Với những chiến công trong các cuộc kháng chiến và thực hiện nghĩa vụ quốc tế cao cả, Trung đoàn 148 hai lần được phong tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân.
Ra đời từ yêu cầu lịch sử của vùng chiến lược
Tây Bắc là địa bàn có vị trí chiến lược đặc biệt quan trọng, nơi thực dân Pháp tìm mọi cách lợi dụng nhằm thực hiện mưu đồ đen tối. Trước yêu cầu cấp bách của nhiệm vụ bảo vệ chính quyền cách mạng, bảo vệ nhân dân, ngày 22/12/1945, tại xã Hát Lót, huyện Mai Sơn, tỉnh Sơn La (nay là xã Mai Sơn), Chi đội 3 được thành lập. Trải qua các giai đoạn, đơn vị lần lượt mang phiên hiệu Trung đoàn 39, Trung đoàn 97 Sơn La và từ tháng 1/1948 chính thức mang phiên hiệu Trung đoàn 148.
Sự ra đời của Trung đoàn đánh dấu bước trưởng thành quan trọng của lực lượng vũ trang vùng Tây Bắc, đáp ứng nhiệm vụ chiến đấu, bảo vệ chính quyền cách mạng non trẻ và nhân dân các dân tộc trong vùng.
Thượng tá Lê Thanh Hiệp, Chính ủy Trung đoàn 148 cho biết, khi mới thành lập, Trung đoàn chỉ có 600 cán bộ, chiến sĩ, đến đầu tháng 3/1946 được biên chế đủ ba tiểu đoàn, do đồng chí Nam Hải làm Trung đoàn trưởng. Năm 1946, do đồng chí Lê Trọng Tấn làm Trung đoàn trưởng, đồng chí Hoàng Đông Tùng được chỉ định làm Chính trị viên Trung đoàn.
Dù điều kiện trang bị, hậu cần rất thiếu thốn, địa bàn hoạt động rộng, hiểm trở, nhưng được sinh ra từ vùng đất giàu truyền thống cách mạng, lớp cán bộ, chiến sĩ đầu tiên sớm giác ngộ, tuyệt đối trung thành với Đảng, với cách mạng, sẵn sàng hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc.
Ngay sau khi thành lập, Trung đoàn được giao nhiệm vụ ngăn chặn bước tiến của quân xâm lược trên chiến trường Tây Bắc. Gặp nhiều khó khăn về tổ chức, quân số, kinh nghiệm chiến đấu và cơ động, cán bộ, chiến sĩ Trung đoàn vẫn nghiêm túc chấp hành mệnh lệnh, liên tiếp tổ chức nhiều trận đánh tại Chiềng Pấc, tả ngạn sông Đà, Mộc Châu-Sầm Nưa, Tuần Giáo, Pắc Ma, Hát Lót, Nậm Sủm… Qua mỗi trận đánh, đơn vị không ngừng trưởng thành, tích lũy kinh nghiệm, khẳng định bản lĩnh của bộ đội chủ lực.
Trong kháng chiến chống thực dân Pháp, dấu chân Trung đoàn in đậm từ Tây Bắc đến trung du, đồng bằng và dọc các tuyến biên giới Việt-Lào, Việt-Trung. Hàng nghìn cán bộ, chiến sĩ đã anh dũng hy sinh, góp phần làm nên những chiến công hiển hách, trở thành niềm tự hào của quân đội và nhân dân.
Sau chiến thắng Điện Biên Phủ, Trung đoàn tiếp tục làm nhiệm vụ tại Tây Bắc, vừa xây dựng chính quyền nhân dân, vừa sát cánh cùng lực lượng yêu nước của Lào xây dựng cơ sở, bảo vệ cơ quan cách mạng tại Phong Sa Lỳ và Sầm Nưa.
Trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân năm 1975, Trung đoàn hành quân thần tốc, vượt hơn 1.500 km trong 15 ngày, là lực lượng nòng cốt lập chiến công tại Buôn Ma Thuột và tham gia các trận đánh trên hướng Tây Bắc cửa ngõ tiến vào Sài Gòn trong chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử. Sau ngày đất nước thống nhất, Trung đoàn trở lại Tây Bắc, cùng toàn quân, toàn dân bước vào thời kỳ mới, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa.
Vững vàng trong thời bình, vì nhân dân phục vụ
Thượng tá Hoàng Văn Giang, Trung đoàn trưởng Trung đoàn 148 cho biết, là đơn vị chủ lực của Sư đoàn 316, Trung đoàn luôn hoàn thành tốt nhiệm vụ huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu, nâng cao chất lượng tổng hợp và khả năng cơ động. Hằng năm, đơn vị tổ chức huấn luyện cho hàng trăm chiến sĩ mới, làm tốt công tác bồi dưỡng kiến thức quốc phòng-an ninh, phối hợp với các lực lượng giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội trên địa bàn đóng quân.
Với tinh thần "cứu dân là mệnh lệnh từ trái tim", cán bộ, chiến sĩ Trung đoàn luôn là lực lượng xung kích phòng chống thiên tai, dịch bệnh. Năm 2021, đơn vị đã vận động, ủng hộ hơn 250 tấn lương thực, thực phẩm hỗ trợ kịp thời "vùng đỏ" Thủ đô Hà Nội trong đợt dịch Covid-19. Năm 2024, khi bão số 3 (Yagi) gây mưa lũ, sạt lở nghiêm trọng, Trung đoàn huy động hơn 800 cán bộ, chiến sĩ cùng 23 xe ô-tô và nhiều phương tiện tham gia cứu hộ, cứu nạn tại các tỉnh Tuyên Quang, Lào Cai. Ghi nhận những đóng góp đó, ba tập thể và 23 cá nhân của Trung đoàn đã được chính quyền hai địa phương khen thưởng.
Cùng với đó, đơn vị tích cực tham gia xây dựng nông thôn mới, hỗ trợ vùng sâu, vùng xa làm đường giao thông, thu hoạch mùa vụ, sửa chữa nhà ở, thực hiện mô hình "Nền nhà sàn - Sáng lòng ta"; tổ chức các hoạt động văn hóa, thể thao, tuyên truyền nhân dân chấp hành pháp luật, cảnh giác trước các âm mưu chia rẽ khối đại đoàn kết dân tộc; vận động chuyển đổi cơ cấu sản xuất, góp phần củng cố niềm tin và thắt chặt tình đoàn kết quân dân.
Suốt 80 năm xây dựng, chiến đấu và trưởng thành, truyền thống đoàn kết, thống nhất, gắn bó với nhân dân và tình đoàn kết quốc tế đã trở thành nguồn sức mạnh to lớn, làm rạng ngời lá cờ Quân kỳ quyết thắng của đơn vị.
Với những chiến công và thành tích xuất sắc, Trung đoàn 148 vinh dự hai lần được Đảng, Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân; được Nhà nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào tặng thưởng hai Huân chương I-xa-la; năm tập thể, bốn cá nhân được phong tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân; hàng trăm tập thể, cá nhân được tặng thưởng huân, huy chương và huy hiệu các loại.
Kỷ niệm 80 năm Ngày thành lập Trung đoàn (22/12/1945- 22/12/2025), Trung đoàn 148 được Bộ Quốc phòng đề nghị với Nhà nước tặng thưởng Huân chương Bảo vệ Tổ quốc hạng ba.
Phát huy truyền thống vẻ vang, cán bộ, chiến sĩ Trung đoàn 148 hôm nay tiếp tục đoàn kết một lòng, đổi mới, sáng tạo, hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ được giao, xứng đáng với niềm tin của Đảng, Nhà nước và nhân dân, xứng đáng với danh hiệu Trung đoàn hai lần Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân.
