Xây dựng nền y tế hiện đại, công bằng và bền vững

Công tác bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân luôn nhận được sự quan tâm đặc biệt của Đảng, Nhà nước khi nhiều chủ trương, chính sách và mục tiêu ưu tiên được đề ra và thực thi. Nhờ đó, Việt Nam đã đạt những thành tựu ấn tượng, là nền tảng quan trọng để toàn ngành y tế tự tin trong hành trình trở thành một trong những trụ cột vững chắc trong kỷ nguyên mới của đất nước...

Thời gian qua, mặc dù gặp nhiều khó khăn, nhưng dưới sự lãnh đạo sát sao của Đảng, Chính phủ, cũng như tinh thần vượt khó, ngành y tế đã tạo ra những bước chuyển mình mạnh mẽ. Các thống kê cho thấy, trong nhiệm kỳ 2021-2025, ngành đã hoàn thành và vượt nhiều chỉ tiêu quan trọng được Quốc hội và Chính phủ giao. Hành lang pháp lý được khơi thông tạo điều kiện cho các bệnh viện nâng cao chất lượng cung cấp dịch vụ y tế; công tác phòng bệnh thực hiện từ sớm, từ xa, từ cơ sở; hệ thống y tế cơ sở tiếp tục được quan tâm, đầu tư phát triển cả về số lượng và chất lượng.

Ngành y tế đã nỗ lực chuẩn hóa chất lượng bệnh viện; chuyển mạnh từ mô hình quản trị hành chính sang phục vụ chuyên nghiệp và hiện đại. Việc áp dụng bộ tiêu chí chất lượng bệnh viện gắn với đánh giá độc lập tạo nên sự thay đổi căn bản về diện mạo và văn hóa ứng xử. Các bệnh viện đẩy mạnh ứng dụng bệnh án điện tử, kết nối thông tin sức khỏe cá nhân với ứng dụng VNeID và cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, giúp tối ưu hóa quy trình khám, chữa bệnh, giảm đến mức thấp nhất các thủ tục hành chính phiền hà cho người dân.

Thời gian qua, nhiều công trình trọng điểm của ngành y tế được đẩy nhanh tiến độ hoàn thiện và đưa vào hoạt động, đáp ứng nhu cầu khám, chữa bệnh ngày càng cao của người dân. Đi liền với đó là cơ cấu tổ chức bộ máy của ngành được sắp xếp theo hướng tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả...

Bên cạnh kết quả đã đạt được, công tác bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân còn những hạn chế, khó khăn, thách thức. Đó là môi trường sống, việc bảo đảm an toàn thực phẩm, dinh dưỡng chưa được chú trọng đúng mức; y tế dự phòng chưa được đầu tư thỏa đáng, chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu phòng, chống dịch, bệnh; y tế cơ sở chưa cung cấp đầy đủ các dịch vụ chăm sóc sức khỏe ban đầu, việc khám sàng lọc để phát hiện sớm bệnh tật cho người dân chưa được triển khai rộng rãi; chưa tạo được niềm tin cho người bệnh, dẫn đến tình trạng khám, chữa bệnh vượt cấp, gây quá tải ở tuyến trên. Chất lượng khám bệnh, chữa bệnh, khả năng tiếp cận dịch vụ y tế còn chênh lệch giữa các cấp chuyên môn, vùng, miền; nhân lực y tế ở một số địa phương, y tế cơ sở chưa đáp ứng yêu cầu cả về số lượng, trình độ, chất lượng…

Trước những yêu cầu từ thực tiễn, công tác bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân cần được thay đổi mạnh mẽ cả trong tư duy, nhận thức và hành động. Thời gian qua, nhiều cơ chế, chính sách được ban hành đã từng bước tháo gỡ những điểm nghẽn, nút thắt, thiết lập giải pháp đột phá cho lĩnh vực y tế phát triển. Trong đó, Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị ban hành là định hướng mang tính đột phá, một dấu mốc mang tính bước ngoặt, tạo cơ sở cho sự nghiệp chăm sóc, bảo vệ và nâng cao sức khỏe nhân dân.

Đây là nghị quyết có ý nghĩa chiến lược, toàn diện và lâu dài, mang tính chất hành động với nhiều chính sách được bổ sung để đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững đất nước và kỳ vọng của nhân dân. Nghị quyết được tiếp cận trên cơ sở lấy sức khỏe người dân là vốn quý nhất và là trọng tâm cho sự phục vụ, triển khai thực hiện các nhiệm vụ, giải pháp trong lĩnh vực y tế. Nghị quyết đã đưa ra giải pháp đột phá cho ba nút thắt chính:

Thứ nhất, tháo gỡ nút thắt về tư duy và nhận thức. Nghị quyết đã tạo ra một cuộc cách mạng trong tư duy, “chuyển mạnh từ tư duy tập trung khám bệnh, chữa bệnh sang chủ động phòng bệnh, chú trọng bảo vệ, chăm sóc, nâng cao sức khỏe toàn diện, liên tục theo vòng đời”; chuyển mạnh từ trạng thái “bị động đối phó bệnh tật” sang “chủ động kiến tạo sức khỏe”. Đáng chú ý, việc bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân không chỉ là việc của ngành y tế mà là của cả hệ thống chính trị; đặt người dân là chủ thể trung tâm và coi sức khỏe là vốn quý nhất cần được ưu tiên hàng đầu trong các chiến lược phát triển.

Thứ hai, tháo gỡ điểm nghẽn về thể chế và nguồn lực. Với định hướng quan trọng là hoàn thiện đồng bộ hệ thống pháp luật (các lĩnh vực bảo hiểm y tế, phòng bệnh, dân số...). Mặt khác, Nghị quyết đưa ra các cơ chế tài chính đột phá nhằm huy động nguồn lực xã hội, kết hợp công-tư, đồng thời khẳng định ngân sách nhà nước giữ vai trò chủ đạo cho y tế dự phòng và y tế cơ sở, bảo đảm sự công bằng trong tiếp cận dịch vụ, giảm gánh nặng chi phí y tế cho người dân, thực hiện lộ trình miễn viện phí nhằm hạn chế người dân phải tự chi trả tiền túi khi đi khám, chữa bệnh.

Thứ ba, tháo gỡ khó khăn về nhân lực y tế. Xây dựng và triển khai các chính sách đãi ngộ vượt trội, coi nghề y là nghề đặc biệt cần được tuyển dụng, sử dụng và đãi ngộ đặc biệt. Các chính sách về phụ cấp ưu đãi nghề, đào tạo chuyên sâu đặc thù được đề ra nhằm thu hút và giữ chân nhân tài, bảo đảm hệ thống y tế vận hành bền vững từ gốc.

Nghị quyết số 72-NQ/TW đã tạo cơ sở chính trị quan trọng để hoàn thiện hành lang pháp lý và các điều kiện cần thiết để ngành y tế thực hiện sứ mệnh chăm sóc sức khỏe toàn dân trong kỷ nguyên mới cũng như huy động cả hệ thống chính trị và xã hội cùng tham gia phát triển nền y tế hiện đại, công bằng và bền vững. Đến nay, sau sáu tháng triển khai Nghị quyết số 72-NQ/TW, dưới sự chỉ đạo, điều hành quyết liệt của Chính phủ và sự phối hợp chặt chẽ của các bộ, ngành, công tác tổ chức thực hiện đang được thúc đẩy mạnh mẽ, tạo chuyển biến bước đầu. Tại các địa phương đã có chuyển động rõ nét trong quá trình xây dựng các chương trình, kế hoạch nhằm cụ thể hóa tinh thần Nghị quyết đề ra phù hợp điều kiện thực tiễn của từng địa bàn.

Đại hội XIV của Đảng với những văn kiện quan trọng mở ra tầm nhìn và kỳ vọng mới cho sự phát triển của đất nước cũng như ngành y tế. Những định hướng chiến lược và mục tiêu phát triển mà Đại hội đề ra sẽ là kim chỉ nam để ngành y tế đổi mới mạnh mẽ, chủ động và hiệu quả hơn trong giai đoạn tới. Để thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội và hiện thực hóa các mục tiêu đề ra, ngành y tế sẽ tập trung thực hiện những giải pháp mang tính đột phá để nâng cao hiệu quả và chất lượng chăm sóc, bảo vệ và nâng cao sức khỏe nhân dân.

Thời gian tới, Bộ Y tế sẽ xây dựng những chính sách đột phá về tư duy và hành động trong lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện công tác bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân. Cùng với đó là chính sách đột phá về thể chế và chính sách pháp luật theo hướng tập trung hoàn thiện hệ thống pháp luật y tế, trọng tâm là thể chế hóa kịp thời các chủ trương của Đảng để tạo hành lang pháp lý đồng bộ, minh bạch; sớm đưa các luật và nghị quyết vào cuộc sống.

Ngành y tế và các địa phương sẽ triển khai đồng bộ các giải pháp nâng cao năng lực hệ thống y tế, phát triển y tế cơ sở và y tế dự phòng; triển khai hiệu quả chương trình mục tiêu quốc gia về chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển, bảo đảm mọi trạm y tế đều có đủ bác sĩ được đào tạo theo yêu cầu, đủ thuốc thiết yếu và trang thiết bị cơ bản.

Về cơ chế tài chính y tế sẽ được cải cách mạnh mẽ theo hướng phát triển bảo hiểm y tế hiệu quả, bền vững đảm nhiệm chức năng là trụ cột tài chính y tế bảo đảm an sinh y tế. Song song đó là xây dựng lộ trình thực hiện chính sách miễn viện phí. Ngành y tế sẽ tập trung đổi mới mạnh mẽ chính sách đào tạo, sử dụng nhân lực y tế gắn với nâng cao chất lượng dịch vụ y tế. Đổi mới toàn diện phong cách, tinh thần, thái độ phục vụ nhân dân, người bệnh gắn liền với nâng cao năng lực chuyên môn của đội ngũ cán bộ y tế. Xây dựng cơ chế lương, phụ cấp đặc thù xứng tầm với đóng góp của người thầy thuốc. Kiện toàn hệ thống đào tạo y khoa theo chuẩn quốc tế, gắn đào tạo với hành nghề thực chất qua Hội đồng Y khoa quốc gia.

Ngành y tế sẽ thực hiện chuyển đổi số mạnh mẽ, phát triển theo hướng y tế thông minh; quyết tâm xây dựng bệnh án điện tử toàn dân và hồ sơ sức khỏe điện tử tích hợp dữ liệu dân cư quốc gia. Mặt khác, phát triển mạnh mẽ hệ thống khám, chữa bệnh từ xa để đưa trí tuệ của các chuyên gia đầu ngành đến tận những vùng sâu, biên giới, hải đảo. Đây không chỉ là giải pháp kỹ thuật mà là một cuộc cách mạng về phương thức phục vụ nhân dân trong thời đại số.