Từng bước hình thành hệ sinh thái kinh tế tuần hoàn
Những năm gần đây, kinh tế tuần hoàn tại Vĩnh Long từng bước được triển khai trong nhiều lĩnh vực, nhất là nông nghiệp, công nghiệp chế biến, du lịch. Toàn tỉnh hiện có hơn 329.000 ha diện tích gieo trồng lúa, sản lượng khoảng 1,9 triệu tấn; diện tích cây màu và cây công nghiệp ngắn ngày hơn 122.000 ha; diện tích cây lâu năm như dừa và cây ăn trái khoảng 221.000 ha với sản lượng hơn 3,5 triệu tấn/năm.
Chăn nuôi tiếp tục phát triển với đàn heo khoảng 900.000 con, đàn bò 470.000 con và hơn 24 triệu con gia cầm. Tổng diện tích nuôi thủy sản đạt hơn 111.000 ha, sản lượng gần một triệu tấn mỗi năm. Đây là nguồn nguyên liệu và phụ phẩm lớn để địa phương thúc đẩy mô hình sản xuất tuần hoàn, tận dụng tối đa tài nguyên và giảm thiểu chất thải ra môi trường.
Đáng chú ý, Vĩnh Long hiện có hơn 220.000 ha dừa, đứng đầu cả nước. Nguồn sinh khối từ vỏ, xơ và gáo dừa được đánh giá là lợi thế để phát triển sản phẩm xanh, thân thiện môi trường. Trong lĩnh vực công nghiệp, ngành gốm đỏ truyền thống cũng đang được hỗ trợ đổi mới công nghệ, nâng cao giá trị sản phẩm và giảm tiêu hao nguyên liệu.
Việc hình thành không gian phát triển mới sau sáp nhập đã tạo điều kiện thuận lợi để kết nối các vùng sản xuất, hình thành chuỗi giá trị tuần hoàn liên vùng. Nếu trước đây các địa phương chủ yếu xử lý phụ phẩm trong phạm vi nhỏ lẻ thì nay có thể bổ sung cho nhau trên quy mô lớn hơn, từ vùng nội đồng đến khu vực ven biển.
Nhiều mô hình kinh tế tuần hoàn trong sản xuất nông nghiệp bước đầu phát huy hiệu quả rõ rệt. Điển hình là mô hình sản xuất của ông Phạm Văn Nhựt ở xã Lương Hòa, tỉnh Vĩnh Long. Với 3 ha đất trồng lúa, ông đã xây dựng quy trình sản xuất khép kín, giúp giá trị kinh tế tăng gấp gần năm lần so với bán lúa tươi tại ruộng.
Để phát triển mô hình, ông Nhựt đầu tư máy xới, máy sấy lúa, xay lúa và máy đóng gói nhằm chủ động chế biến, đưa sản phẩm trực tiếp ra thị trường. Các phụ phẩm từ cây lúa đều được tận dụng triệt để. Sau thu hoạch, rơm được sử dụng nuôi 20 con bò lấy phân trồng cỏ và bón ruộng; một phần gạo dùng nấu rượu để lấy hèm làm thức ăn cho bò; trấu cung cấp cho cơ sở nuôi gà để đổi lấy phân gà làm phân hữu cơ; cám từ quá trình xay xát được bán cho cơ sở sản xuất mỹ phẩm.
Ông Nhựt cho biết: “Hiện tại tôi có hai sản phẩm là “Gạo tím Ba Nhựt” và “Nếp cẩm Ba Nhựt” đạt chuẩn OCOP hạng 3 sao. Việc sản xuất, đóng gói và bán trực tiếp đến tay người tiêu dùng đã giúp nâng cao giá trị sản phẩm. Gạo sản xuất theo quy trình hữu cơ nên được người tiêu dùng ưa chuộng. Việc tận dụng các phụ phẩm khác cũng góp phần nâng cao hiệu quả của mô hình kinh tế tuần hoàn”.
Thực tế cho thấy, kinh tế tuần hoàn không chỉ giúp giảm chi phí sản xuất mà còn tạo thêm nhiều giá trị mới từ phụ phẩm nông nghiệp. Đây được xem là hướng đi phù hợp trong bối cảnh biến đổi khí hậu và yêu cầu giảm phát thải ngày càng cao.
Hướng đến phát triển bền vững
Mới đây, tại hội nghị về chuyển đổi số, phát triển kinh tế tuần hoàn, Tiến sĩ Nguyễn Thị Thý Liễu, Giám đốc Phân hiệu Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh tại tỉnh Vĩnh Long cho rằng: “Sau sáp nhập, Vĩnh Long đang hình thành cấu trúc phát triển mới với sự liên kết giữa nội đồng, vùng dừa và khu vực ven biển.
Trước đây mỗi địa phương chủ yếu phát triển kinh tế theo phạm vi riêng lẻ, chưa khai thác hiệu quả các dòng tài nguyên liên vùng. Tuy nhiên, trong không gian phát triển mới, phụ phẩm nông nghiệp từ vùng nội đồng có thể kết nối với công nghiệp chế biến; sinh khối dừa trở thành nguyên liệu cho các sản phẩm xanh, đồng thời mở rộng lợi thế về thủy sản, rừng ngập mặn, năng lượng tái tạo và kinh tế biển”.
Theo bà Liễu, du lịch tuần hoàn cũng được xem là hướng đi nhiều tiềm năng của địa phương. Sau sáp nhập, Vĩnh Long sở hữu hệ sinh thái du lịch đa dạng gồm miệt vườn, làng nghề gốm đỏ, không gian dừa, sông nước và vùng ven biển.
Những tuyến trải nghiệm gắn với nông nghiệp, làng nghề, sản phẩm dừa hay gốm đỏ sẽ góp phần nâng cao giá trị bản địa, mở rộng đầu ra cho sản phẩm tuần hoàn. Khi du khách sử dụng sản phẩm địa phương, tham gia trải nghiệm sản xuất nông nghiệp hoặc làng nghề, giá trị kinh tế sẽ quay trở lại với cộng đồng dân cư.
Tiến sĩ Ngô Văn Tán, Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh Vĩnh Long cho biết: Với tỉnh Vĩnh Long, chuyển đổi số không chỉ là xu hướng mà là quá trình tái cấu trúc toàn diện từ đổi mới phương thức quản trị nhà nước, xây dựng chính quyền số đến phát triển kinh tế số trong các ngành chủ lực, lấy người dân làm trung tâm. Đặc biệt, chuyển đổi số cần song hành với định hướng kinh tế tuần hoàn nhằm tối ưu hóa tài nguyên và nâng cao chất lượng tăng trưởng, qua đó trở thành yêu cầu tất yếu nhằm hướng đến tăng trưởng xanh, phát triển bền vững và thích ứng với biến đổi khí hậu.
Tỉnh Vĩnh Long đã đề ra mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số, nâng cao năng lực cạnh tranh, khai thác hiệu quả tiềm năng và lợi thế của địa phương, nhất là trong các lĩnh vực nông nghiệp công nghệ cao, chế biến nông sản, logistics, thương mại điện tử, quản trị đô thị thông minh và phát triển doanh nghiệp đổi mới sáng tạo; từ đó, giúp kinh tế tuần hoàn vừa là giải pháp bảo vệ môi trường, vừa là chiến lược phát triển mới của Vĩnh Long trong giai đoạn sau sáp nhập.
