Viện Kiểm sát nhân dân sẽ thí điểm khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ các nhóm dễ bị tổn thương

Kể từ ngày 1/1/2026, Viện Kiểm sát nhân dân sẽ chính thức thí điểm khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ quyền dân sự của các chủ thể là nhóm dễ bị tổn thương hoặc bảo vệ lợi ích công có hiệu lực thi hành. Hiện Viện Kiểm sát nhân dân tối cao và các đơn vị sẽ thí điểm đang chuẩn bị cho việc triển khai được thật sự hiệu quả.

Các kiểm sát viên tại một phiên tòa.
Các kiểm sát viên tại một phiên tòa.

Việc thí điểm khởi kiện này sẽ diễn ra trong ba năm tại sáu tỉnh, thành phố gồm: Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Cần Thơ, Quảng Ninh và Đắk Lắk.

Viện Kiểm sát nhân dân sẽ "vào cuộc" để khởi kiện bảo vệ nhóm dễ bị tổn thương

Theo Nghị quyết số 205/2025/QH15 của Quốc hội, nhóm người dễ bị tổn thương được Viện Kiểm sát nhân dân bảo vệ gồm: Trẻ em; Người cao tuổi; Người khuyết tật; Phụ nữ đang mang thai hoặc đang nuôi con dưới 36 tháng tuổi; Người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi và người mất năng lực hành vi dân sự; Người dân tộc thiểu số cư trú tại vùng có điều kiện kinh tế-xã hội đặc biệt khó khăn theo quy định của pháp luật.

Ngoài ra, Viện Kiểm sát nhân dân khởi kiện vụ án dân sự công ích nhằm bảo vệ lợi ích công tại 6 lĩnh vực: Đầu tư công; Đất đai, tài nguyên, tài sản công khác; Môi trường, hệ sinh thái; Di sản văn hoá; An toàn thực phẩm, dược phẩm; Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Theo Nghị quyết, nếu qua tiếp nhận thông tin, Viện Kiểm sát nhân dân kiểm tra, xác minh và xác định có vi phạm gây thiệt hại đến quyền dân sự của chủ thể thuộc nhóm dễ bị tổn thương hoặc lợi ích công, sau khi thông báo, kiến nghị với cơ quan, tổ chức, cá nhân có quyền, trách nhiệm khởi kiện nhưng không có người khởi kiện thì Viện Kiểm sát nhân dân sẽ "vào cuộc" để khởi kiện.

Trong quá trình giải quyết vụ án, vụ việc, nếu phía Viện Kiểm sát nhân dân phát hiện có vi phạm gây thiệt hại đến quyền dân sự của chủ thể thuộc nhóm người dễ bị tổn thương hoặc chủ thể là lợi ích công, nhưng không thể giải quyết trong cùng vụ án, vụ việc đó, sau khi thông báo, kiến nghị với cơ quan, tổ chức, cá nhân có quyền, trách nhiệm khởi kiện nhưng không có người khởi kiện thì Viện Kiểm sát nhân dân khởi kiện.

Viện Kiểm sát nhân dân khởi kiện vụ án để bảo vệ quyền dân sự của chủ thể thuộc nhóm dễ bị tổn thương khi người bị xâm phạm quyền dân sự hoặc người đại diện hợp pháp của họ không thể tự mình khởi kiện và đề nghị Viện Kiểm sát nhân dân khởi kiện.

Trường hợp có căn cứ xác định việc họ không đề nghị khởi kiện là do bị lừa dối, đe dọa, cưỡng ép hoặc nhầm lẫn thì khi đó Viện Kiểm sát nhân dân sẽ xem xét, quyết định việc khởi kiện.

Chủ động thực hiện cơ chế phối hợp “Viện kiểm sát +"

Để việc triển khai thực hiện Nghị quyết thí điểm bảo đảm đúng tiến độ và chất lượng, lãnh đạo Viện Kiểm sát nhân dân tối cao và một số Viện kiểm sát nhân dân các địa phương được chọn thí điểm mới đây đã tổ chức hội nghị quán triệt. Viện Kiểm sát nhân dân tối cao đã chỉ đạo và ban hành nhiều văn bản triển khai thực hiện.

Theo Phó Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân tối cao Nguyễn Đức Thái, học tập kinh nghiệm một số nước trong đó có Trung Quốc, việc lựa chọn lĩnh vực khởi kiện sẽ phải có trọng tâm, trọng điểm, gắn liền với các vấn đề dân sinh bức xúc và chiến lược phát triển quốc gia.

Quy trình thực hiện phải được tiến hành một cách bài bản, chủ động, lấy hiệu quả thực chất làm trọng tâm, với mục tiêu kiến nghị, khắc phục là chính, sau đó mới đến việc khởi kiện ra Tòa.

Đặc biệt đẩy mạnh thực hiện cơ chế phối hợp “Viện kiểm sát +" để tạo ra sức mạnh tổng hợp. Viện kiểm sát nhân dân sẽ phối hợp chặt chẽ với Tòa án nhân dân, liên thông chia sẻ thông tin với các cơ quan hành chính; hình thành mối quan hệ “hỗ trợ + phối hợp + giám sát" với các tổ chức xã hội.

Phối hợp kiểm sát liên tỉnh giữa các Viện kiểm sát; tăng cường sự tham gia của các tình nguyện viên và nhân dân; từ đó, tạo ra một mặt trận thống nhất để bảo vệ lợi ích công. Đẩy mạnh phân cấp thẩm quyền được quy định rõ ràng, linh hoạt để xử lý các vụ án phức tạp, các vụ việc xảy ra liên khu vực.

Phó Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân tối cao Nguyễn Đức Thái đề nghị, tới đây, ngay sau khi các cơ quan tố tụng liên ngành trung ương ban hành Thông tư liên tịch quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành Nghị quyết số 205 của Quốc hội về việc thí điểm, các đơn vị liên quan trong ngành cần sớm chủ động xây dựng các tài liệu để tổ chức Hội nghị quán triệt, tập huấn, hướng dẫn các đơn vị được giao thí điểm triển khai thực hiện; đặc biệt là về trình tự, thủ tục và kỹ năng thực hiện việc khởi kiện vụ án dân sự công ích.

Đối với các Viện Kiểm sát nhân dân được giao thí điểm khởi kiện vụ án dân sự công ích cần tích cực, chủ động thực hiện tốt các công việc chuẩn bị thí điểm khởi kiện; tập trung rà soát, chuẩn bị các điều kiện cần thiết về tổ chức bộ máy, nhân sự, cơ sở vật chất, trang thiết bị và các điều kiện bảo đảm khác; xây dựng kế hoạch triển khai chi tiết, bố trí đội ngũ công chức có năng lực, kinh nghiệm để thực hiện nhiệm vụ thí điểm theo hướng dẫn của Viện Kiểm sát nhân dân tối cao.

Phó Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân tối cao cũng yêu cầu các Viện Kiểm sát nhân dân tại các địa bàn thí điểm chủ động thực hiện các hình thức thông tin, tuyên truyền, cần tích cực đa dạng, linh hoạt và phong phú; thực hiện việc kiểm tra, xác minh bước đầu đối với những thông tin về việc dân sự công ích đã nắm được và có phương án chuyển hóa thành chứng cứ để kịp thời thực hiện việc khởi kiện từ 1/1/2026 nhằm tiết kiệm thời gian, công sức.

Bên cạnh đó, tham mưu và tăng cường phối hợp với các cơ quan ở trung ương và địa phương để phát hiện, xử lý vi phạm liên quan đến lợi ích công cộng, lợi ích Nhà nước; kiến nghị cơ quan có thẩm quyền xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, bồi thường thiệt hại do hành vi xâm phạm lợi ích công cộng, lợi ích Nhà nước.

Có thể bạn quan tâm

Quốc hội làm việc tại hội trường. (Ảnh: DUY LINH)

Nâng cao tiêu chuẩn, tăng cường trách nhiệm tự quản của tổ chức luật sư

Dự án Luật Luật sư (sửa đổi) hướng tới nâng cao tiêu chuẩn, đạo đức và trách nhiệm nghề nghiệp của luật sư; phát triển thị trường dịch vụ pháp lý minh bạch, chuyên nghiệp; đồng thời đổi mới quản lý nhà nước, tăng cường trách nhiệm tự quản của tổ chức luật sư, đẩy mạnh phân cấp và chuyển đổi số.

Đối tượng Trần Văn Trung chỉ chỗ chôn lấp hàng trăm tấn rác thải công nghiệp nguy hại. (Ảnh: QUỐC XÃ)

Quảng Ninh: Triệt phá đường dây vận chuyển, đổ thải và chôn lấp hàng trăm tấn rác thải công nghiệp

Sau nhiều tháng kiên trì xác minh, đấu tranh, Phòng Cảnh sát kinh tế, Công an thành phố Quảng Ninh đã bóc gỡ đường dây vận chuyển, đổ thải và chôn lấp trái phép hàng trăm tấn chất thải công nghiệp từ nhiều tỉnh, thành phố về địa bàn Quảng Ninh, ngăn chặn nguy cơ gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng. 

Quốc hội làm việc tại hội trường. (Ảnh: DUY LINH)

Cử tri và nhân dân cả nước phấn khởi, tin tưởng vào sự lãnh đạo của Đảng

Cử tri và nhân dân rất vui mừng, phấn khởi, tin tưởng vào sự lãnh đạo của Đảng, đứng đầu là đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm; đánh giá cao những kết quả đạt được trong công tác xây dựng Đảng; bày tỏ tin tưởng vào quyết tâm của Đảng trong công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.

Cảnh sát làm việc tại Trung tâm điều khiển giao thông Hà Nội. (Ảnh: CTV)

Hoàn thiện quy định xử lý vi phạm hành chính trên môi trường điện tử

Thông tin, hình ảnh, dữ liệu điện tử được thu thập hợp pháp trên môi trường điện tử có thể được sử dụng làm căn cứ xác minh, xử lý vi phạm hành chính. Đây là một trong những nội dung được nhiều người quan tâm trong dự thảo Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi) sẽ được trình tại Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI.

Quang cảnh tọa đàm. (Ảnh: TL)

Bảo đảm an toàn pháp lý trong kỷ nguyên số

Tọa đàm là diễn đàn trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm giữa các chuyên gia, công chứng viên trong nước và quốc tế về vai trò của công chứng trong bảo đảm an toàn pháp lý, phòng ngừa tranh chấp, thúc đẩy chuyển đổi số và tạo lập môi trường đầu tư, kinh doanh an toàn, minh bạch.

Đội Cảnh sát giao thông đường bộ số 2 đã xác minh, lập biên bản xử lý tài xế xe khách biển kiểm soát 15H-219.92, xử phạt 5 triệu đồng và trừ 2 điểm giấy phép lái xe. (Ảnh: QUỐC TUẤN)

Sơn La xử lý nghiêm xe khách vượt xe sai quy định

Ngày 15/10, Phòng Cảnh sát giao thông, Công an tỉnh Sơn La cho biết, Đội Cảnh sát giao thông đường bộ số 2 đã xác minh, lập biên bản xử lý tài xế xe khách biển kiểm soát 15H-219.92 có hành vi vượt xe trong trường hợp không được vượt, sau khi tiếp nhận phản ánh của người dân qua ứng dụng VNeTraffic.