Tại Nghệ An, mô hình “Giáo dục ý thức chấp hành pháp luật và kỹ năng sống trong các trường học” sau hơn một năm triển khai cho thấy hiệu quả rõ nét, lan tỏa tích cực trong cộng đồng, được các cấp chính quyền và nhân dân đồng tình, ủng hộ.
Thiết thực, sáng tạo và hiệu quả
Trong bối cảnh phát triển hiện nay, tình trạng học sinh vi phạm pháp luật luôn là một nguy cơ tiềm ẩn, đặc biệt khi nhiều học sinh còn thiếu kỹ năng ứng phó với các tình huống nguy hiểm, thiếu kiến thức tự bảo vệ bản thân... Nhằm khắc phục thực trạng này, Công an tỉnh Nghệ An đã chủ trì, phối hợp Sở Giáo dục và Đào tạo xây dựng, triển khai mô hình “Giáo dục ý thức chấp hành pháp luật và kỹ năng sống trong các trường học”.
Một trong những điểm nổi bật của mô hình là việc tổ chức “phiên tòa giả định” tại các trường học với hình thức tuyên truyền pháp luật trực quan, sinh động. Nội dung các phiên tòa được xây dựng từ những tình huống có thật, gần gũi với lứa tuổi học sinh, phản ánh đầy đủ hành vi phạm tội, quy định pháp luật và mức án tương ứng. Cách làm này giúp học sinh nhận diện ranh giới đúng-sai, hiểu rõ hậu quả của hành vi vi phạm và tính nghiêm minh của pháp luật.
Em Từ Tuệ, học sinh lớp 12T3, Trường trung học phổ thông Hà Huy Tập chia sẻ: “Phiên tòa giả định giúp chúng em hiểu biết sâu sắc hơn về pháp luật, nhất là nhận ra hậu quả của việc vi phạm pháp luật và nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật. Em còn có thể tuyên truyền cho người thân trong gia đình”.
Cùng với “phiên tòa giả định”, mô hình còn triển khai cuộc thi “Trường học không ma túy” theo hình thức gameshow truyền hình, với sự tham gia của 6 trường trung học phổ thông trên địa bàn thành phố Vinh (cũ). Qua các phần thi giới thiệu, hiểu biết, hùng biện, tài năng, học sinh không chỉ nắm vững Luật Phòng, chống ma túy mà còn nhận diện các loại ma túy mới “núp bóng” thực phẩm, đồ uống, thuốc lá điện tử…
Trường trung học phổ thông Huỳnh Thúc Kháng, đơn vị giành giải nhất cuộc thi “Trường học không ma túy”, trở thành điểm sáng trong phong trào giáo dục pháp luật và kỹ năng sống. Thầy Đậu Hoàng Hưng, Phó Hiệu trưởng nhà trường cho biết: “Những kiến thức và kỹ năng từ mô hình đã giúp học sinh nhà trường vận dụng hiệu quả vào thực tế. Ý thức chấp hành pháp luật, đặc biệt là an toàn giao thông đạt 100%”.
Mô hình lan tỏa rộng khắp
Với 1.517 trường học và gần 1,1 triệu cán bộ, giáo viên, học sinh, Nghệ An là địa bàn trọng điểm về giáo dục. Trước thực trạng học sinh vi phạm pháp luật gia tăng cả về số lượng và mức độ, tháng 3/2024, Ủy ban nhân dân tỉnh đã chỉ đạo triển khai mô hình điểm cấp tỉnh tại Trường trung học phổ thông Huỳnh Thúc Kháng. Chỉ sau hơn một năm, mô hình đã được nhân rộng đến 100% các trường học và hiện chiếm 38% trong tổng số mô hình phong trào “Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc” của tỉnh Nghệ An.
Song song với tuyên truyền pháp luật, mô hình còn triển khai nhiều hoạt động giáo dục kỹ năng sống, ứng phó tình huống nguy hiểm. Tiêu biểu là chương trình “Học làm chiến sĩ công an”, với 20 nội dung, chuyên đề thiết thực về kỹ năng sống, tự vệ, ứng phó với nguy cơ bị xâm hại, cách phòng cháy, chữa cháy, thoát hiểm, sử dụng mạng xã hội an toàn... Chương trình được đánh giá cao về tính thực tiễn, phù hợp với mọi lứa tuổi học sinh. Đặc biệt, vào dịp hè, công an tỉnh phối hợp với chính quyền địa phương tổ chức các lớp dạy bơi và phòng tránh đuối nước, góp phần giảm thiểu tai nạn thương tâm trong học sinh - vấn đề đang nhức nhối nhiều năm nay.
Một trong những yếu tố tạo nên thành công của mô hình là việc triển khai đồng bộ các giải pháp bảo đảm an ninh trật tự quanh trường học. Công an các xã, phường phối hợp với nhà trường, tổ chức đoàn thể và hộ kinh doanh chung quanh trường học ký cam kết chấp hành nghiêm pháp luật, không để xảy ra tình trạng tụ tập, buôn bán chất cấm, vi phạm giao thông, bạo lực học đường…
Trong năm 2024 và đầu năm 2025, công an tỉnh đã tổ chức 4 đợt cao điểm xử lý vi phạm trật tự an toàn giao thông của học sinh và giáo viên. Qua đó, phát hiện hơn 28.900 lượt học sinh vi phạm, nhắc nhở gần 14.000 trường hợp, lập biên bản xử lý gần 15.000 trường hợp, tạm giữ nhiều phương tiện. Các đợt cao điểm không chỉ xử lý vi phạm mà còn nâng cao nhận thức cho học sinh về an toàn khi tham gia giao thông. Đại tá Trần Ngọc Tuấn, Phó Giám đốc Công an tỉnh khẳng định: “Đây là mô hình giáo dục tổng thể, toàn diện, với nhiều giải pháp căn cơ, thiết thực, phù hợp thực tiễn và có tính lan tỏa cao”. Thành công của mô hình bắt nguồn từ sự chỉ đạo quyết liệt của cấp ủy, chính quyền các cấp, phối hợp chặt chẽ giữa lực lượng công an và ngành giáo dục, cùng sự đồng hành, ủng hộ của phụ huynh, học sinh và toàn xã hội.
Sau hơn một năm triển khai, mô hình “Giáo dục ý thức chấp hành pháp luật và kỹ năng sống trong các trường học” ở Nghệ An đã chứng minh được tính hiệu quả và bền vững, trở thành tiền đề quan trọng trong việc xây dựng thế hệ học sinh không chỉ học tốt, mà còn sống có trách nhiệm, hiểu luật, tôn trọng luật và có kỹ năng sống vững vàng. Sau khi theo dõi các chương trình của mô hình “Giáo dục ý thức chấp hành pháp luật và kỹ năng sống trong các trường học” triển khai tại các trường học, nhiều phụ huynh đều chung nhận xét: Đây là mô hình thiết thực, góp phần “gieo mầm” pháp luật, vun đắp kỹ năng sống cho thế hệ trẻ. Từ một mô hình địa phương, đây hoàn toàn có thể là giải pháp tham khảo, nhân rộng ra các tỉnh, thành phố khác, góp phần thiết thực xây dựng một xã hội thượng tôn pháp luật, văn minh và an toàn.
