Mức tăng gây... “sốc”
Theo Sở Giao thông vận tải (GTVT) TP Hồ Chí Minh, với mức phí điều chỉnh mà đề án đưa ra, nếu quản lý tốt nguồn thu thì ước tính bình quân mỗi tháng sẽ thu khoảng 31 tỷ đồng trên 35 tuyến đường thuộc năm quận trung tâm (gồm quận 1, 3, 5, 10 và 11). Cũng theo Sở GTVT thành phố, hiện mức phí đậu xe trên các tuyến đường đang thấp hơn năm lần so giá thu tại các tòa nhà cao tầng, văn phòng khu vực trung tâm dẫn đến nhiều trường hợp lợi dụng mức thu này để biến lòng đường, vỉa hè thành bãi đậu xe kéo dài cả ngày, khiến hạ tầng đường sá quá tải, gây kẹt xe khu nội đô. Do đó, việc thu phí theo giờ với mức thu tăng sẽ góp phần hạn chế xe ô-tô cá nhân đậu tràn lan trên đường, giải tỏa áp lực hạ tầng giao thông khu trung tâm.
Thực tế, theo ghi nhận, tại một số tuyến đường khu vực trung tâm thành phố như: Lê Lai, Phan Bội Châu, Phan Chu Trinh (quận 1); Hai Bà Trưng (cổng Công viên Lê Văn Tám, quận 3)… các bãi đậu xe đang được thành phố tổ chức thu phí với mức giá 5.000 đồng/lượt. Các bãi này lúc nào cũng trong tình trạng quá tải, xe đậu chật kín, thậm chí nhiều xe đậu cả ngày vì mức thu thấp.
Anh Đinh Duy Nam, thường xuyên đậu xe trên đường Lê Lai (khu vực Công viên 23-9, quận 1), do tính chất công việc nên gần như ngày nào cũng đậu xe ở bãi này từ sáng đến chiều tối. Anh phải đặt lịch trước và đến thật sớm mới có chỗ đậu. Trước thông tin thành phố sẽ điều chỉnh tăng mức thu phí và quy định từng khung giờ đậu xe với mức giá khác nhau, anh Nam cho hay, thực tế mức thu hiện nay là thấp so mặt bằng khu trung tâm, chưa kể lại không quy định khung thời gian đậu trong ngày nên gây áp lực cho giao thông đô thị. Do đó, việc điều chỉnh mức thu phí cũng như quy định khung thời gian là rất cần thiết. Tuy nhiên, nếu mức tăng ngang với mặt bằng trong các tòa nhà cao tầng và văn phòng thương mại thì cần phải xem lại.
Tương tự, chị Lê Thị Thúy Lành, thường xuyên gửi xe tại Công viên Lê Văn Tám cho rằng, ở các tầng hầm nhà cao tầng có đầy đủ cơ sở hạ tầng phục vụ việc đậu xe (che nắng mưa, quản lý xe tốt…), trong khi trên các tuyến đường thì hạ tầng không thể bảo đảm, xe ô-tô đậu chịu cảnh nắng mưa cả ngày. Điều đáng nói, mức tăng phí quá đột ngột gấp từ năm đến mười lần so mức giá cũ cũng khiến cho người dân sở hữu ô-tô không khỏi “sốc”…
Thực hiện cần phải hiệu quả
Theo Chủ tịch HĐND thành phố Nguyễn Thị Quyết Tâm, đây là vấn đề mới, khó nhưng rất quan trọng đối với sự phát triển của thành phố nên cần phải thực hiện khẩn trương để nhanh chóng đưa Nghị quyết 54 của Quốc hội vào thực tế cuộc sống. Trong quá trình UBND thành phố thực hiện, HĐND và các cơ quan chức năng sẽ giám sát thường xuyên cũng như tiếp tục lắng nghe ý kiến của người dân, doanh nghiệp và giới chuyên gia… nếu có vấn đề gì cần điều chỉnh sẽ bổ sung ngay ở những kỳ họp tiếp theo và sau một năm thực hiện sẽ có đánh giá, rút kinh nghiệm để hoàn tất những vấn đề còn vướng mắc.
Chủ tịch HĐND thành phố Nguyễn Thị Quyết Tâm khẳng định, việc HĐND cho phép UBND thành phố tăng mức phí không phải chỉ nhắm tới nguồn tăng thu cho ngân sách, mà mục đích chính là nhằm điều chỉnh hành vi của người dân để góp phần xây dựng đô thị văn minh.
Trong khi đó, các chuyên gia về giao thông vẫn băn khoăn trong việc nâng giá phí. Tiến sĩ Phạm Sanh, chuyên gia giao thông cho hay, nếu thành phố dùng từ phí dịch vụ thì sẽ không thể thu cao như đề án đưa ra, bởi như thế sẽ trái với Luật Phí và lệ phí của Chính phủ, đồng thời gây nên tình trạng “phí chồng phí”, dễ gây phản ứng từ người dân. Trong khi, nếu gọi là giá dịch vụ thì hoàn toàn phù hợp theo quy luật kinh tế thị trường. Thực tế, tại Hà Nội, khi triển khai mức thu đối với ô-tô đậu trên lòng đường, hè phố cũng đã ban hành khái niệm giá dịch vụ, điều này vừa đúng theo quy định về cơ chế thị trường, vừa tạo sự đồng thuận của người dân.
Theo ông Đồng Văn Khiêm, thành viên Hội đồng Tư vấn phản biện Ủy ban MTTQ Việt Nam TP Hồ Chí Minh, thực tế mức thu 5.000 đồng/lượt mà thành phố đang áp dụng là quá thấp và gây ra sự lãng phí cho ngân sách thành phố, chưa kể, nhiều tuyến đường tổ chức thu phí bị “lợi dụng” khi người ta đậu ô-tô cả ngày do mức phí thấp. Việc thành phố đưa ra Dự thảo Đề án điều chỉnh mức thu phí đậu xe ô-tô đối với từng khung giờ khác nhau là vô cùng cần thiết và kịp thời. Để thực hiện hiệu quả, theo ông Khiêm, TP Hồ Chí Minh cần tham khảo mô hình ở Hà Nội, tức là tổ chức triển khai trên vài tuyến đường trọng điểm khu vực trung tâm thành phố. Mặt khác, cần đưa ra chi tiết lộ trình tăng phí, không nên tăng một cách đột ngột. Điều đáng bàn nữa là cách thu và sử dụng nguồn thu sao cho minh bạch để người dân đều thấy được sự công bằng và rõ ràng từ cơ quan chức năng. Khi thực hiện có hiệu quả, thành phố cần tổng kết, đánh giá quá trình thực hiện và dần triển khai nhân rộng ra các tuyến đường theo đề án đưa ra.
Còn theo ông Đặng Văn Khoa, nguyên đại biểu HĐND thành phố Hồ Chí Minh, trong danh mục Nhà nước ban hành quy định về thu phí không có khái niệm về mức thu phí tạm dừng đỗ xe ô-tô trên lòng đường, hè phố. Do đó, chính quyền thành phố cần xem xét thay đổi tên dự thảo đề án cho phù hợp quy định hiện hành. Bên cạnh đó, nếu so mức thu phí 5.000 đồng/lượt như hiện nay thì việc đề xuất tăng mức thu phí đậu xe ô-tô lên gấp 10 lần (nếu đậu hai giờ liền) như trong đề án thật sự rất đột ngột. Nên chăng, thành phố điều chỉnh mức tăng có lộ trình cụ thể và phù hợp hơn.
Một số chuyên gia kinh tế lại cho rằng, thay vì đánh thuế và phí nhiều lên người sở hữu, sử dụng xe ô-tô thì nên xây dựng và hoàn thiện cơ sở hạ tầng, xây dựng hệ thống phương tiện giao thông công cộng thuận tiện để giảm thiểu việc sử dụng phương tiện cá nhân như hiện nay. TP Hồ Chí Minh cần xây dựng một làn đường riêng dành cho phương tiện công cộng để đáp ứng hiệu quả nhu cầu đi lại của người dân, từ đó đẩy mạnh phát triển loại hình giao thông này. Ngoài ra, cần có những giải pháp về thu phí nhằm khuyến khích người dân hạn chế sử dụng ô-tô cá nhân. Chẳng hạn, thu phí đối với một người sử dụng ô-tô cao hơn so với nhiều người cùng lúc sử dụng chung một ô-tô khi tham gia giao thông. Nếu những hình thức thu phí như vậy được áp dụng sẽ khuyến khích người dân giảm thiểu sử dụng phương tiện giao thông cá nhân, giảm được số lượng xe ô-tô lưu thông trong cùng một thời điểm.
