Xung đột tại Trung Đông: Mỹ và Iran để ngỏ các phương án cứng rắn

Tại cuộc họp báo trước thềm Tuần lễ cấp cao của Đại hội đồng Liên hợp quốc năm 2026, ngày 16/9, Tổng Thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres kêu gọi hạ nhiệt căng thẳng tại khu vực Trung Đông và Ukraine.

Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc đã triệu tập cuộc họp khẩn về tình hình căng thẳng tại Yemen, cũng như các diễn biến nghiêm trọng tại Eo biển Bab el-Mandeb, tuyến vận tải chiến lược nối Biển Đỏ với Vịnh Aden.

Tình trạng thiếu hụt nhiên liệu đang trở nên đặc biệt nghiêm trọng, khi các nhà máy lọc dầu dù đang hoạt động hết công suất vẫn không đủ để bù đắp nguồn cung từ Trung Đông và Nga bị mất.

Theo phóng viên TTXVN tại Trung Đông, rạng sáng 13/9 theo giờ địa phương, một tàu chở container thương mại của Iran đã trúng vật thể không xác định tại vùng biển gần đảo Hengam, trong eo biển Hormuz, khiến một thành viên thủy thủ đoàn thiệt mạng và 4 người bị thương.

Ngày 12/9, Bahrain tuyên bố sẽ không tham gia cuộc họp dự kiến giữa các quốc gia vùng Vịnh và Iran tại Oman nhằm thảo luận về eo biển Hormuz, cho đến khi quan hệ ngoại giao giữa Manama và Tehran được khôi phục.

Căng thẳng tại Yemen tiếp tục leo thang khi 6 quả tên lửa đánh trúng bến cảng tại Mocha, thành phố chiến lược ven Biển Đỏ, chỉ một ngày sau khi lực lượng Houthi giành quyền kiểm soát khu vực này trong một chiến dịch tấn công quy mô lớn nhằm vào các lực lượng chính phủ được Saudi Arabia hậu thuẫn.

Ngày 10/9, các cơ quan nhân đạo thuộc Liên hợp quốc cho biết, gần 60 người Palestine, bao gồm khoảng 30 trẻ em, đã rơi vào cảnh mất nhà cửa sau khi chính quyền Israel phá hủy nhiều nhà dân và các công trình dân sinh tại khu vực Masafer Yatta, phía nam Bờ Tây.

Tại Hội nghị thượng đỉnh “Cơ chế hợp tác ba bên Ai Cập-Hy Lạp-Síp” tại thành phố Alamein (Ai Cập), lãnh đạo ba nước tái khẳng định ủng hộ giải pháp hai nhà nước, phản đối việc cưỡng ép di dời người Palestine, nhấn mạnh vai trò của các giải pháp chính trị trong thúc đẩy hòa bình, ổn định ở Trung Đông.

Ngoại trưởng 12 nước sẽ đưa ra các biện pháp hạn chế ở cấp quốc gia và/hoặc ủng hộ các biện pháp của châu Âu đối với hàng hóa từ các khu định cư Israel tại Bờ Tây.

Iran sẽ thiết lập khu vực cấm gần eo biển Hormuz, đe dọa phong tỏa và kiểm soát hoạt động đi qua khu vực chiến lược này, gây căng thẳng khu vực.

Ngoại trưởng nhiều nước cho rằng các hành động cưỡng bức di dời người dân khỏi Gaza "vi phạm nghiêm trọng những nguyên tắc của luật pháp quốc tế".

Ngày 2/9, các chuyên gia nhân đạo của Liên hợp quốc bày tỏ quan ngại sâu sắc về sự an toàn và quyền lợi của thường dân tại vùng lãnh thổ Palestine bị chiếm đóng, sau khi báo cáo mới nhất cho biết trong vòng 24 giờ đã có thêm ba trẻ em bị thiệt mạng.

Theo thông báo đăng trên trang web của Văn phòng Tổng thống Iran, Bộ trưởng Y tế Iran Mohammad-Reza Zafarghandi ngày 2/9 cho biết, 18 người đã thiệt mạng và 108 người khác bị thương trong các cuộc tấn công của Mỹ nhằm vào nước này vào đêm trước đó.

Hãng tin Axios dẫn lời các quan chức Mỹ tiết lộ Không quân Mỹ đã tiến hành những cuộc tấn công nhằm vào các mục tiêu của Iran tại khu vực xung quanh Eo biển Hormuz.

Theo hãng thông tấn chính thức IRNA của Iran, ngày 28/8, Ngoại trưởng Abbas Araghchi cho rằng việc đưa tiến trình ngoại giao trở lại đúng hướng không phải là điều bất khả thi, song điều này phụ thuộc vào việc Mỹ nhận ra rằng chính sách gây sức ép không mang lại hiệu quả.

Trong bối cảnh tình hình giao tranh đã hạ nhiệt, nhưng bất đồng giữa các bên vẫn chưa được giải quyết, nỗ lực ngoại giao nhằm chấm dứt xung đột Mỹ-Iran tiếp tục được thúc đẩy qua nhiều kênh.

Hãng thông tấn nhà nước Syria SANA dẫn nguồn tin ngoại giao cho biết, các phái đoàn cấp cao của Syria và Israel đã có cuộc đàm phán tại Jordan hôm 23/8, với vai trò trung gian của Mỹ, thảo luận việc giảm leo thang căng thẳng và nỗ lực khôi phục đối thoại hướng tới một thỏa thuận an ninh.

Ngày 21/8, sáu quốc gia châu Âu đã cùng lên án quyết định của Chính phủ Israel trong việc mở thầu xây dựng thuộc dự án khu định cư E1 ở Bờ Tây, đồng thời kêu gọi Israel lập tức rút lại các kế hoạch này.

Houthi tiếp tục tuyên bố tấn công các mục tiêu tại Saudi Arabia, trong khi một tàu chở dầu bị khống chế tại Vịnh Aden, trong bối cảnh các vụ việc nhằm vào tàu thương mại có dấu hiệu gia tăng.

Israel khẳng định quyết liệt phản đối sự hiện diện quân sự của Thổ Nhĩ Kỳ gần biên giới Syria, đồng thời xác nhận đã trực tiếp gửi cảnh báo sau khi tiến hành vụ không kích vào căn cứ tại Idlib.

Tổng Thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres kêu gọi Iran và Mỹ nối lại đàm phán hướng tới một giải pháp lâu dài cho cuộc xung đột ở Trung Đông.

Iran ngày 18/8 tuyên bố sẽ không mở lại eo biển Hormuz cho đến khi Mỹ thực hiện các cam kết trong thỏa thuận tạm thời giữa hai nước, trong đó có dỡ bỏ phong tỏa hàng hải, các biện pháp trừng phạt dầu mỏ và giải phóng tài sản của Iran bị đóng băng ở nước ngoài.

Chính quyền Syria ngày 18/8 cáo buộc Israel tiến hành các cuộc không kích nhằm vào sân bay quân sự Abu al-Duhur ở tỉnh Idlib, miền tây bắc nước này. 

Tổng Thư ký Liên đoàn Arab nói rằng Thủ tướng Israel Netanyahu “đang tìm cách cản trở mọi nỗ lực trung gian và củng cố nguyên trạng tại Dải Gaza".

Ngày 17/8, giới chức Pakistan thông báo cơ quan chức năng đã bắt giữ 258 người nước ngoài, sau khi tiến hành truy quét một nhóm nghi là "trung tâm gọi điện lừa đảo" tại thủ đô Islamabad.

Theo phóng viên TTXVN tại Cairo, ngày 16/8, Đặc phái viên của Tổng thống Mỹ Donald Trump, ông Jared Kushner, đã gặp các bên trung gian hòa giải Ai Cập, Qatar và Thổ Nhĩ Kỳ tại Cairo để thúc đẩy thực hiện kế hoạch hòa bình Gaza trong bối cảnh Israel vẫn tiếp tục không kích vào vùng lãnh thổ này.

Hãng thông tấn quốc gia Liban (NNA) đưa tin, ít nhất 11 người thiệt mạng trong các cuộc tấn công của Israel ở miền nam Liban cuối tuần qua. Đây là đợt xung đột leo thang nghiêm trọng nhất kể từ khi hai nước đạt thỏa thuận khung về hòa bình, do Mỹ làm trung gian, hồi tháng 6 vừa qua.

Căng thẳng giữa Iran và Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) gia tăng sau khi Abu Dhabi cáo buộc Iran tấn công hai tàu thuộc Công ty Dầu khí quốc gia Abu Dhabi (ADNOC) khi các tàu này đi qua Eo biển Hormuz.