Việt Nam và Nhật Bản cần củng cố các chuỗi cung ứng, phát triển ngành công nghiệp phụ trợ

Tại buổi gặp mặt, các doanh nghiệp Nhật Bản trình bày nhiều vấn đề như: Thành tựu cải cách thể chế và lợi thế cạnh tranh của Việt Nam; Kết quả khảo sát thực trạng kinh doanh của doanh nghiệp Nhật Bản tại Việt Nam năm 2025; Hiệu quả từ chính sách miễn giảm thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xe hybrid; Kết nối công nghệ tiên tiến của Nhật Bản với nguồn nhân lực chất lượng cao của Việt Nam; Hỗ trợ, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc về thủ tục đầu tư. Các doanh nghiệp Nhật Bản cũng trình bày nhiều kiến nghị Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và các bộ, ngành, địa phương để tạo thuận lợi cho quá trình đầu tư, sản xuất, kinh doanh tại Việt Nam…

Đại diện lãnh đạo các bộ, ngành, địa phương Việt Nam đã phản hồi ý kiến của các doanh nghiệp Nhật Bản.

Phát biểu ý kiến tại buổi gặp mặt, Thủ tướng Phạm Minh Chính nhấn mạnh, đây là buổi Đối thoại đầu tiên với doanh nghiệp nước ngoài trong năm 2026, sau khi Việt Nam vừa tổ chức thành công Đại hội Đảng lần thứ XIV, đồng thời vừa hoàn thành bầu cử Quốc hội khóa mới, và đang chuẩn bị cho Kỳ họp thứ nhất của Quốc hội để kiện toàn bộ máy Chính phủ nhiệm kỳ mới. Điều này thể hiện sự coi trọng đặc biệt của Chính phủ Việt Nam đối với quan hệ hợp tác Việt Nam-Nhật Bản nói chung, cũng như đối với thành công của các doanh nghiệp Nhật Bản trong quá trình hoạt động tại Việt Nam, đóng góp vào sự phát triển thịnh vượng của cả hai nước; góp phần phục vụ mục tiêu tăng trưởng của hai bên.

Thủ tướng nêu rõ, trong bối cảnh khó khăn hiện nay, hai bên cần tăng cường đoàn kết, hợp tác, đối thoại, lắng nghe để củng cố niềm tin; đánh giá cao sự trao đổi thẳng thắn, nghiêm túc của phía Nhật Bản; nhấn mạnh tinh thần lợi ích hài hòa, rủi ro chia sẻ. Trên cơ sở nội dung thảo luận hôm nay, Thủ tướng giao Bộ Tài chính và các bộ, ngành, địa phương Việt Nam liên quan trực tiếp, khẩn trương nghiên cứu xử lý các kiến nghị, đề xuất của đại diện các tổ chức, doanh nghiệp Nhật Bản với tinh thần hành động quyết liệt, “không lãng phí một ngày, không chậm trễ trong một tuần, không bỏ lỡ cơ hội trong một tháng và không bị động trong cả năm”.

Về tình hình Việt Nam, Thủ tướng nêu rõ, quy mô nền kinh tế năm 2025 ước đạt khoảng 514 tỷ USD, xếp thứ 32 thế giới và thứ 4 khu vực ASEAN. Thu nhập bình quân đầu người của Việt Nam năm 2025 đạt khoảng 5.000 USD/năm, đưa Việt Nam gia nhập nhóm các nước thu nhập trung bình cao. Về kết quả cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh của Việt Nam: Theo Bảng xếp hạng Sự thuận lợi kinh doanh (B-Ready) năm 2025 của Ngân hàng Thế giới, Việt Nam thuộc nhóm 20% nền kinh tế có môi trường kinh doanh tốt nhất (70,44/100 điểm) trong số 101 quốc gia được đánh giá.

Chỉ số Niềm tin Kinh doanh (BCI) quý IV năm 2025 do Hiệp hội Doanh nghiệp châu Âu tại Việt Nam (EuroCham) công bố đạt 80 điểm, mức cao nhất trong 7 năm qua. Đáng chú ý, 87% doanh nghiệp tham gia khảo sát cho biết sẵn sàng khuyến nghị Việt Nam như một điểm đến đầu tư hấp dẫn đối với các nhà đầu tư quốc tế, phản ánh niềm tin ngày càng gia tăng của cộng đồng doanh nghiệp châu Âu vào triển vọng và môi trường đầu tư tại Việt Nam.

Theo kết quả khảo sát của Ngân hàng Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JBIC) đối với các doanh nghiệp sản xuất Nhật Bản hoạt động ở nước ngoài, Việt Nam đứng thứ 3 toàn cầu, duy trì vị trí so với năm 2024 (chỉ sau Ấn Độ và Hoa Kỳ) trong các quốc gia và vùng lãnh thổ triển vọng cho mở rộng kinh doanh trong 3 năm tới. Những đánh giá này cho thấy vai trò ngày càng quan trọng của Việt Nam trong chiến lược đa dạng hóa chuỗi cung ứng và chiến lược “China +1” của các doanh nghiệp Nhật Bản.

Đặc biệt, Thủ tướng rất vui mừng được lắng nghe chia sẻ của ông Ozasa, Trưởng đại diện JETRO báo cáo về Khảo sát doanh nghiệp Nhật Bản hiện đang đầu tư, kinh doanh tại Việt Nam. Theo đó, tỷ lệ doanh nghiệp Nhật Bản tại Việt Nam dự báo có lãi trong năm 2025 đạt 67,5%, mức cao nhất kể từ năm 2009. Về triển vọng kinh doanh năm 2026, có 47,6% doanh nghiệp dự báo sẽ cải thiện hơn so với năm 2025, cho thấy hoạt động kinh doanh sẽ tiếp tục tăng trưởng ổn định. Có gần 57% doanh nghiệp trả lời sẽ mở rộng kinh doanh trong thời gian tới, đứng đầu ASEAN năm thứ hai liên tiếp.

Về quan hệ Việt Nam-Nhật Bản và hợp tác kinh tế-thương mại-đầu tư giữa hai nước, Thủ tướng nêu rõ, Nhật Bản là nước cung cấp viện trợ ODA song phương lớn nhất của Việt Nam, với hơn 20 tỷ USD vốn vay, gần 750 triệu USD viện trợ không hoàn lại và khoảng 1,34 tỷ USD cho hỗ trợ cho hợp tác kỹ thuật. Nhật Bản hiện có hơn 5.600 dự án với tổng vốn đăng ký 79,4 tỷ USD. Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu giữa hai nước đạt hơn 51,43 tỷ USD, tăng 11,28% so với năm 2024. Trong đó, xuất khẩu từ Việt Nam sang Nhật Bản đạt 26,77 tỷ USD, tăng 8,77%. Nhập khẩu từ Nhật Bản vào Việt Nam đạt 24,68 tỷ USD, tăng 14,13%. Việt Nam duy trì xuất siêu sang Nhật Bản 2,09 tỷ USD. Có hơn 600.000 người Việt Nam sinh sống và làm việc tại Nhật Bản, tăng 8 lần trong 10 năm qua, trong đó có hơn 64.600 lao động Việt Nam đi làm việc tại Nhật Bản riêng trong năm 2025.

Thay mặt Chính phủ Việt Nam, Thủ tướng đánh giá cao và trân trọng cảm ơn sự đóng góp thiết thực, hiệu quả của các doanh nghiệp Nhật Bản đối với sự phát triển của Việt Nam và quan hệ hữu nghị giữa hai nước.

Thủ tướng nhấn mạnh một số định hướng thời gian tới: Việt Nam mong muốn các doanh nghiệp Nhật Bản, với kinh nghiệm, nguồn lực và uy tín của mình, sẽ hỗ trợ Việt Nam tiếp cận các nguồn đầu tư dịch chuyển, các nguồn tài chính xanh, bền vững như “Cộng đồng phát thải bằng 0 châu Á” (AZEC), các nguồn đầu tư cho khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, nguồn vốn ODA cho các công trình hạ tầng trọng điểm của Việt Nam như "Dự án xây dựng tuyến đường sắt đô thị số 2 Thành phố Hà Nội" cũng như các công trình trọng điểm khác, nhất là những công trình mang tính biểu tượng cho quan hệ hợp tác hai nước.

Việt Nam ưu tiên thu hút các dự án đầu tư hướng tới chất lượng, hiệu quả, công nghệ và bảo vệ môi trường thuộc các ngành, lĩnh vực như: kinh tế xanh, kinh tế số, kinh tế tuần hoàn, kinh tế tri thức; khoa học và công nghệ, đổi mới sáng tạo, linh kiện điện tử, ô tô điện...; sản xuất chất bán dẫn, năng lượng mới (như hydrogen), năng lượng tái tạo; trung tâm tài chính, tài chính xanh; công nghệ sinh học, y tế; nông nghiệp công nghệ cao… đây là những lĩnh vực mà các nhà đầu tư Nhật Bản có thế mạnh.

Đề nghị hai bên tiếp tục tăng cường hợp tác nhằm “củng cố các chuỗi cung ứng, phát triển ngành công nghiệp phụ trợ, xây dựng lực lượng lao động tay nghề cao”, bảo đảm hoạt động sản xuất ổn định vì lợi ích của cả hai bên theo hướng đa dạng, minh bạch, bền vững; đề nghị phía Chính phủ, doanh nghiệp Nhật Bản tiếp tục quan tâm, thúc đẩy triển khai nhanh các Dự án hợp tác trọng điểm, đặc biệt trong lĩnh vực công nghệ cao; đề nghị các nhà đầu tư Nhật Bản tiếp tục hỗ trợ, tạo điều kiện cho các doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu và thực chất hơn vào các chuỗi cung ứng toàn cầu.

Về phía Chính phủ Việt Nam, Thủ tướng nhấn mạnh cam kết “3 bảo đảm” và “3 cùng” với cộng đồng doanh nghiệp và nhà đầu tư Nhật Bản. Theo đó, “3 bảo đảm” gồm: Bảo đảm khu vực kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài là hợp phần quan trọng của kinh tế Việt Nam; Bảo đảm các quyền lợi và lợi ích chính đáng, hợp pháp của các nhà đầu tư; Bảo đảm ổn định về chính trị, trật tự an toàn xã hội; thể chế, cơ chế, chính sách thu hút đầu tư. “3 cùng” gồm: Cùng lắng nghe và thấu hiểu giữa doanh nghiệp với Nhà nước và người dân; Cùng chia sẻ tầm nhìn và hành động để hợp tác, hỗ trợ nhau cùng phát triển nhanh và bền vững; Cùng làm, cùng thắng, cùng hưởng, cùng phát triển; cùng chung niềm vui, hạnh phúc và sự tự hào.

Tình hình càng khó khăn, phức tạp, chúng ta lại càng phải đoàn kết thống nhất, hỗ trợ, giúp đỡ lẫn nhau ở mức cao nhất, phát huy sự chân tình, tình cảm, tin cậy, hiệu quả để đạt hiệu quả cao nhất trong các dự án hợp tác, trong đó có các dự án đầu tư của doanh nghiệp Nhật Bản tại Việt Nam với tinh thần "lợi ích hài hòa, rủi ro chia sẻ".

Trên tinh thần đó, Thủ tướng kêu gọi các doanh nghiệp Nhật Bản tiếp tục tin tưởng và gắn bó với Việt Nam trong quá trình phát triển; không ngừng đóng góp cho sự phát triển thịnh vượng của hai quốc gia cũng như mối quan hệ “Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam-Nhật Bản vì hòa bình và thịnh vượng tại châu Á và trên thế giới”.