Viết nên chương mới trong quan hệ hợp tác nhiều mặt với các nước Arab và châu Phi anh em

Phóng viên: Xin Phó Thủ tướng, Bộ trưởng cho biết ý nghĩa của chuyến thăm cấp Nhà nước tới Ai Cập và Angola của Chủ tịch nước Lương Cường?

Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Bùi Thanh Sơn: Chuyến thăm cấp Nhà nước của Chủ tịch nước Lương Cường và Phu nhân đến Ai Cập và Angola có ý nghĩa hết sức đặc biệt, là chuyến thăm cấp Nhà nước đầu tiên của lãnh đạo chủ chốt Việt Nam đến Ai Cập sau 7 năm và Angola sau 17 năm.

Chuyến thăm thể hiện tầm vóc của đối ngoại Việt Nam trong kỷ nguyên mới, vừa thực hiện mục tiêu đưa quan hệ của Việt Nam với các đối tác quan trọng trong khu vực như Ai Cập và Angola lên tầm cao mới, vừa khẳng định thông điệp chính sách quan trọng của Đảng và Nhà nước ta đối với toàn bộ các nước khu vực châu Phi.

Châu Phi là nơi tập trung rất nhiều bạn bè truyền thống của Việt Nam. 55 quốc gia thành viên Liên minh châu Phi chiếm tới hơn 1/4 số thành viên Liên hợp quốc. Ai Cập và Angola là các nước có vai trò, vị thế quan trọng ở khu vực, trong đó Ai Cập là nơi đặt trụ sở của Liên đoàn Arab, Angola là Chủ tịch đương nhiệm của Liên minh châu Phi.

Chuyến thăm diễn ra trong bối cảnh thế giới đang trải qua những thay đổi sâu sắc, mang tính thời đại, đúng như Tổng Bí thư Tô Lâm đã nhận định. Vai trò, tiếng nói của các nước đang phát triển đang ngày càng được đề cao.

Do đó, chuyến thăm của Chủ tịch nước Lương Cường khẳng định đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, đa phương hóa, đa dạng hóa của Đảng và Nhà nước ta, đồng thời phản ánh xu thế tăng cường mạnh mẽ hợp tác giữa các nước phương nam trong việc định hình một trật tự thế giới mới theo hướng đa cực, công bằng, bình đẳng hơn.

Với ý nghĩa đó, chuyến thăm của Chủ tịch nước không chỉ khẳng định tình cảm thủy chung trước sau như một với các bạn bè truyền thống ở châu Phi, mà còn góp phần thúc đẩy hợp tác toàn diện trên các lĩnh vực, nhất là đa dạng hóa thị trường, đối tác để phục vụ thực hiện mục tiêu phát triển đất nước.

Phóng viên: Xin Phó Thủ tướng, Bộ trưởng cho biết những kết quả nổi bật của chuyến thăm lần này?

Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Bùi Thanh Sơn: Chuyến thăm cấp Nhà nước của Chủ tịch nước Lương Cường tới Ai Cập và Angola đã thành công rất tốt đẹp, đạt tất cả các mục tiêu đề ra.

Tại Ai Cập và Angola, Chủ tịch nước Lương Cường đã có chương trình làm việc phong phú, hiệu quả, bao gồm các cuộc hội đàm quan trọng với Tổng thống Ai Cập Abdel Fattah El Sisi và Tổng thống Angola João Manuel Gonçalves Lourenço, hội kiến các nhà lãnh đạo cấp cao hai nước, dự Lễ kỷ niệm 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam-Angola.

Chủ tịch nước cũng lần đầu tiên có chuyến thăm Liên đoàn Arab, có các bài phát biểu chính sách quan trọng trước Liên đoàn Arab cũng như tại Phiên họp toàn thể đặc biệt của Quốc hội Angola, qua đó, truyền tải thông điệp, khẳng định mong muốn của Việt Nam nâng quan hệ hữu nghị và hợp tác với Ai Cập, Angola, với liên đoàn Arab và các nước châu Phi lên tầm cao mới, trở thành cầu nối thúc đẩy hòa bình, hợp tác và phát triển giữa hai khu vực châu Á và châu Phi.

Bên cạnh các hoạt động chính thức trong khuôn khổ chuyến thăm, Chủ tịch nước đã làm việc trực tiếp với các Đại sứ Việt Nam tại châu Phi, gặp gỡ cán bộ, nhân viên Đại sứ quán và đông đảo cộng đồng người Việt Nam tại Ai Cập và Angola để chỉ đạo định hướng thúc đẩy quan hệ hơn nữa với khu vực ngày càng quan trọng này. Ngoài ra, các bộ trưởng, lãnh đạo các bộ, ngành tham gia đoàn cũng có nhiều cuộc tiếp xúc, làm việc với đối tác, doanh nghiệp Ai Cập và Angola.

Trong suốt chuyến thăm, cả hai nước đều dành cho Chủ tịch nước Lương Cường và Phu nhân cùng Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam sự đón tiếp chu đáo, trọng thị, nồng hậu, với tình cảm sâu sắc, thể hiện sự coi trọng đặc biệt quan hệ với Việt Nam.

Tại các cuộc gặp, các bạn đều thể hiện tình cảm đặc biệt với Chủ tịch Hồ Chí Minh, bày tỏ sự ngưỡng mộ đối với lịch sử đấu tranh giành độc lập dân tộc và coi Việt Nam là nguồn cảm hứng, là mô hình phát triển thành công cho các nước đang phát triển, trong đó có Ai Cập và Angola.

Chuyến thăm đã đạt được tất cả các mục tiêu đề ra với những dấu ấn và kết quả rất thực chất, nổi bật như sau:

Thứ nhất, chúng ta đã xác lập được khuôn khổ mới trong quan hệ giữa Việt Nam và các nước khu vực. Quan hệ Đối tác toàn diện Việt Nam-Ai Cập là khuôn khổ đối tác toàn diện đầu tiên của Việt Nam ở khu vực châu Phi. Chuyến thăm cũng xác định định hướng xây dựng mối quan hệ “đối tác hợp tác cùng phát triển” Việt Nam-Angola trở thành hình mẫu cho hợp tác Nam-Nam, phục vụ thiết thực nhu cầu phát triển và lợi ích của mỗi nước.

Cùng với hai Tuyên bố chung giữa Việt Nam với Ai Cập và Angola, chúng ta và các bạn đã ký kết nhiều văn kiện hợp tác quan trọng trong các lĩnh vực kinh tế-thương mại-đầu tư, quốc phòng-an ninh, gìn giữ hòa bình, tư pháp, chuyển giao người bị kết án phạt tù, kiểm sát, truyền hình, nông nghiệp, hợp tác địa phương... Những văn kiện này sẽ tạo khuôn khổ vững chắc cho những bước phát triển tích cực tiếp theo trong quan hệ với Ai Cập và Angola trong nhiều năm tới.

Thứ hai, chuyến thăm đã tạo thuận lợi hơn cho doanh nghiệp ta tiếp cận thị trường, thúc đẩy đầu tư, đồng thời mở ra cơ hội hợp tác trên những lĩnh vực mới, nhiều tiềm năng. Ai Cập và Angola đều hoan nghênh và cam kết tạo thuận lợi cho một số sản phẩm thế mạnh của Việt Nam tiếp cận thị trường, tạo điều kiện cho doanh nghiệp Việt Nam đầu tư, kinh doanh tại mỗi nước, thúc đẩy hợp tác phát triển ngành Halal với Ai Cập và doanh nghiệp Việt Nam tham gia các dự án dầu khí tiềm năng và cung cấp các dịch vụ kỹ thuật dầu khí tại Angola.

Ai Cập và Angola cũng nhất trí nâng cấp kim ngạch thương mại lên 1 tỷ USD, Ai Cập sẵn sàng thúc đẩy trao đổi sớm khởi động đàm phán FTA với Việt Nam và thành lập Hội đồng Kinh doanh Việt Nam-Ai Cập. Điều này sẽ góp phần mở ra cơ hội cho Việt Nam tiếp cận thị trường 1,5 tỷ dân đầy tiềm năng của châu Phi. Các đối tác cũng hưởng ứng rất tích cực các đề xuất của ta trong hợp tác đổi mới sáng tạo, chuyển đổi xanh, chuyển đổi số, ứng phó với biến đổi khí hậu, năng lượng sạch, dầu khí, khai khoáng, công nghiệp Halal…

Thứ ba, Chủ tịch nước đã chuyển thông điệp chính sách quan trọng của Đảng và Nhà nước Việt Nam tới nhiều nước khu vực châu Phi và Arab. Chủ tịch nước đã có các bài phát biểu chính sách quan trọng tại trụ sở Liên đoàn Arab và Quốc hội Angola. Chúng ta đã khẳng định vai trò, vị thế và định hướng của Việt Nam trong kỷ nguyên mới, thể hiện mong muốn cùng viết nên một chương mới trong quan hệ hợp tác nhiều mặt với các nước Arab và châu Phi anh em vì hòa bình, hợp tác và phát triển.

Trong bối cảnh thế giới tiếp tục có nhiều diễn biến phức tạp, thông điệp chính sách đó sẽ củng cố mối quan hệ hệ gắn bó, tình cảm và sự tin cậy giữa Việt Nam và các nước Arab và châu Phi, tăng cường phối hợp chặt chẽ và ủng hộ lẫn nhau tại các cơ chế đa phương, đặc biệt tại Liên hợp quốc, Phong trào Không liên kết. Đồng thời, chúng ta cũng góp phần thúc đẩy quan hệ giữa ASEAN với Liên đoàn Arab và Liên minh châu Phi.

Phóng viên: Xin Phó Thủ tướng, Bộ trưởng cho biết những biện pháp nhằm triển khai kết quả đạt được trong chuyến thăm đến Ai Cập và Angola?

Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Bùi Thanh Sơn: Trước hết, việc đôn đốc triển khai các cam kết, thỏa thuận có ý nghĩa hết sức quan trọng. Chính phủ đã có cơ chế rà soát định kỳ các cam kết, thỏa thuận quốc tế. Tinh thần đã nói là làm, đã cam kết là thực hiện cần được thể hiện rõ.

Theo đó, thời gian tới, chúng ta cần phối hợp chặt chẽ cùng Ai Cập và Angola thúc đẩy triển khai, cụ thể hóa những kết quả đạt được, đặc biệt là xây dựng Kế hoạch hành động để triển khai khuôn khổ đối tác toàn diện Việt Nam-Ai Cập. Ta và Ai Cập đã nhất trí tổ chức cuộc họp Ủy ban Liên chính phủ ngay trong năm 2025 để cụ thể hóa các kết quả chuyến thăm.

Thứ hai, cần sớm khởi động, đưa vào thực hiện các cơ chế mới được thiết lập và phát huy hiệu quả hơn nữa các cơ chế hợp tác hiện có. Cần tranh thủ đà quan hệ với các nước châu Phi thời gian gần đây để đẩy mạnh trao đổi đoàn các cấp, đặc biệt là cấp cao, qua các kênh Đảng, Nhà nước, Chính phủ, Quốc hội và giao lưu nhân dân. Triển khai hiệu quả các cơ chế hợp tác hiện có giữa Việt Nam và mỗi nước như Ủy ban Liên chính phủ/Ủy ban Hỗn hợp, Tham khảo Chính trị giữa hai Bộ Ngoại giao, khuyến khích và tạo điều kiện kết nối doanh nghiệp, xúc tiến thương mại và đầu tư, đồng thời tăng cường các hoạt động trao đổi về văn hóa, giáo dục và giao lưu nhân dân, qua đó củng cố tình đoàn kết, hữu nghị truyền thống.

Thứ ba, đẩy mạnh phối hợp giữa Chính phủ với doanh nghiệp, người dân và giữa Trung ương với địa phương trong khai thác các thỏa thuận đã đạt được với các nước. Với Ai Cập, cần tranh thủ tối đa hợp tác của bạn trong phát triển ngành công nghiệp Halal, du lịch, dệt may, giáo dục, đặc biệt là cam kết của Thủ tướng bạn dành thêm nhiều học bổng cho sinh viên Việt Nam.

Với Angola, cần sớm triển khai các biện pháp tạo đột phá trong các lĩnh vực năng lượng, khai khoáng, nông nghiệp, ngân hàng, đồng thời tiếp tục thúc đẩy cử chuyên gia giáo dục-đào tạo, y tế của Việt Nam sang Angola và hợp tác quốc phòng, an ninh…

Các bộ, ban, ngành, địa phương, doanh nghiệp của Việt Nam cần chủ động cùng các đối tác Ai Cập và Angola rà soát, tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc trong hợp tác kinh tế, tiếp tục mở cửa hơn nữa cho hàng hóa, nông sản của nhau…hướng tới mục tiêu đạt kim ngạch thương mại song phương 1 tỷ USD với mỗi nước và ký kết FTA hoặc thỏa thuận thương mại song phương với Ai Cập trong thời gian tới.

Phóng viên: Trân trọng cảm ơn Phó Thủ tướng, Bộ trưởng!