Ẩm thực - yếu tố cốt lõi định vị thương hiệu du lịch quốc gia

Chiếm khoảng 25-35% tổng chi tiêu mỗi hành trình, ẩm thực là một trong những yếu tố quan trọng, ảnh hưởng tới quyết định lựa chọn điểm đến của phần đa du khách. Ẩm thực cũng là động lực góp phần phát triển công nghiệp văn hóa, kinh tế sáng tạo, kinh tế đêm, tăng cường liên kết vùng và kéo dài thời gian lưu trú của du khách.

Để khai thác hiệu quả tiềm năng từ ẩm thực, ngành du lịch cần có một chiến lược thống nhất. (Ảnh: CHIÊU ANH)
Để khai thác hiệu quả tiềm năng từ ẩm thực, ngành du lịch cần có một chiến lược thống nhất. (Ảnh: CHIÊU ANH)

Mỗi món ăn - một câu chuyện về văn hóa bản địa

Việt Nam sở hữu nền ẩm thực phong phú, đa dạng được hình thành qua hàng nghìn năm lịch sử, với sự kết tinh từ văn hóa của 54 dân tộc, từ ẩm thực cung đình, ẩm thực truyền thống, ẩm thực đường phố đến các làng nghề và đặc sản địa phương, tạo nên nguồn tài nguyên đặc sắc để phát triển du lịch.

Trên cơ sở nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế và xu hướng phát triển du lịch toàn cầu, Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam đã tham mưu Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch trình Chính phủ Đề án xúc tiến, quảng bá du lịch và ẩm thực Việt Nam ra nước ngoài giai đoạn 2026-2030 với mục tiêu lấy ẩm thực làm yếu tố cốt lõi để định vị thương hiệu du lịch quốc gia, nâng cao sức cạnh tranh của điểm đến Việt Nam trong khu vực châu Á và trên thế giới.

Trong bối cảnh cạnh tranh điểm đến ngày càng gay gắt, việc đổi mới hoạt động xúc tiến, quảng bá du lịch theo hướng khám phá ẩm thực là cần thiết. Đề án xúc tiến, quảng bá du lịch và ẩm thực Việt Nam ra nước ngoài giai đoạn 2026-2030 được xây dựng với hệ thống mục tiêu, chỉ tiêu và các nhóm nhiệm vụ cụ thể, hướng tới đưa Việt Nam trở thành một trong 5 nền ẩm thực hấp dẫn hàng đầu châu Á.

Mỗi món ăn của Việt Nam đều chứa đựng những giá trị lịch sử, văn hóa và tri thức bản địa cần được kể bằng những câu chuyện hấp dẫn để mang đến cho du khách những trải nghiệm sâu sắc hơn.

Phó Cục trưởng Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam Nguyễn Thị Hoa Mai

Đề án cũng đề ra nhiều giải pháp như xây dựng thương hiệu quốc gia về du lịch văn hóa ẩm thực, phát triển các tuyến phố ẩm thực đạt tiêu chuẩn, hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn chất lượng. Đồng thời, mở rộng mạng lưới nhà hàng Việt Nam ở nước ngoài, đẩy mạnh quảng bá tại các thị trường quốc tế, phát triển du lịch Halal và thúc đẩy liên kết giữa các địa phương, doanh nghiệp trong xây dựng sản phẩm.

Theo Phó Cục trưởng Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam Nguyễn Thị Hoa Mai, nhiều quốc gia như Nhật Bản, Thái Lan, Hàn Quốc, Italia hay Trung Quốc đều xây dựng chiến lược quốc gia bài bản để phát triển du lịch ẩm thực. Trọng tâm của những chiến lược này không chỉ quảng bá về món ăn mà còn là quảng bá văn hóa ẩm thực, kể câu chuyện về lịch sử, phong tục tập quán và bản sắc dân tộc thông qua mỗi món ăn. Từ đó, xây dựng hình ảnh quốc gia và nâng cao sức hấp dẫn của điểm đến.

Đề án quảng bá, xúc tiến du lịch và ẩm thực Việt Nam ra nước ngoài giai đoạn 2026-2030 được xây dựng theo hướng quảng bá du lịch văn hóa ẩm thực, thay vì chỉ quảng bá ẩm thực đơn thuần.

"Mỗi món ăn của Việt Nam đều chứa đựng những giá trị lịch sử, văn hóa và tri thức bản địa cần được kể bằng những câu chuyện hấp dẫn để mang đến cho du khách những trải nghiệm sâu sắc hơn", Phó Cục trưởng Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam Nguyễn Thị Hoa Mai chia sẻ.

Để phát huy hiệu quả tiềm năng của ẩm thực Việt Nam, Phó Cục trưởng Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam Nguyễn Thị Hoa Mai cho rằng, ngành du lịch cần có một chiến lược thống nhất ở tầm quốc gia nhằm định hướng, kết nối và phát huy những nỗ lực đang được triển khai tại các địa phương và doanh nghiệp. Qua đó, tìm ra các giải pháp, chính sách phù hợp, góp phần đưa du lịch văn hóa ẩm thực trở thành động lực quan trọng thúc đẩy phát triển du lịch Việt Nam trong thời gian tới.

Hình thành hệ sinh thái du lịch văn hóa ẩm thực đồng bộ, chuyên nghiệp và bền vững

Để khai thác hiệu quả tiềm năng từ du lịch ẩm thực, toàn ngành du lịch cần có một chiến lược thống nhất nhằm định hướng, kết nối và phát huy các nguồn lực đang được triển khai tại các địa phương, doanh nghiệp. Đây cũng là cơ sở để hình thành hệ sinh thái phát triển du lịch văn hóa ẩm thực đồng bộ, chuyên nghiệp và bền vững.

Tiến sĩ Hoàng Thị Bình, Phó Viện trưởng Viện Văn hóa, Nghệ thuật, Thể thao và Du lịch Việt Nam nhận định: "Trong bối cảnh Việt Nam đang triển khai các chủ trương lớn về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, phát triển kinh tế tư nhân, cũng như các chiến lược phát triển du lịch và công nghiệp văn hóa, cần nhìn nhận ẩm thực không chỉ là giá trị phục vụ nhu cầu thưởng thức mà còn là nguồn lực văn hóa, tài sản sáng tạo và động lực phát triển kinh tế".

Xem ẩm thực là tài sản văn hóa và sản phẩm du lịch có giá trị, các cơ sở sản xuất, chế biến ẩm thực cần nâng cao chất lượng, bảo đảm an toàn thực phẩm, tăng cường khả năng kể chuyện văn hóa, xây dựng thương hiệu và quảng bá hiệu quả. Cùng với đó, cần hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, phát triển các không gian và hồ sơ di sản ẩm thực, đẩy mạnh đào tạo nguồn nhân lực, phát huy vai trò của ẩm thực đường phố, đồ uống và trải nghiệm đa giác quan trong hành trình của du khách.

Theo Thạc sĩ Nguyễn Thị Lan Hương, Ban Nghiên cứu du lịch, Viện trưởng Viện Văn hóa, Nghệ thuật, Thể thao và Du lịch Việt Nam, trong bối cảnh du lịch toàn cầu chuyển mạnh sang tìm kiếm những trải nghiệm chân thực, cá nhân hóa và giàu bản sắc văn hóa, du lịch ẩm thực đang trở thành động lực quan trọng nâng cao sức cạnh tranh của điểm đến.

"Do đó, cần chuyển đổi tư duy từ 'bán món ăn' sang 'kiến tạo trải nghiệm đồng sáng tạo', trong đó, du khách không chỉ thưởng thức mà còn trực tiếp tham gia các hoạt động như chế biến món ăn, khám phá làng nghề, chợ truyền thống và giao lưu với nghệ nhân", Thạc sĩ Nguyễn Thị Lan Hương đề xuất.

Hướng đi này được đánh giá sẽ gia tăng giá trị trải nghiệm, bảo tồn di sản ẩm thực, cũng như tạo sinh kế bền vững cho cộng đồng và nâng cao năng lực cạnh tranh của du lịch Việt Nam.

Đề cập đến vấn đề nâng cao chất lượng dịch vụ và tiêu chuẩn trong phát triển sản phẩm du lịch ẩm thực Việt Nam, Thạc sĩ Lê Thị Kim Phượng, Hiệu trưởng Trường trung cấp Kinh tế-Du lịch Hoa Sữa cho rằng, ẩm thực là lợi thế cạnh tranh quan trọng của du lịch Việt Nam. Tuy nhiên, để trở thành sản phẩm du lịch có sức cạnh tranh bền vững, bên cạnh sự phong phú của món ăn, cần chú trọng nâng cao chất lượng dịch vụ và xây dựng hệ thống tiêu chuẩn đồng bộ.

Do đó, cần có giải pháp như xây dựng bộ tiêu chí và quy trình tiêu chuẩn cho các sản phẩm du lịch ẩm thực, nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực gắn với nhu cầu thực tiễn của doanh nghiệp. "Cần đẩy mạnh liên kết giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp, cơ sở đào tạo và cộng đồng. Đồng thời, ứng dụng chuyển đổi số trong quảng bá và quản lý chất lượng, hướng tới phát triển du lịch ẩm thực chuyên nghiệp, bền vững", Thạc sĩ Lê Thị Kim Phượng nói thêm.

Có thể bạn quan tâm

Nghị quyết số 26-NQ/TW xác định văn hóa, bản sắc và chất lượng trải nghiệm là nền tảng, lợi thế cạnh tranh của du lịch Việt Nam. (Ảnh Lăng Tự Đức: Dawnhwang)

Nghị quyết số 26-NQ/TW: Phát huy giá trị di sản, tạo động lực phát triển du lịch

Ngày 22/8/2026, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 26-NQ/TW về phát triển du lịch Việt Nam trở thành ngành kinh tế mũi nhọn trong kỷ nguyên mới. Một trong những quan điểm xuyên suốt của Nghị quyết là xác định văn hóa, bản sắc và chất lượng trải nghiệm là nền tảng, lợi thế cạnh tranh của du lịch Việt Nam.

Điểm dừng chân đầu tiên trải nghiệm, như “món khai vị” trước khi du khách ghé thăm Cồn Sơn là bè cá của ông Lý Văn Bon (Bảy Bon), để chiêm ngưỡng vẻ đẹp và sự đa dạng của các loài thủy sản trên sông Mê Kông.

[Ảnh] Cồn Sơn - nơi mộc mạc níu chân du khách

Cồn Sơn nằm giữa dòng sông Hậu thuộc phường Bình Thủy, thành phố Cần Thơ. Chỉ cần 10 phút qua thuyền máy từ bờ Bình Thủy, bạn sẽ có một ngày tham gia tour du lịch sinh thái cộng đồng, thưởng thức những món đặc sản nhà vườn khó quên.

Khách quốc tế thích thú khi được tham gia trò chơi dân gian Việt Nam. (Ảnh: THẾ ĐẠI)

Định vị thương hiệu du lịch Việt từ những trải nghiệm giàu bản sắc

Quá trình định vị, xây dựng thương hiệu du lịch Việt Nam gắn với phát triển xanh và bền vững đòi hỏi một chiến lược quản trị dài hạn, đồng bộ. Xuyên suốt quá trình ấy, mỗi cam kết về chất lượng dịch vụ lữ hành được đong đếm bằng chính trải nghiệm thực tế và sự hài lòng của du khách thập phương.

Du khách tham quan Tràng An, Ninh Bình. (Ảnh: HOÀNG TRƯỜNG)

Tạo không gian tăng trưởng mới cho du lịch Việt

Trong bối cảnh du lịch toàn cầu có nhiều biến động, du lịch Việt Nam buộc phải ứng phó linh hoạt và tiếp cận với chiến lược toàn diện, bền vững hơn, nhằm chuyển đổi mô hình tăng trưởng và phương thức quản trị từ số lượng sang chất lượng.

Du khách trải nghiệm trình diễn cá lóc “bay” ở nhà vườn Thành Tâm, Cồn Sơn. (Ảnh: MỸ HÀ)

Về Cồn Sơn xem cá lóc “bay”

Hành trình 11 năm biến cù lao nghèo khó thành điểm đến du lịch cộng đồng nổi tiếng ở miền Tây đã cho thấy ý chí vươn lên của những người nông dân ở Cồn Sơn (phường Bình Thủy, thành phố Cần Thơ). Giờ đây, cuộc sống sông nước, miệt vườn đã đổi thay tích cực, tình làng nghĩa xóm thêm khăng khít nhờ du lịch.

Sắc màu thổ cẩm rực rỡ ở chợ phiên Si Ma Cai (Lào Cai) là điểm nhấn thu hút khách du lịch. (Ảnh: THI PHONG)

Du lịch “tiếp sức” cho làng nghề

Hơn 5.400 làng nghề và làng có nghề đang tạo nên một nguồn tài nguyên dồi dào, giàu bản sắc cho du lịch Việt Nam, nhất là trong bối cảnh nhu cầu của du khách chuyển dần từ tham quan, mua sắm sang tìm hiểu đời sống bản địa. 

Pháo hoa rực rỡ trên bầu trời Thủ đô trong đêm 2/9. (Ảnh: THẾ ĐẠI)

Kỳ nghỉ lễ 2/9, Việt Nam đón 6,5 triệu lượt khách

Với sự chủ động chuẩn bị của các địa phương, doanh nghiệp khi tổ chức nhiều hoạt động văn hóa đặc sắc, trong 5 ngày nghỉ lễ Quốc khánh, từ ngày 29/8-2/9, hầu hết các điểm đến duy trì đà tăng trưởng tốt dù đã qua mùa cao điểm. Ước tính, toàn ngành đã đón khoảng 6,5 triệu lượt khách, tăng 18,1% so cùng kỳ năm 2025.

[Video] 10 tỉnh thành đạt doanh thu du lịch nghìn tỷ dịp 2/9

[Video] 10 tỉnh thành đạt doanh thu du lịch nghìn tỷ dịp 2/9

Kỳ nghỉ lễ Quốc khánh kéo dài 5 ngày giúp lượng khách du lịch cả nước tăng cao, đa số các tỉnh thành tăng trưởng từ 30% so với cùng kỳ năm ngoái. Nhóm 10 địa phương đạt doanh thu nghìn tỷ gồm Hà Nội, TP Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Khánh Hòa, Lào Cai, Quảng Ninh, Huế, Hải Phòng, Lâm Đồng và Ninh Bình.

Du khách nước ngoài tham quan, trải nghiệm chèo xuồng tại cù lao Thới Sơn, phường Thới Sơn, tỉnh Đồng Tháp.

Đồng Tháp thu hút khách từ du lịch đặc trưng

Trong những ngày nghỉ lễ 2/9, các điểm du lịch trên địa bàn tỉnh Đồng Tháp nhộn nhịp với dòng người về tham quan, trải nghiệm. Với đa dạng các loại hình, du lịch địa phương đã thu hút đông đảo du khách trong và ngoài tỉnh, đặc biệt là du khách nước ngoài. 

Du khách nước ngoài tham quan, trải nghiệm các loài cá quý nuôi bè trên sông Hậu. (Ảnh: THANH TÂM)

Du lịch Cần Thơ hấp dẫn du khách từ các sản phẩm đặc trưng

Nhờ chuỗi hoạt động văn hóa, thể thao quy mô cùng các chương trình kích cầu hấp dẫn, du lịch Cần Thơ trong những ngày nghỉ lễ Quốc khánh 2/9 ghi nhận mức tăng trưởng khá cao. Sự chuẩn bị chu đáo về hạ tầng, sản phẩm dịch vụ cùng các sự kiện quy mô lớn đã biến Cần Thơ thành điểm đến thu hút đông du khách trong và ngoài nước.