Gánh nặng mưu sinh
Thôn Bầu (xã Kim Chung, huyện Đông Anh, Hà Nội) là nơi tập trung hàng chục nghìn công nhân của KCN Bắc Thăng Long thuê trọ. Trong một khu nhà trọ “ổ chuột” ở đây, hai dãy nhà cấp bốn lụp xụp quay mặt vào nhau, ẩm thấp và bẩn thỉu. Bên ngoài là rác thải, nước thải bủa vây, bên trên giăng mắc các loại quần áo bảo hộ lao động như mạng nhện.
Lan (quê ở Điện Biên) và ba nữ công nhân khác thuê trọ tại đây. Căn phòng chỉ rộng khoảng 10 m2 lợp phi-brô xi-măng được gọi là “tươm” nhất ở đây, nhưng ngoài cái tivi cũ, bộ bếp gas du lịch dùng để nấu nướng, một cái phản để ngủ… và hai chiếc xe đạp thì căn phòng này cũng không hơn gì những căn khác. Lan kể: Hai bạn em làm ca sáng, còn em làm ca tối nên nhà cũng bớt chật. Nếu như cả bốn người cùng nghỉ một lúc thì hai người phải nằm dưới đất.
Học xong THPT, Lan quyết định rời quê xuống Hà Nội tìm việc. Với mong muốn kiếm thêm thu nhập gửi về phụ giúp bố mẹ và đỡ đần các em, Lan xin thẳng vào KCN Bắc Thăng Long. Lần đầu xuống Hà Nội, chẳng quen thân ai nên Lan đưa hồ sơ xin việc và lệ phí cho một “cò” với hy vọng có được việc làm sớm. Ai dè tiền, hồ sơ và người nhận hồ sơ mất hút. Hết tiền, Lan về quê xin bố mẹ trợ cấp lần nữa để xuống xin việc. Nhớ lại hồi đó, Lan mới hơn 18 tuổi, thế mà nay cũng đã hơn chục năm…
Để có thêm thu nhập, Lan và các bạn phải làm tăng ca liên tục. Lương mỗi tháng, kể cả tăng ca được gần sáu triệu đồng. Thế nhưng, đến nay Lan cũng chưa dành dụm được là bao vì phải gửi tiền về quê đỡ đần bố mẹ và hai em. “Hơn 10 năm làm công nhân cũng chỉ được đến vậy, tương lai phía trước em cũng chưa hình dung nổi”, Lan nói.
Cùng phòng với Lan là Yến (quê ở Sơn La) cho biết, dù vất vả nhưng đi làm công nhân ở KCN vẫn là sự lựa chọn duy nhất. Ngồi lắp ráp linh kiện trong nhà máy không sướng nhưng dẫu sao thu nhập vẫn hơn ở nhà làm ruộng.
Lương thấp, công nhân phải ăn uống dè sẻn. Thức ăn cho cả ngày cũng chỉ vài chục nghìn đồng. Các hoạt động vui chơi, giải trí ở bên ngoài hầu như ít có điều kiện tham gia. Đồng lương vốn đã thấp, nhưng nếu nghỉ thì bị trừ đủ thứ. Đã vậy, xóm trọ lại thường xuyên xảy ra mất cắp, nhiều khi ngày phơi quần áo ra hiên, tối về mất hút. Chính vì thế, dù làm lụng vất vả nhưng chả có đồng nào lận lưng là tình cảnh của rất nhiều công nhân nơi đây.
Những câu chuyện buồn
Cuộc sống của nữ công nhân KCN bó gọn trong xưởng máy và nhà trọ. Sáng mở mắt ra là đến xưởng, tối làm hết ca thì đã tối muộn, thời gian đâu nghĩ đến chuyện tình cảm. Thế nên, bên cạnh những cô gái “cẩn trọng” thì cũng không ít nữ công nhân chấp nhận một cuộc tình chóng vánh để vơi bớt nỗi buồn và sự tẻ nhạt. Từ đó đã nảy sinh ra những bi kịch.
Trên địa bàn KCN Bắc Thăng Long, các dãy nhà trọ cho công nhân thuê mọc lên nhan nhản. “Chủ nhà trọ nào cấm công nhân dẫn bạn trai về phòng thì sẽ bị tẩy chay”, Yến cho biết. Thế nên, để có khách trọ, chủ nhà đã làm ngơ và mặc cho các đôi “vợ chồng hờ” muốn làm gì thì làm, miễn là không vi phạm pháp luật và quan trọng nhất là đóng tiền nhà đầy đủ. Cũng vì lẽ đó nên từ lâu, ở đây việc nam, nữ công nhân sống thử cùng nhau đã không còn là chuyện lạ. Chỉ có điều, những hệ lụy phát sinh từ chuyện đó mới là điều đáng bàn.
L. năm nay 24 tuổi, quê Yên Bái, mới đây đã mất việc vì những rắc rối về chuyện tình cảm. Vốn là một công nhân chăm chỉ nhưng từ khi có người yêu (cũng làm công nhân cùng KCN), cả hai dọn về sống chung tại căn phòng nhỏ để tiện sinh hoạt. Được một thời gian thì L. mang bầu. Áp lực công việc cũng như phải gánh trách nhiệm nuôi dưỡng một đứa trẻ sắp chào đời khiến người yêu L. thay tính đổi nết, suốt ngày rượu chè thậm chí đánh đập L.. Rồi một ngày, người đó bỏ lại L. và cái thai đang lớn dần. Bụng to, cầm đơn đi xin việc nhưng không nơi nào nhận. Thất nghiệp, L. đành ôm bụng về quê.
Phần lớn công nhân KCN đến từ các vùng quê nghèo khác nhau, cùng chung cuộc sống bếp bênh và tương lai khó đoán định. Các công ty, nhà máy vận hành theo dây chuyền, trong đó mỗi công nhân chỉ chuyên làm một công đoạn, do vậy khi công ty cắt giảm hoặc hết hợp đồng, ít ai trong số họ tìm được một ngành nghề hoặc công việc mới tốt hơn.
Hằng ngày bên trong những KCN, những nhà máy vẫn hối hả sản xuất, tạo ra của cải và mang lại giá trị lợi nhuận lớn. Thế nhưng, bên cạnh đó là những mảnh đời nhọc nhằn, vất vả của người làm công được mấy ai biết đến và cảm thông…
