Khẳng định vai trò của tổ chức đảng trong doanh nghiệp ngoài khu vực nhà nước, các cấp ủy đổi mới tư duy, triển khai những cách làm mới gắn với thực tiễn hoạt động mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Coi trọng việc thành lập, củng cố tổ chức đảng, phát triển đảng viên trong doanh nghiệp ngoài khu vực nhà nước là cơ sở cho việc huy động tối đa các nguồn lực, thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội.
Thuận lợi mới, thách thức mới
Cùng với triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, cấp ủy các địa phương đã khẩn trương thực hiện chủ trương của Trung ương chuyển các tổ chức đảng trong các doanh nghiệp ngoài khu vực nhà nước về trực thuộc đảng ủy xã, phường, đặc khu.
Tuy nhiên, mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đặt ra nhiều yêu cầu mới đối với công tác lãnh đạo, chỉ đạo và quản lý các tổ chức đảng trong doanh nghiệp ngoài khu vực nhà nước. Sau khi không còn tổ chức đảng cấp huyện, phần lớn nhiệm vụ hướng dẫn, quản lý, kiểm tra, giám sát và hỗ trợ hoạt động của các tổ chức đảng trong doanh nghiệp được chuyển giao trực tiếp cho cấp ủy xã, phường. Điều này dẫn đến số lượng tổ chức đảng, đảng viên và doanh nghiệp thuộc diện quản lý của một số đảng ủy xã, phường tăng lên đáng kể, tạo áp lực không nhỏ.
Đồng chí Ngô Hữu Quý, Phó Trưởng ban Tổ chức Tỉnh ủy Lào Cai chia sẻ: Do cơ chế vận hành mới, một số mô hình tổ chức cũ cũng như cơ chế, chính sách chưa kịp đổi mới phù hợp cũng là rào cản làm chậm quá trình phát triển tổ chức đảng, đảng viên. Cùng với hiệu ứng tích cực từ Nghị quyết số 68-NQ/TW ngày 4/5/2025 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân, số lượng doanh nghiệp ngoài khu vực nhà nước tại các địa phương phát triển nhanh chóng, trong khi nhận thức của chủ doanh nghiệp, nhất là các doanh nghiệp FDI, doanh nghiệp tư nhân, chuyển biến chậm. Đây vẫn là điểm nghẽn lớn.
Trao đổi với phóng viên Báo Nhân Dân, một số ý kiến cho rằng công tác xây dựng Đảng trong doanh nghiệp ngoài khu vực nhà nước cần chuyển mạnh từ tư duy “quản lý” sang tư duy “đồng hành-dẫn dắt-hỗ trợ”, lấy hiệu quả thực tiễn và sự đồng thuận của doanh nghiệp làm thước đo quan trọng.
Đồng chí Mạc Quốc Anh, Bí thư Đảng ủy Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa thành phố Hà Nội (HANOISME) cho biết: Nhiều doanh nghiệp thuộc HANOISME phản ánh mong muốn có tổ chức đảng, nhưng lúng túng về mô hình phù hợp, số lao động ít, không đủ điều kiện thành lập chi bộ độc lập. Đó là chưa kể phương thức vận động xây dựng tổ chức đảng của một số cấp ủy địa phương chưa gắn với nhu cầu thực tế của doanh nghiệp. Cán bộ làm công tác đảng am hiểu doanh nghiệp, có khả năng “nói ngôn ngữ của doanh nhân” còn thiếu, dẫn đến hiệu quả thuyết phục chưa cao.
Đổi mới tư duy, cách làm
Sau khi mô hình chính quyền địa phương 2 cấp hoạt động trên toàn quốc, Thành ủy Hà Nội chỉ đạo thành lập Đảng ủy khối doanh nghiệp tại các phường, xã, tìm nhiều giải pháp phát triển tổ chức đảng, đảng viên trong các doanh nghiệp ngoài khu vực nhà nước.
Đảng bộ doanh nghiệp phường Đống Đa mới được thành lập cuối năm 2025 đã nhanh chóng ổn định tổ chức bộ máy, bảo đảm chất lượng hoạt động của tổ chức cơ sở đảng; bám sát công tác lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện nhiệm vụ chính trị tại các doanh nghiệp trên địa bàn phường. Tháng 3/2026, Chi bộ Công ty cổ phần Nha khoa Như Ngọc được thành lập, trở thành tổ chức đảng trong doanh nghiệp ngoài khu vực nhà nước đầu tiên được thành lập tại phường Đống Đa mới; bước đầu cho thấy sự phù hợp của mô hình tổ chức đảng mới trực thuộc đảng ủy cấp xã, phường đối với công tác xây dựng tổ chức đảng, phát triển đảng viên tại doanh nghiệp.
Tại Thành phố Hồ Chí Minh, Phó Trưởng ban Tổ chức Thành ủy Thái Thị Bích Liên thông tin: Thành ủy khẩn trương ban hành đề án xây dựng tổ chức đảng, các đoàn thể chính trị trong khu vực kinh tế tư nhân, định hướng thành lập lại mô hình tạm gọi là Chi bộ Xây dựng lực lượng tại xã, phường. Đây là những chi bộ gồm đảng viên tại các doanh nghiệp ngoài khu vực nhà nước chưa đủ điều kiện thành lập tổ chức đảng, trực thuộc đảng ủy các phường, xã và có trách nhiệm xây dựng lực lượng, phát triển các tổ chức chính trị-xã hội, tạo nguồn phát triển đảng viên trong các doanh nghiệp ngoài khu vực nhà nước. Khi nào đủ đảng viên, doanh nghiệp sẽ tự thành lập tổ chức đảng; các đảng viên sẽ tách ra, trở về tổ chức đảng doanh nghiệp. Cách làm này đã giúp thành phố triển khai hiệu quả công tác phát triển tổ chức đảng, đảng viên trong doanh nghiệp ngoài khu vực nhà nước trước đây.
Hiện Trung ương đã có Quy định số 20-QĐ/ TW ngày 8/4/2026 về sửa đổi thi hành Điều lệ Đảng, cho phép thí điểm thành lập đảng bộ doanh nghiệp ngoài khu vực nhà nước. Đây là cơ sở pháp lý quan trọng để Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh và các địa phương nghiên cứu, phát huy các bài học kinh nghiệm, các mô hình hoạt động hiệu quả vào thực tiễn, đáp ứng yêu cầu mới.
Thực hiện chỉ đạo của Trung ương, Tỉnh ủy Quảng Ninh lựa chọn 10 xã, phường, đặc khu thí điểm thành lập Đảng bộ Khối doanh nghiệp ngoài khu vực nhà nước. Ngày 12/6 vừa qua, Móng Cái 1 là phường đầu tiên hoàn thành công tác này. Đồng chí Hồ Quang Huy, Bí thư Đảng ủy phường Móng Cái 1 cho biết, để sớm ổn định tổ chức và hoạt động hiệu quả của Đảng bộ Khối doanh nghiệp ngoài khu vực nhà nước phường Móng Cái 1, Đảng ủy phường tập trung chỉ đạo xây dựng và ban hành quy chế làm việc, phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng đồng chí trong ban chấp hành; phát huy tinh thần đoàn kết, trách nhiệm, dân chủ, đổi mới và sáng tạo trong lãnh đạo, chỉ đạo; chủ động phối hợp lãnh đạo doanh nghiệp để xây dựng mối quan hệ hài hòa, đồng hành với sự phát triển của doanh nghiệp. Theo kế hoạch, sau khi thí điểm, Tỉnh ủy Quảng Ninh sẽ tổng kết, rút kinh nghiệm, nhân rộng mô hình.
Đồng chí Tống Văn Băng, Trưởng ban Quan hệ Lao động, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam đề xuất: Cần thay đổi phương thức vận động phát triển đoàn viên, thành lập công đoàn cơ sở theo hướng linh hoạt, đa dạng, phù hợp từng loại hình doanh nghiệp để nâng cao vai trò tổ chức này trong công tác phát triển đảng viên.
Một số địa phương như Ninh Bình, Hải Phòng, Tuyên Quang, Đồng Tháp… đề nghị: Cùng với công đoàn, chính quyền và các tổ chức chính trị-xã hội trong hệ thống chính trị cần vào cuộc quyết liệt, đồng hành doanh nghiệp trong sản xuất, kinh doanh, phát triển tổ chức đảng. Trung ương sớm có hướng dẫn để các cấp ủy, địa phương, đơn vị tiếp tục hỗ trợ các tổ chức đảng trong doanh nghiệp ngoài khu vực nhà nước nâng cao chất lượng hoạt động.
Phó trưởng ban Tổ chức Thành ủy Đồng Nai Đỗ Đức Hòa đề xuất cần nghiên cứu cơ chế liên thông công tác bố trí, sử dụng cán bộ trong doanh nghiệp ngoài khu vực nhà nước với cán bộ ở khu vực nhà nước. Cơ chế này sẽ giúp tạo thêm động lực cho các quần chúng ưu tú khu vực doanh nghiệp ngoài khu vực nhà nước tích cực học tập, tu dưỡng, rèn luyện, phấn đấu đứng trong hàng ngũ của Đảng.
Nhiều cấp ủy cho rằng cần đẩy mạnh chuyển đổi số trong công tác đảng tại các đảng bộ, chi bộ doanh nghiệp ngoài khu vực nhà nước, giúp tổ chức đảng, đảng viên thuận lợi trong sinh hoạt, học tập, quán triệt nghị quyết của Đảng. Các chi bộ trong doanh nghiệp ngoài khu vực nhà nước nêu cao tinh thần gương mẫu, thực hiện nghiêm túc Chỉ thị số 50-CT/TW ngày 23/7/2025 của Ban Bí thư, góp phần phát huy hiệu quả vai trò hạt nhân chính trị, lãnh đạo đảng viên, người lao động tích cực tham gia sản xuất, kinh doanh, xây dựng doanh nghiệp ngoài khu vực nhà nước phát triển, bảo đảm sự lãnh đạo toàn diện của Đảng, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế bền vững.
-----------------------
(★) Xem Báo Nhân Dân từ số ra ngày 22/6/2026
