Mỗi món ăn - một câu chuyện về văn hóa bản địa
Việt Nam sở hữu nền ẩm thực phong phú, đa dạng được hình thành qua hàng nghìn năm lịch sử, với sự kết tinh từ văn hóa của 54 dân tộc, từ ẩm thực cung đình, ẩm thực truyền thống, ẩm thực đường phố đến các làng nghề và đặc sản địa phương, tạo nên nguồn tài nguyên đặc sắc để phát triển du lịch.
Trên cơ sở nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế và xu hướng phát triển du lịch toàn cầu, Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam đã tham mưu Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch trình Chính phủ Đề án xúc tiến, quảng bá du lịch và ẩm thực Việt Nam ra nước ngoài giai đoạn 2026-2030 với mục tiêu lấy ẩm thực làm yếu tố cốt lõi để định vị thương hiệu du lịch quốc gia, nâng cao sức cạnh tranh của điểm đến Việt Nam trong khu vực châu Á và trên thế giới.
Trong bối cảnh cạnh tranh điểm đến ngày càng gay gắt, việc đổi mới hoạt động xúc tiến, quảng bá du lịch theo hướng khám phá ẩm thực là cần thiết. Đề án xúc tiến, quảng bá du lịch và ẩm thực Việt Nam ra nước ngoài giai đoạn 2026-2030 được xây dựng với hệ thống mục tiêu, chỉ tiêu và các nhóm nhiệm vụ cụ thể, hướng tới đưa Việt Nam trở thành một trong 5 nền ẩm thực hấp dẫn hàng đầu châu Á.
Mỗi món ăn của Việt Nam đều chứa đựng những giá trị lịch sử, văn hóa và tri thức bản địa cần được kể bằng những câu chuyện hấp dẫn để mang đến cho du khách những trải nghiệm sâu sắc hơn.
Phó Cục trưởng Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam Nguyễn Thị Hoa Mai
Đề án cũng đề ra nhiều giải pháp như xây dựng thương hiệu quốc gia về du lịch văn hóa ẩm thực, phát triển các tuyến phố ẩm thực đạt tiêu chuẩn, hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn chất lượng. Đồng thời, mở rộng mạng lưới nhà hàng Việt Nam ở nước ngoài, đẩy mạnh quảng bá tại các thị trường quốc tế, phát triển du lịch Halal và thúc đẩy liên kết giữa các địa phương, doanh nghiệp trong xây dựng sản phẩm.
Theo Phó Cục trưởng Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam Nguyễn Thị Hoa Mai, nhiều quốc gia như Nhật Bản, Thái Lan, Hàn Quốc, Italia hay Trung Quốc đều xây dựng chiến lược quốc gia bài bản để phát triển du lịch ẩm thực. Trọng tâm của những chiến lược này không chỉ quảng bá về món ăn mà còn là quảng bá văn hóa ẩm thực, kể câu chuyện về lịch sử, phong tục tập quán và bản sắc dân tộc thông qua mỗi món ăn. Từ đó, xây dựng hình ảnh quốc gia và nâng cao sức hấp dẫn của điểm đến.
Đề án quảng bá, xúc tiến du lịch và ẩm thực Việt Nam ra nước ngoài giai đoạn 2026-2030 được xây dựng theo hướng quảng bá du lịch văn hóa ẩm thực, thay vì chỉ quảng bá ẩm thực đơn thuần.
"Mỗi món ăn của Việt Nam đều chứa đựng những giá trị lịch sử, văn hóa và tri thức bản địa cần được kể bằng những câu chuyện hấp dẫn để mang đến cho du khách những trải nghiệm sâu sắc hơn", Phó Cục trưởng Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam Nguyễn Thị Hoa Mai chia sẻ.
Để phát huy hiệu quả tiềm năng của ẩm thực Việt Nam, Phó Cục trưởng Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam Nguyễn Thị Hoa Mai cho rằng, ngành du lịch cần có một chiến lược thống nhất ở tầm quốc gia nhằm định hướng, kết nối và phát huy những nỗ lực đang được triển khai tại các địa phương và doanh nghiệp. Qua đó, tìm ra các giải pháp, chính sách phù hợp, góp phần đưa du lịch văn hóa ẩm thực trở thành động lực quan trọng thúc đẩy phát triển du lịch Việt Nam trong thời gian tới.
Hình thành hệ sinh thái du lịch văn hóa ẩm thực đồng bộ, chuyên nghiệp và bền vững
Để khai thác hiệu quả tiềm năng từ du lịch ẩm thực, toàn ngành du lịch cần có một chiến lược thống nhất nhằm định hướng, kết nối và phát huy các nguồn lực đang được triển khai tại các địa phương, doanh nghiệp. Đây cũng là cơ sở để hình thành hệ sinh thái phát triển du lịch văn hóa ẩm thực đồng bộ, chuyên nghiệp và bền vững.
Tiến sĩ Hoàng Thị Bình, Phó Viện trưởng Viện Văn hóa, Nghệ thuật, Thể thao và Du lịch Việt Nam nhận định: "Trong bối cảnh Việt Nam đang triển khai các chủ trương lớn về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, phát triển kinh tế tư nhân, cũng như các chiến lược phát triển du lịch và công nghiệp văn hóa, cần nhìn nhận ẩm thực không chỉ là giá trị phục vụ nhu cầu thưởng thức mà còn là nguồn lực văn hóa, tài sản sáng tạo và động lực phát triển kinh tế".
Xem ẩm thực là tài sản văn hóa và sản phẩm du lịch có giá trị, các cơ sở sản xuất, chế biến ẩm thực cần nâng cao chất lượng, bảo đảm an toàn thực phẩm, tăng cường khả năng kể chuyện văn hóa, xây dựng thương hiệu và quảng bá hiệu quả. Cùng với đó, cần hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, phát triển các không gian và hồ sơ di sản ẩm thực, đẩy mạnh đào tạo nguồn nhân lực, phát huy vai trò của ẩm thực đường phố, đồ uống và trải nghiệm đa giác quan trong hành trình của du khách.
Theo Thạc sĩ Nguyễn Thị Lan Hương, Ban Nghiên cứu du lịch, Viện trưởng Viện Văn hóa, Nghệ thuật, Thể thao và Du lịch Việt Nam, trong bối cảnh du lịch toàn cầu chuyển mạnh sang tìm kiếm những trải nghiệm chân thực, cá nhân hóa và giàu bản sắc văn hóa, du lịch ẩm thực đang trở thành động lực quan trọng nâng cao sức cạnh tranh của điểm đến.
"Do đó, cần chuyển đổi tư duy từ 'bán món ăn' sang 'kiến tạo trải nghiệm đồng sáng tạo', trong đó, du khách không chỉ thưởng thức mà còn trực tiếp tham gia các hoạt động như chế biến món ăn, khám phá làng nghề, chợ truyền thống và giao lưu với nghệ nhân", Thạc sĩ Nguyễn Thị Lan Hương đề xuất.
Hướng đi này được đánh giá sẽ gia tăng giá trị trải nghiệm, bảo tồn di sản ẩm thực, cũng như tạo sinh kế bền vững cho cộng đồng và nâng cao năng lực cạnh tranh của du lịch Việt Nam.
Đề cập đến vấn đề nâng cao chất lượng dịch vụ và tiêu chuẩn trong phát triển sản phẩm du lịch ẩm thực Việt Nam, Thạc sĩ Lê Thị Kim Phượng, Hiệu trưởng Trường trung cấp Kinh tế-Du lịch Hoa Sữa cho rằng, ẩm thực là lợi thế cạnh tranh quan trọng của du lịch Việt Nam. Tuy nhiên, để trở thành sản phẩm du lịch có sức cạnh tranh bền vững, bên cạnh sự phong phú của món ăn, cần chú trọng nâng cao chất lượng dịch vụ và xây dựng hệ thống tiêu chuẩn đồng bộ.
Do đó, cần có giải pháp như xây dựng bộ tiêu chí và quy trình tiêu chuẩn cho các sản phẩm du lịch ẩm thực, nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực gắn với nhu cầu thực tiễn của doanh nghiệp. "Cần đẩy mạnh liên kết giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp, cơ sở đào tạo và cộng đồng. Đồng thời, ứng dụng chuyển đổi số trong quảng bá và quản lý chất lượng, hướng tới phát triển du lịch ẩm thực chuyên nghiệp, bền vững", Thạc sĩ Lê Thị Kim Phượng nói thêm.
