Thực tế này đòi hỏi cơ quan chức năng cần quy hoạch diện tích, vùng trồng; liên kết theo chuỗi, thu mua, chế biến củ dong, bảo đảm vùng nguyên liệu phát triển bền vững, mang lại lợi ích thiết thực cho nông dân.
Báo cáo của Ủy ban nhân dân tỉnh Cao Bằng cho thấy, năm 2025, tại Cao Bằng có 26/56 xã, phường trồng cây dong riềng. Tổng diện tích vùng trồng 1.582 ha, tăng gần 75% so với kế hoạch và tăng hơn 70% so với vụ trước. Năng suất bình quân 55,4 tấn/ha, tổng sản lượng 87.660 tấn. Diện tích, sản lượng tăng nhưng giá thu mua củ dong riềng lại giảm sâu, tạo nên câu chuyện “trồng nhiều, mất giá”, khiến nông dân thiệt hại.
Anh Chu Văn Giang, ở xã Trà Lĩnh chia sẻ, vụ trước, thương lái thu mua 3.000 đồng/kg củ tươi. Đến vụ năm nay, giá thu mua ở mức 1.500 đồng/kg, rồi giảm về 1.200 đồng/kg. Giá thu mua giảm sâu, trong khi chi phí phân bón, tiền công thuê người thu hoạch không giảm khiến người trồng dong riềng không có lãi, thậm chí bị lỗ nặng.
Thực tế những năm qua, chuỗi liên kết trồng, chế biến củ dong tươi thành bột dong, rồi sản xuất sản phẩm miến dong được hình thành đã giải quyết việc làm, tạo thu nhập cho nhiều nông dân. Từ đó, nhiều gia đình và các hợp tác xã, doanh nghiệp sản xuất miến dong.
Tuy nhiên, việc gia tăng thiếu kiểm soát diện tích, tăng sản lượng khiến giá thu mua giảm sâu đã gây nguy cơ phá vỡ chuỗi liên kết, ảnh hưởng ngành sản xuất quan trọng của địa phương. Trước tình hình đó, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Cao Bằng chỉ đạo các đơn vị liên quan nắm tình hình, đề xuất giải pháp để xây dựng vùng trồng, chế biến sản phẩm từ củ dong riềng đạt hiệu quả bền vững.
Đồng chí Trần Anh Dũng, Phó Chủ tịch Liên minh Hợp tác xã tỉnh Cao Bằng cho biết, Liên minh Hợp tác xã đã khảo sát, ghi nhận, trong vụ trồng năm 2024, củ dong riềng được giá, mang lại thu nhập khá cho nông dân. Năm 2025, không chỉ nông dân ở Cao Bằng mà người dân ở các tỉnh Tây Bắc, Tây Nguyên cũng mở rộng diện tích trồng dong riềng, dẫn đến sản lượng lớn, vượt quá nhu cầu và năng suất chế biến. Giá thu mua củ dong vì thế giảm sâu.
Qua khảo sát tại các cơ sở sản xuất miến dong, trong vụ năm 2024, các cơ sở đã thu mua, tích trữ bột dong để chế biến dần, dẫn đến nhu cầu thu mua bột dong thời gian qua giảm.
Trước tình hình giá thu mua củ dong giảm mạnh, Liên minh Hợp tác xã kiến nghị ngành chức năng quy hoạch vùng trồng, diện tích trồng cây dong riềng chặt chẽ, khắc phục tình trạng diện tích trồng, sản lượng tăng quá nhanh, dẫn đến giá giảm sâu, gây thiệt hại cho người nông dân. Các địa phương xây dựng chuỗi liên kết trồng chặt chẽ giữa nông dân với các cơ sở chế biến.
Ủy ban nhân dân tỉnh yêu cầu Sở Nông nghiệp và Môi trường rà soát các cơ chế, chính sách hỗ trợ, khuyến khích thu hút đầu tư, chế biến sâu củ dong riềng, hình thành chuỗi liên kết sản xuất tại địa phương, giảm tình trạng phụ thuộc vào thị trường ngoài tỉnh. Sở Công thương giám sát hoạt động thu mua, các cơ sở thu mua cần niêm yết công khai giá cả, không để xảy ra tình trạng ép giá, gây thiệt hại cho nông dân.
Câu chuyện giá thu mua củ dong ở tỉnh giảm sâu cho thấy, ngành chuyên môn cần có quy hoạch vùng trồng, diện tích trồng ở các tỉnh có tiềm năng, lợi thế và truyền thống trồng cây dong riềng; khảo sát nhu cầu bột dong của thị trường, để khuyến cáo người dân điều chỉnh diện tích trồng cây dong riềng cho phù hợp thực tế.
