng đã bắt đầu có những giấc mơ phát hành ra thế giới những cuốn sách thiếu nhi do tác giả Việt Nam thực hiện.

Những đôi chân có thể không còn nhanh nhẹn và đôi khi lạc nhịp nhưng vẫn luôn cố gắng bắt kịp từng điệu nhảy.

“Trạm kết nối” liên thế hệ

Mô hình Câu lạc bộ Liên thế hệ Tự giúp nhau, là sáng kiến do Hội Người cao tuổi Việt Nam khởi xướng, đến nay được nhân rộng tại nhiều địa phương, đặc biệt có nơi còn được ghi nhận như một “mạng lưới an sinh cộng đồng”.

TS Phan Quang Anh (thứ ba, từ phải sang) tham dự Lễ ra mắt VietNuc tại Đại sứ quán Việt Nam ở Pháp, năm 2025. (Ảnh Minh Duy)

Những cống hiến thầm lặng

Vượt qua khoảng cách địa lý xa xôi, nhiều chuyên gia Việt Nam ở nước ngoài ngày đêm bắc những nhịp cầu tri thức đưa tiến bộ khoa học công nghệ thế giới về Việt Nam. Từ dải đất chữ S, họ tự tin bước ra thế giới và góp phần vào những nỗ lực định danh Việt Nam trên bản đồ tăng trưởng toàn cầu.

CẢI CÁCH, BẢN LĨNH VÀ NHÂN VĂN

CẢI CÁCH, BẢN LĨNH VÀ NHÂN VĂN

Lời tòa soạn - Năm 2025 dần đi đến những ngày cuối cùng, đất nước đang hướng tới một năm mới, một giai đoạn phát triển mới được khai mở từ Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng.

Với sự đóng góp tích cực từ xuất khẩu các mặt hàng chủ lực như: lúa gạo, hải sản... dự kiến tổng kim ngạch xuất nhập khẩu năm 2025 của Việt Nam có thể đạt ngưỡng kỷ lục hơn 900 tỷ USD.

Vị thế, vận hội cho kinh tế Việt Nam cất cánh

Năm 2026 đang đến là thời điểm mà năng lực đổi mới sáng tạo, tri thức và kết nối chuỗi giá trị toàn cầu trở thành trọng tâm, để Việt Nam có thể vươn lên và khẳng định vị thế trên trường quốc tế.

Người dân Hội An (thành phố Đà Nẵng) nỗ lực vượt qua lũ lịch sử. (Ảnh Tùng Lâm)

Nhìn lại một năm thiên tai cực đoan

Năm 2025 có thể được xem là năm có tần suất xảy ra thiên tai nhiều nhất từng được ghi nhận từ xưa đến nay, với phạm vi xảy ra trên diện rộng từ miền bắc vào miền trung, gây ra những thiệt hại trầm trọng về kinh tế và nhân mạng.

Hạ tầng giao thông hiện đại, kết nối đồng bộ sẽ tạo cú hích thu hút FDI vào miền Tây. Ảnh: Phương Bằng

Mảng sáng đồng bằng trên bản đồ quốc gia

Những dự án hạ tầng quy mô lớn đồng loạt về đích cùng các công trình trọng điểm được khởi công dịp cuối năm 2025 đang mở ra những hướng đi mới cho Đồng bằng sông Cửu Long, khẳng định vị thế vùng trên bản đồ phát triển quốc gia.

Phối cảnh Khu đô thị thông minh Tiến Xuân - một mô hình đô thị thông minh thí điểm của Hà Nội, găn kết, hỗ trợ Khu Công nghệ cao Hòa Lạc.

Quản trị đô thị hiện đại, thích ứng biến đổi khí hậu

Quá trình đô thị hóa và chuyển đổi số tại Việt Nam đang diễn ra mạnh mẽ, song điều này cũng kéo theo nhiều thách thức về hạ tầng quá tải, môi trường nhiễm, gia tăng rủi ro thiên tai, biến đổi khí hậu... Điều đó đặt ra yêu cầu cấp bách về đổi mới tư duy, phương thức quy hoạch, quản trị trong phát triển đô thị.