Những năm gần đây, kinh tế tập thể ở vùng đất này đang khởi sắc nhờ ứng dụng tiến bộ khoa học, kỹ thuật, tăng cường liên kết sản xuất, góp phần nâng cao lợi nhuận cho nông dân và hướng tới phát triển bền vững.
Kinh tế tập thể nông thôn phát triển
Những ngày này, các thành viên Hợp tác xã sản xuất-thương mại và dịch vụ nông nghiệp CL Farm (xã Vĩnh Hòa) đang khẩn trương gieo sạ vụ lúa Đông Xuân bằng máy bay không người lái (drone). Nếu như trước đây, người dân phải thuê sạ bằng tay, vừa tốn công, tốn giống, vừa không đều hàng, thì nay, chỉ trong vài giờ đồng hồ, cả cánh đồng rộng hàng chục ha đã được gieo sạ hoàn chỉnh.
Ông Quách Hoàng Giang, thành viên hợp tác xã, chia sẻ: “Gia đình tôi có hơn 5 ha đất lúa, trước kia phải mất 2-3 ngày mới sạ xong, nay chỉ cần một buổi sáng là hoàn thành. Nhờ máy móc hỗ trợ, tiết kiệm được chi phí và công lao động”.
Không chỉ được hỗ trợ gieo sạ đồng loạt bằng công nghệ, các xã viên CL Farm còn được cung ứng giống, phân bón chất lượng với giá ưu đãi, đồng thời được cán bộ kỹ thuật hướng dẫn quy trình sản xuất hiệu quả.
Tại xã Vĩnh Thuận, Hợp tác xã dịch vụ cung ứng-sản xuất lúa sạch Lò Rèn cũng đang vận hành ổn định với hơn 150 thành viên, 400 ha đất sản xuất. Hợp tác xã áp dụng quy trình sản xuất lúa sạch theo tiêu chuẩn VietGAP, đồng thời liên kết với 2 công ty và 3 doanh nghiệp để bao tiêu sản phẩm với giá cao hơn thị trường. Giám đốc Hợp tác xã Nguyễn Văn Trướng cho biết: “Nhờ giảm chi phí đầu vào và có đầu ra ổn định, xã viên chúng tôi có lãi từ 50% đến 60%/công lúa, tương đương khoảng 3,5 triệu đồng mỗi công”.
Không chỉ cây lúa, tại xã U Minh Thượng, người dân còn tận dụng lợi thế trồng chuối để phát triển sản phẩm mới. Hợp tác xã sản xuất-dịch vụ nông nghiệp Kênh 10, do bà Trần Thị Vỹ làm Giám đốc, không chỉ thu lợi từ chuối mà còn sáng tạo sản xuất tơ chuối để làm thủ công mỹ nghệ. “Khoảng 100 kg thân cây chuối sau thu hoạch có thể cho ra 8 kg tơ chuối. Với giá khoảng 130.000 đồng/kg, hợp tác xã thu lợi gần 300 triệu đồng mỗi năm”, bà Vỹ cho biết.
Hướng đến phát triển bền vững
Vùng U Minh Thượng có nhiều tiềm năng về trồng lúa, hoa màu, nuôi tôm, cua. Tuy nhiên, trước đây, phần lớn nông dân còn sản xuất nhỏ lẻ, tự cung, tự cấp, phụ thuộc vào thương lái nên đầu ra bấp bênh, lợi nhuận thấp.
Những năm gần đây, các xã trong vùng đã tích cực chuyển đổi mô hình sản xuất, thành lập hợp tác xã, tổ hợp tác, liên kết với doanh nghiệp, đưa công nghệ cao vào canh tác, từng bước hình thành cánh đồng mẫu lớn, vùng nguyên liệu lúa chất lượng cao. Nhờ vậy, thu nhập và đời sống của người dân được cải thiện rõ rệt.
Tuy nhiên, thực tế hoạt động cũng còn không ít khó khăn, nhất là trong tiếp cận vốn vay và liên kết tiêu thụ sản phẩm. Ông Quách Hoàng Giang, Chủ tịch Hội đồng quản trị Hợp tác xã CL Farm, chia sẻ: “Hợp tác xã chúng tôi có hơn 50 thành viên, hoạt động hơn 3 năm, có 2 cửa hàng cung ứng vật tư với giá ưu đãi và giới thiệu thương lái bao tiêu nông sản. Nhưng do chưa tiếp cận được nguồn vốn vay ưu đãi nên vẫn bị hạn chế trong khâu mua vật tư đầu vào. Nếu có vốn, chúng tôi có thể mua phân bón, giống với giá thấp hơn nhiều so với mua trả chậm, tiết kiệm được cả trăm nghìn đồng mỗi bao phân”.
Không chỉ thiếu vốn, liên kết thu mua nông sản ở một số nơi còn lỏng lẻo. Dù có ký hợp đồng và đặt cọc, nhưng khi đến mùa thu hoạch, nhiều thương lái lại “xin giảm giá”, viện lý do thị trường xuống, thậm chí bỏ cọc nếu nông dân không đồng ý. “Lúa chín không thể để lâu, nên bà con đành bán lỗ để tránh thiệt hại”, một nông dân bộc bạch.
Để kinh tế tập thể phát triển bền vững, nhiều ý kiến đề nghị chính quyền địa phương cần nâng cao năng lực quản trị hợp tác xã, hỗ trợ về vốn, kỹ thuật, thị trường và xây dựng thương hiệu. Ông Huỳnh Ngọc Nguyên, Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Vĩnh Thuận, cho biết: “Địa phương thường xuyên khảo sát, lắng nghe ý kiến của các hợp tác xã để kịp thời tháo gỡ khó khăn. Thời gian tới, chúng tôi tiếp tục hỗ trợ về hạ tầng, khoa học-công nghệ, đồng thời giới thiệu các doanh nghiệp uy tín bao tiêu sản phẩm cho người dân”.
Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Vĩnh Hòa Nguyễn Văn Út Thương cho biết: Toàn xã hiện có 9 hợp tác xã và 35 tổ hợp tác hoạt động hiệu quả. Chúng tôi sẽ tập trung phát triển kinh tế tập thể theo hướng thực chất, hiệu quả, tôn trọng đúng bản chất và nguyên tắc của mô hình hợp tác xã; đồng thời mở rộng sang nhiều ngành, lĩnh vực có thế mạnh của địa phương.
Để hạn chế tình trạng thương lái vi phạm hợp đồng, bỏ cọc hoặc ép giá nông dân, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Vĩnh Thuận Nguyễn Thanh Trung cho biết sẽ chỉ đạo công an xã phối hợp Phòng Kinh tế rà soát danh sách thương lái. “Những trường hợp không có hợp đồng rõ ràng, không đủ năng lực tài chính sẽ bị lập biên bản xử lý. Chúng tôi cũng sẽ công khai danh sách thương lái uy tín để bà con dễ lựa chọn”, ông Trung nói.
Bên cạnh đó, xã còn hướng dẫn nông dân liên kết sản xuấttiêu thụ tập trung, có hợp đồng pháp lý rõ ràng giữa hợp tác xã và doanh nghiệp. Chính quyền địa phương làm trung gian kết nối, cung cấp thông tin thị trường để người dân nắm giá lúa thực tế, tránh bị ép giá.
Với nền tảng là sự đoàn kết, sáng tạo của nông dân và sự đồng hành của chính quyền, vùng U Minh Thượng hôm nay đang chuyển mình mạnh mẽ, trở thành biểu tượng cho sức sống mới của nông thôn An Giang trong thời kỳ hội nhập và phát triển.
