Nhiều hệ lụy từ phương tiện đường thủy
Chiếc tàu bị sự cố Greenlines DP C3 có sức chở 50 hành khách, khi vụ việc xảy ra trên tàu có 42 hành khách. Bà Nguyễn Thị Lan, một hành khách trên chuyến tàu này kể: Thời điểm sự cố xảy ra, hầu hết hành khách bên trong đều không hay biết. Thế nhưng, khi tàu quay đầu vào neo tại bến Tắc Suất thì bắt đầu rung lắc và chao đảo. “Các nhân viên trên tàu lúc đó phải nói hành khách di chuyển qua lại giữa hai bên nhằm giữ thăng bằng. Sau đó, chúng tôi được thông báo lên bờ theo lối thoát hiểm phía trước”, bà Lan kể.
Bà Lan đặt câu hỏi: Vì sao trên tàu có hệ thống cảnh báo hành khách mặc áo phao khi gặp sự cố nhưng khi xảy ra sự việc trên lại không thấy báo? Sau khi hành khách lên bờ, nước tràn vào khoang tàu rất nhanh, ngập quá thân ghế ngồi. Thế nhưng, công tác cứu hộ tại bến Tắc Suất rất hạn chế, tất cả đều bất lực nhìn tàu chìm dần.
Còn theo ông Trần Song Hải, Giám đốc Công ty TNHH Công nghệ Xanh Greenlines DP (chủ đầu tư), trên tàu có hệ thống cảnh báo tự động để hành khách mặc áo phao khi xảy ra sự cố nhưng chưa phát cảnh báo tàu đã cập bến.
Là hành khách đi tàu cao tốc đường thủy nhiều năm nay, chị Đàm Thị Hoa Lý (ngụ quận Bình Thạnh) cho biết, do gia đình ở Vũng Tàu nên cứ vào dịp cuối tuần lại lên tàu cao tốc về nhà. Trước đây, bản thân thường xuyên đi tàu cao tốc cánh ngầm Vina Express, sức chứa cỡ 150 chỗ ngồi, với ba khoang hành khách rộng rãi, thoải mái. Đặc biệt, khi đi trên con nước, kể cả ra vùng biển Cần Giờ (Vũng Tàu) trong thời tiết mưa gió cũng không ảnh hưởng nhiều, chỉ đôi lúc gặp bèo sông nhiều thì chết máy thôi. Còn tàu Greenlines DP loại 50 chỗ ngồi, dù thời tiết đang mùa khô, con nước ổn định nhưng mỗi lần vào vùng biển tàu bị sóng đánh rung lắc dữ dội, nhiều hành khách đi không quen bị nôn ói, không thể ngồi được phía sau để ngắm cảnh quan. “Việc di chuyển trên những tuyến đặc thù là đường biển cần có những loại tàu bảo đảm an toàn cho hành khách và phù hợp luồng tuyến. Đặc biệt vào mùa mưa, thời tiết bất thường, sóng to gió lớn, nếu đi bằng những loại tàu nhỏ sẽ tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn”, chị Lý giãi bày.
Ông An Sơn Lâm, Giám đốc Công ty TNHH Thuyền buồm Đông Dương (hoạt động trên sông Sài Gòn hơn 10 năm nay) cho biết, tàu cao tốc Greenlines DP loại 50 chỗ ngồi được làm bằng vật liệu composite do các kỹ sư, công nhân Việt Nam đóng tại Công ty đóng tàu Tân Á Đông (Tiền Giang). Mặc dù là tàu hai thân, ít bị chông chênh khi gặp sóng lớn nhưng khi hoạt động trong điều kiện sóng lớn tàu loại này rung lắc nhiều, thậm chí là dữ dội vì chúng chạy rẽ nước chứ không phải trượt trên mặt nước. Thế nên, nó chỉ phù hợp đưa đón hành khách trên đường sông chứ không phù hợp trên biển, bởi chắc chắn sẽ không an toàn cho hành khách, nhất là vào mùa mưa gió. Chưa kể, loại thân tàu nhỏ này khi ra vùng nước có sóng lớn thì hệ thống chân vịt sẽ quay liên tục với cường độ mạnh, rất dễ bị nứt và gãy chân vịt, từ đó nước sẽ tràn vào khoang tàu. Đối với tàu cao tốc Greenlines DP loại 96 chỗ và 151 chỗ do Tổng cục Công nghiệp (Bộ Quốc phòng) đóng mới đủ khả năng hoạt động trên những tuyến đường biển.
Trước thực trạng các phương tiện vận tải đường thủy liên tục gặp sự cố, ông Nguyễn Văn Mỹ, Giám đốc Công ty Lửa Việt Tours cho rằng, dù muộn còn hơn không, đã đến lúc các cơ quan chức năng cần nhìn nhận những hạn chế, yếu kém trong việc cấp phép và quản lý phương tiện giao thông đường thủy. Hiện nay, các phương tiện đường thủy phục vụ việc đi lại của người dân và phát triển du lịch bộc lộ nhiều thiếu sót, hạn chế từ hệ thống thoát hiểm cũng như xử lý tình huống khẩn cấp khi gặp sự cố.
Theo thông tin từ ông Trần Song Hải, thời gian này, Greenlines DP tạm dừng khai thác loại tàu hai thân composite C3, C4 và C5 do Nhà máy Tân Á Đông đóng để kiểm tra, đánh giá toàn bộ công tác an toàn cùng cơ quan đăng kiểm. Tuy nhiên, các tuyến tàu Bạch Đằng - Vũng Tàu, Vũng Tàu - Bến Tre/Tiền Giang vẫn hoạt động bình thường với các tàu lớp hợp kim nhôm K6, K7, C8, C9 do Nhà máy Z189 - Tổng cục Công nghiệp (Bộ Quốc phòng) đóng.
Tàu cao tốc Greenlines DP C3 gặp sự cố và chìm dần tại bến Tắc Suất (Cần Giờ).
Cần sự chủ động từ cơ quan chức năng
Theo các chuyên gia trong lĩnh vực giao thông thủy, số vụ tai nạn liên quan các phương tiện chở khách bằng đường thủy không nhiều như đường bộ, nhưng mức độ nghiêm trọng thường lớn hơn rất nhiều. Trong đó, phải kể đến nguyên nhân phương tiện không phù hợp trên tuyến. Đặc thù của đường thủy là chịu nhiều tác động bởi thời tiết như: mưa bão, gió, thủy triều hay mức nước xuống thấp vào mùa khô... Những yếu tố này ảnh hưởng rất lớn đến sự ổn định và mức độ an toàn giao thông của tuyến luồng, phương tiện. Do đó, các phương tiện chạy đường thủy phải bảo đảm mọi quy định ngặt nghèo trong công tác đăng kiểm phương tiện cũng như đặc thù giao thông thủy.
Nhiều tuyến đường thủy như: Sài Gòn, Soài Rạp, Lòng Tàu, Đồng Tranh... vẫn tiềm ẩn nguy cơ xảy ra tai nạn. Cụ thể, có nhiều hoạt động tự phát làm ảnh hưởng đến luồng tuyến, phương tiện không đủ tiêu chuẩn an toàn... Chưa kể, tàu, thuyền cũng có nhiều chủng loại, kiểu dáng nên việc áp dụng các tiêu chuẩn an toàn theo quy chuẩn kỹ thuật cần được tuân thủ nghiêm ngặt.
Trên địa bàn TP Hồ Chí Minh từng xảy ra nhiều vụ tai nạn thảm khốc liên quan tàu chở khách hoạt động đường thủy. Điển hình như vụ chìm tàu trên biển Cần Giờ làm chín người chết năm 2013. Cơ quan điều tra kết luận tàu số hiệu BP 12-04-02 chỉ có tải trọng chở được 12 người nhưng thời điểm xảy ra tai nạn ngày 2-8-2013, phương tiện này chở tới 30 người nên bị sóng đánh chìm. Hay trước khi bị dừng hoạt động, hàng loạt tai nạn cháy nổ, chết máy và chìm phương tiện xảy ra với các tàu cao tốc cánh ngầm thuộc tuyến TP Hồ Chí Minh - Vũng Tàu, gây lo sợ cho hành khách. Đỉnh điểm nhất là tàu cánh ngầm bốc cháy dữ dội trên sông Sài Gòn vào tháng 1-2014, khiến hơn 80 hành khách, trong đó có trẻ em và người nước ngoài phải nhảy xuống sông để thoát hiểm.
Trước nguy cơ mất an toàn phương tiện giao thông đường thủy, đặc biệt vào mùa mưa bão sắp tới, ông Phan Công Bằng, Trưởng phòng Quản lý giao thông đường thủy (Sở Giao thông vận tải TP Hồ Chí Minh) cho biết, thực tế, loại tàu cao tốc Greenlines DP loại 50 chỗ vẫn đủ tiêu chuẩn và điều kiện để hoạt động tuyến TP Hồ Chí Minh - Cần Giờ - Vũng Tàu theo quy định của ngành đăng kiểm. Tuy nhiên, sau sự cố xảy ra ngày 8-4 vừa qua, Sở Giao thông vận tải đã yêu cầu chủ đầu tư ngừng hoạt động đối với ba tàu loại này để cùng với cơ quan chức năng đánh giá lại toàn bộ điều kiện kỹ thuật lẫn yếu tố an toàn đường thủy trên tuyến. Đồng thời, yêu cầu các đơn vị trực thuộc Sở tăng cường kiểm tra các điều kiện kỹ thuật trước khi cho phương tiện xuất bến.
Tương tự, Cục Đăng kiểm Việt Nam vừa có văn bản chỉ đạo kiểm tra an toàn phương tiện thủy cả nước. Theo đó, yêu cầu Chi cục Đăng kiểm số 6 phối hợp với các đơn vị liên quan tiến hành rà soát các phương tiện chở khách chấp hành các quy định về đăng kiểm, đặc biệt là yêu cầu về an toàn cháy, nổ. Đồng thời, tiến hành kiểm tra chéo, kiểm tra lại đối với phương tiện chở khách du lịch, tàu cao tốc chở khách, tàu lưu trú du lịch ngủ đêm, nhà hàng, khách sạn nổi. Phối hợp với các đơn vị trực thuộc Cục Cảnh sát giao thông, Cục Đường thủy nội địa kiểm tra bến, phương tiện, thuyền viên nhằm bảo đảm trật tự, an toàn giao thông đường thủy. Công khai phương tiện quá hạn đăng kiểm trên cổng thông tin điện tử của Cục Đăng kiểm Việt Nam để lực lượng chức năng địa bàn nắm thông tin và quản lý các phương tiện này.
Thế nhưng, theo ông Nguyễn Văn Mỹ, không thể để tình trạng xảy ra sự cố rồi thì cơ quan chức năng mới vào cuộc. “Chừng nào còn tồn tại tình trạng “mất bò mới lo làm chuồng” thì hành khách, người dân còn bất an, còn gặp nguy hiểm”, ông Mỹ khẳng định.
