Ngày 3/12, tại Bắc Ninh, Hiệp hội Làng nghề Việt Nam đã tổ chức Hội thảo “Tư vấn nâng cao nhận thức về xây dựng thương hiệu hợp chuẩn quốc tế đối với sản phẩm thủ công mỹ nghệ”
Tại hội thảo, nghệ sĩ Ưu tú Trịnh Quốc Đạt, Chủ tịch Hiệp hội Làng nghề Việt Nam, nhấn mạnh mối quan hệ giữa thương hiệu và sản phẩm trong kinh tế thị trường là mối quan hệ “song hành-tương hỗ”: thương hiệu tạo giá trị gia tăng, còn sản phẩm là nền tảng để thương hiệu tồn tại và thể hiện bản sắc. Vì thế, sản phẩm làng nghề muốn phát triển bền vững phải có chiến lược thương hiệu rõ ràng.
Theo ông Đạt, trong bối cảnh thị trường tràn ngập sản phẩm tương tự, thương hiệu mạnh giúp phân biệt hàng thủ công truyền thống với hàng công nghiệp, hàng nhái. Đồng thời, thương hiệu là thước đo chất lượng và nguồn gốc, tạo niềm tin cho người tiêu dùng trong nước và quốc tế.
Không chỉ tạo sự khác biệt, thương hiệu còn mở cửa cho sản phẩm tiếp cận các kênh phân phối hiện đại như siêu thị, thương mại điện tử, chuỗi bán lẻ toàn cầu. Khi có thương hiệu, sản phẩm được định giá đúng hơn, ổn định đầu ra, tăng thu nhập cho người lao động, góp phần phát triển kinh tế nông thôn.
Bảo hộ thương hiệu là yếu tố sống còn giúp ngăn chặn hàng giả, duy trì danh tiếng của làng nghề. Với những sản phẩm mang giá trị văn hóa sâu đậm như đồ gỗ, sơn mài, khảm trai, thương hiệu còn là công cụ bảo tồn bản sắc, tạo niềm tự hào “hồn Việt”.
“Nếu coi sản phẩm thủ công là tinh hoa của văn hóa dân tộc, thì thương hiệu chính là linh hồn giữ tinh hoa đó. Không có thương hiệu, sản phẩm dù đẹp đến đâu cũng khó được định giá đúng”, ông Đạt nhấn mạnh.
Là quốc gia có lịch sử chế tác đồ gỗ và mỹ nghệ lâu đời bậc nhất Đông Nam Á, Việt Nam hiện có hơn 300 làng nghề gỗ, 1.000 cơ sở thủ công mỹ nghệ, thu hút hàng trăm nghìn lao động. Năm 2024, kim ngạch xuất khẩu đồ gỗ và thủ công mỹ nghệ đạt hơn 15 tỷ USD, chiếm khoảng 7% tổng xuất khẩu cả nước. Việt Nam đứng trong Top 5 quốc gia xuất khẩu sản phẩm gỗ lớn nhất thế giới, hiện diện tại hơn 160 thị trường.
Có một thực tế là, dù sản xuất nhiều, sản phẩm Việt vẫn chủ yếu mang nhãn hiệu nước ngoài. Giá trị gia tăng thấp, thương hiệu “Made in Vietnam” chưa được khẳng định. Nhiều cơ sở sản xuất nhỏ lẻ, mẫu mã trùng lặp, không đầu tư nhận diện thương hiệu, bao bì, câu chuyện sản phẩm.
Các yêu cầu về chất lượng, nguồn gốc gỗ hợp pháp, chứng nhận xanh, sạch, bền vững chưa được áp dụng đồng bộ, trong khi đây là điều kiện bắt buộc của châu Âu (EU), Mỹ, Nhật Bản. Hạn chế về thiết kế, tiếp thị, thương mại điện tử khiến sản phẩm khó tiếp cận người tiêu dùng toàn cầu dù chất lượng tốt và giá cạnh tranh. Chính vì vậy, xây dựng thương hiệu hợp chuẩn quốc tế không chỉ là lựa chọn, mà đã trở thành xu hướng tất yếu.
Trước yêu cầu ngày càng cao của thị trường, nhiều làng nghề và doanh nghiệp đã chủ động thay đổi theo hướng chuyên nghiệp hóa. Đơn cử như Làng nghề gỗ mỹ nghệ Đồng Kỵ (Bắc Ninh) đã đăng ký nhãn hiệu tập thể “Đồng Kỵ”, xây dựng showroom trưng bày và đẩy mạnh xuất khẩu sang Hàn Quốc, Nhật Bản.
Nghệ nhân Nguyễn Thị Hòa, Chủ tịch Hội nữ doanh nhân Bắc Ninh, nhận định, thương hiệu không chỉ là logo, mà là câu chuyện văn hóa được kể bằng sản phẩm. Đồng thời đánh giá cao mô hình gắn thương hiệu thủ công với du lịch trải nghiệm, hướng đi mà Thái Lan, Indonesia, Nhật Bản đã rất thành công.
Dịp này, Tiến sĩ Tôn Gia Hóa, Phó chủ tịch Hiệp Hội làng nghề Việt Nam nhấn mạnh: Hầu hết các thương hiệu sản phẩm làng nghề Việt Nam thường được biết đến với tên gọi gắn liền với làng nghề, đại diện cho danh tiếng và chất lượng các sản phẩm thủ công truyền thống như: Gốm Bát Tràng, lụa Vạn Phúc, nón làng Chuông, mây tre Phú Vinh, chiếu Hới, giấy dó Phong Khê, mộc Càng Sơn, thêu Quất Động, dệt Khuôn Thê, nón Tây Hồ… Chuẩn hóa và xây dựng thương hiệu bài bản chính là điều kiện tiên quyết để sản phẩm Việt vươn tầm thế giới.
Đại diện Sở Công thương Bắc Ninh nhấn mạnh, thương hiệu trong thời hội nhập không còn là tên gọi hay logo, mà là cam kết chất lượng, giá trị văn hóa, lợi thế cạnh tranh. Một thương hiệu mạnh có thể giúp giá trị sản phẩm tăng gấp nhiều lần và mở cửa thị trường toàn cầu.
Để nâng tầm thương hiệu thủ công mỹ nghệ theo chuẩn quốc tế, Sở Công thương đề xuất nhóm giải pháp trọng tâm. Theo đó, hỗ trợ xây dựng hệ thống nhận diện thương hiệu chuyên nghiệp với thiết kế logo, slogan, chuẩn hóa bao bì, nhãn mác; hình thành câu chuyện thương hiệu dựa trên bản sắc từng làng nghề. Bên cạnh đó, hỗ trợ doanh nghiệp đạt ISO, FSC, CE, FDA…; áp dụng sản xuất xanh, truy xuất nguồn gốc minh bạch. Đồng thời, hỗ trợ bảo hộ sở hữu trí tuệ toàn diện.
Song song là việc đăng ký nhãn hiệu tập thể, chứng nhận, chỉ dẫn địa lý. Bảo hộ thương hiệu tại các thị trường xuất khẩu trọng điểm. Gắn thương hiệu với văn hóa-du lịch; chuyển đổi số và thương mại điện tử xuyên biên giới; mở rộng xúc tiến thương mại quốc tế.
Đại diện Sở Công thương Bắc Ninh cũng khẳng định sẽ tiếp tục đồng hành cùng doanh nghiệp và nghệ nhân trong phát triển thương hiệu, hỗ trợ OCOP, thiết kế mẫu mã, chuyển đổi số và mở rộng thị trường xuất khẩu.
