Xây dựng chính sách thích ứng già hóa dân số

Ðến hết năm 2018, Việt Nam có 11 triệu người cao tuổi (chiếm khoảng 11,95% số dân), trong đó có khoảng gần hai triệu người từ 80 trở lên. Từ năm 2014, nước ta chính thức bước vào quá trình già hóa dân số và là một trong những nước có tốc độ già hóa nhanh nhất thế giới. Ðiều này đặt ra thách thức lớn, đòi hỏi xây dựng những chính sách thích ứng trong tình hình mới.

Bệnh viện Bạch Mai tổ chức khám sức khỏe cho người cao tuổi, đối tượng chính sách xã Văn Lý, huyện Lý Nhân (Hà Nam).
Bệnh viện Bạch Mai tổ chức khám sức khỏe cho người cao tuổi, đối tượng chính sách xã Văn Lý, huyện Lý Nhân (Hà Nam).

Theo ước tính của Tổng cục Thống kê, với tốc độ già hóa như hiện nay thì đến năm 2038, nhóm dân số từ 60 trở lên của nước ta sẽ khoảng 21 triệu người, chiếm 20% tổng dân số. Cũng từ năm 2038, số người trong độ tuổi lao động bắt đầu giảm. Sự biến động dân số này sẽ tác động bất lợi tới sự phát triển kinh tế - xã hội, nếu không có chính sách phù hợp. Các chuyên gia nhấn mạnh, xu hướng già hóa là tất yếu, chính vì vậy cần có những can thiệp chính sách kịp thời để duy trì cơ cấu dân số hợp lý.

Quá trình già hóa dân số, nhu cầu được chăm sóc của người cao tuổi (NCT) ngày càng tăng, là một thách thức rất lớn với hệ thống an sinh xã hội, hệ thống y tế và cộng đồng khi hiện nay chúng ta chưa chuẩn bị đầy đủ điều kiện để ứng phó. Phần lớn NCT có cuộc sống khó khăn, thu nhập thấp, không ổn định hoặc không có thu nhập, sống phụ thuộc vào con, cháu… Số NCT có lương hưu, bảo hiểm, trợ cấp xã hội thấp cả về độ bao phủ và mức hưởng. Hiện nay, khoảng 70% số NCT nước ta sống ở nông thôn làm nông nghiệp; hơn 70% số NCT không có tích lũy vật chất và chỉ có chưa đầy 30% số NCT sống bằng lương hưu hay trợ cấp xã hội. Phần lớn NCT sống cùng bệnh tật trong một thời gian dài, dẫn đến gia tăng những khó khăn về chức năng thể chất, trong sinh hoạt cá nhân và trong hoạt động hỗ trợ cuộc sống hằng ngày. Khoảng 54,6% số người khuyết tật là người từ 60 tuổi trở lên và hơn hai phần ba NCT gặp ít nhất một khó khăn về vận động, gần 38% số NCT gặp ít nhất khó khăn về sinh hoạt cá nhân (nhóm 80 tuổi trở lên là 50%). Một số nghiên cứu dự báo cho thấy, số lượng và tỷ lệ NCT cần chăm sóc do bị ảnh hưởng bởi ít nhất một chức năng thể chất hoặc tinh thần sẽ tăng từ 2,5 triệu người (năm 2019) lên tới hơn 10 triệu người (năm 2049).

Những con số nêu trên cho thấy, nhu cầu của NCT cần được chăm sóc, hỗ trợ hiện tại cũng như tương lai ngày càng lớn. Nếu không có sự đầu tư ngay từ bây giờ, vấn đề già hóa dân số sẽ là một gánh nặng cho kinh tế - xã hội và cộng đồng.

Ðáng chú ý, hiện tại ngành công tác xã hội với các loại hình dịch vụ chuyên môn về chăm sóc NCT ở nước ta còn thiếu và yếu. Phần lớn chính sách xã hội đối với NCT mới chú trọng tính trợ cấp, cứu trợ. Hoạt động chăm sóc đời sống tinh thần cho NCT còn mang tính phong trào, tự phát. Các yếu tố, điều kiện cho sự phát triển ngành công tác xã hội còn thiếu chuyên nghiệp, cho nên không phát huy triệt để cho công tác này.

Theo Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Viết Tiến, để thích ứng với già hóa dân số, cần phát triển và tăng cường quản lý dịch vụ chăm sóc xã hội, cũng như có cơ chế phối hợp công - tư trong cung ứng dịch vụ chăm sóc xã hội. Ðặc biệt, cần khuyến khích khu vực tư nhân tham gia vào cung cấp dịch vụ chăm sóc NCT cũng như gắn kết giữa chăm sóc y tế tại cộng đồng với dịch vụ chăm sóc xã hội. Cần có câu lạc bộ dành cho NCT, trong đó có những buổi truyền thông, tuyên truyền nội dung tích cực hướng đến khuyến khích NCT tiếp tục đóng góp tri thức, kinh nghiệm cho xã hội.

Bên cạnh đó, cần khẩn trương hoàn thiện hệ thống chính sách trợ cấp xã hội và các chương trình cung ứng dịch vụ công tác xã hội trong chăm sóc NCT nhằm bảo đảm an sinh xã hội, nâng cao chất lượng tinh thần cho đối tượng này. Tăng cường hợp tác điều phối liên ngành, cải thiện hệ thống chính sách để phát triển các cơ sở chăm sóc NCT dựa vào cộng đồng. Ða dạng hóa mô hình chăm sóc NCT hiệu quả, chuyên nghiệp và phát triển mạng lưới cơ sở cung cấp dịch vụ chăm sóc, điều dưỡng NCT gắn với chăm sóc tại gia đình, cộng đồng.

Đáng chú ý, các chính sách hiện tại của Việt Nam mới tập trung vào hỗ trợ và giải quyết các vấn đề của NCT, chưa tính đến tác động sâu xa của già hóa tới xã hội và các nhóm trẻ hơn. Do vậy, nhiều ý kiến cho rằng, việc thích ứng với già hóa dân số không chỉ là đáp ứng mong đợi và nhu cầu của NCT mà còn đòi hỏi một cách tiếp cận toàn diện hơn để giải quyết các tác động của già hóa dân số đến các nhóm dân số khác. Do vậy rất cần một chính sách tiếp cận toàn diện hơn về già hóa dân số vừa giải quyết các vấn đề hiện tại do tác động của già hóa dân số tới cả NCT và người trẻ tuổi, vừa phù hợp với kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội trong tương lai.

Có thể bạn quan tâm

Phó trưởng Cục Thuế Mai Sơn phát biểu tại Hội nghị lắng nghe và giải quyết khó khăn, vướng mắc trong công tác hoàn thuế giá trị gia tăng. (Ảnh: PHƯƠNG THẢO)

Tháo gỡ điểm nghẽn trong hoàn thuế giá trị gia tăng

Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15 đã bổ sung cơ sở pháp lý cho việc hoàn thuế tự động và tiêu chí quản lý rủi ro thay cho cách quản lý thủ công. Trên cơ sở đó, ngành thuế đang gấp rút hoàn thiện hệ thống quản lý dữ liệu và hạ tầng công nghệ thông tin để đáp ứng yêu cầu mới.

Trung tướng Hồ Văn Thái, Chính ủy Quân khu 9 trực tiếp nâng thùng mẫu hài cốt liệt sĩ trong nghi thức vận chuyển, bàn giao phục vụ giám định ADN. (Ảnh: PHƯƠNG VŨ)

An Giang: Đưa 4.762 mẫu hài cốt liệt sĩ phục vụ giám định ADN

Ngày 5/10, tại sân bay quốc tế Cần Thơ, 4.762 mẫu hài cốt liệt sĩ được lấy tại các nghĩa trang trên địa bàn tỉnh An Giang cùng hàng nghìn mẫu của các tỉnh, thành phố trong Quân khu 9 đã được vận chuyển bằng máy bay quân sự ra Hà Nội phục vụ giám định ADN, tiếp tục hành trình xác định danh tính các liệt sĩ còn thiếu thông tin.

Toàn cảnh lễ dâng hương, dâng hoa trước khi vận chuyển. (Ảnh: HỮU TÀI)

Quân khu 9 phối hợp tổ chức vận chuyển mẫu hài cốt liệt sĩ phục vụ giám định ADN bằng máy bay quân sự

Ngày 5/10, tại Sân bay quốc tế Cần Thơ, Bộ Tư lệnh Quân khu 9 phối hợp Quân chủng Phòng không-Không quân và Thành ủy, Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố: Cần Thơ, Cà Mau, An Giang, Vĩnh Long, Đồng Tháp tổ chức vận chuyển, bàn giao mẫu hài cốt liệt sĩ phục vụ giám định ADN để xác định danh tính liệt sĩ.

Đối diện với "giặc lửa" người lính phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ vẫn luôn bất khuất kiên cường. (Ảnh: Công an Hà Nội)

65 năm giữ trọn lời thề giữ bình yên cho Thủ đô

Kể từ ngày 4/10/1961, Ngày truyền thống Cảnh sát Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ, một hành trình đã được viết tiếp suốt 65 năm qua bằng tất cả lòng trung thành, bản lĩnh, trí tuệ, tinh thần trách nhiệm và cả những hy sinh thầm lặng của nhiều thế hệ Cảnh sát Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ, Công an Thủ đô.

Chị Lê Thị Diện, gương mặt “Tỏa sáng nghị lực Việt” năm 2026 trong một chương trình thời trang dành cho người khuyết tật. (Ảnh nhân vật cung cấp)

Đồng hành thanh niên khuyết tật

Gắn với các phong trào tuổi trẻ, Trung ương Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam luôn xác định, đồng hành hỗ trợ thanh niên khuyết tật là nhiệm vụ quan trọng. Trong đó, “Tỏa sáng nghị lực Việt” là một chương trình giàu giá trị nhân văn, lan tỏa mạnh mẽ nghị lực, truyền cảm hứng sống đẹp cho các bạn trẻ.

[Video] Thành phố Hồ Chí Minh khuyến cáo không cố vượt vùng ngập, bảo đảm an toàn giao thông

[Video] Thành phố Hồ Chí Minh khuyến cáo không cố vượt vùng ngập, bảo đảm an toàn giao thông

Ngày 3/10, trước diễn biến mưa dông, mưa lớn tiếp diễn trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh, Phòng Cảnh sát giao thông (PC08), Công an Thành phố khuyến cáo người dân chủ động lựa chọn lộ trình, giảm tốc độ, giữ khoảng cách an toàn và đặc biệt không cố vượt qua những khu vực ngập sâu, không nhìn rõ mặt đường.

Hướng dẫn các tính năng số cho người dân tại địa bàn thôn Ngọc Rào, xã Phong Nha, tỉnh Quảng Trị. (Ảnh: HNV)

Chín tháng năm 2026, ổn định đời sống dân cư, cải thiện an sinh xã hội

Theo Cục Thống kê (Bộ Tài chính), trong 9 tháng năm 2026, tình hình đời sống dân cư duy trì ổn định, an sinh xã hội được cải thiện. Chính phủ và địa phương triển khai đồng bộ, kịp thời, hiệu quả các chính sách hỗ trợ đối với người có công, hộ nghèo, cận nghèo, đối tượng bảo trợ xã hội và các nhóm dân cư gặp khó khăn.

Tin nổi bật ngày 3/10: Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm dự Đại hội toàn quốc Hội Cựu Công an nhân dân Việt Nam lần thứ II; Tăng trưởng GDP 9 tháng năm 2026 đạt 9,01%

Tin nổi bật ngày 3/10: Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm dự Đại hội toàn quốc Hội Cựu Công an nhân dân Việt Nam lần thứ II; Tăng trưởng GDP 9 tháng năm 2026 đạt 9,01%

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm dự Đại hội đại biểu toàn quốc Hội Cựu Công an nhân dân Việt Nam lần thứ II; Thủ tướng Lê Minh Hưng chủ trì Phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 9/2026 và Hội nghị trực tuyến Chính phủ với địa phương; Tăng trưởng GDP 9 tháng năm 2026 đạt 9,01%… là một số tin tức nổi bật ngày 3/10/2026.

Chín tháng năm 2026, lực lượng lao động từ 15 tuổi trở lên là 53,8 triệu người, cao hơn 697 nghìn người so cùng kỳ năm 2025. (Ảnh: HNV)

Thị trường lao động 9 tháng năm 2026 khả quan

Theo Cục Thống kê (Bộ Tài chính), 9 tháng qua, quy mô lực lượng lao động, số người có việc làm và thu nhập bình quân của người lao động đều tăng so cùng kỳ năm 2025. Tỷ lệ thất nghiệp duy trì ở mức 2,22%; tỷ lệ thiếu việc làm trong độ tuổi lao động là 1,53%, thấp hơn so cùng kỳ năm 2025.

Quang cảnh hội nghị tháo gỡ khó khăn, vướng mắc của các doanh nghiệp, nhà đầu tư trên địa bàn tỉnh. (Ảnh: HIỂN CỪ)

Quảng Ngãi yêu cầu chấn chỉnh kỷ luật, kỷ cương dự họp

Chiều 3/10, Chánh Văn phòng Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Ngãi Nguyễn Quốc Việt cho biết, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh yêu cầu thủ trưởng các sở, ban, ngành, đơn vị và lãnh đạo xã, phường, đặc khu thực hiện nghiêm việc đăng ký thành phần tham dự các phiên họp do lãnh đạo tỉnh chủ trì theo đúng thời hạn, đúng thành phần yêu cầu.