Diễn biến này không chỉ khoét sâu bất đồng giữa các đồng minh hai bờ Đại Tây Dương, mà còn đặt NATO trước phép thử quan trọng về năng lực duy trì đoàn kết và hài hòa lợi ích, trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược ngày càng gay gắt.
Căng thẳng nội bộ NATO tiếp tục leo thang, khi Bộ Tài chính Mỹ mới đây cảnh báo các nước thành viên EU không nên trả đũa thuế quan, sau khi Washington đe dọa áp thuế những nước không ủng hộ kế hoạch của Mỹ giành quyền kiểm soát Greenland, hòn đảo rộng lớn ở Bắc Cực thuộc Đan Mạch.
Bộ trưởng Tài chính Mỹ còn nhấn mạnh, việc EU trả đũa sẽ là một bước đi thiếu khôn ngoan. Trước đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump cảnh báo áp dụng biện pháp tăng dần thuế quan đối với hàng hóa từ các đồng minh châu Âu, cho đến khi Mỹ được phép "mua lại" Greenland.
Tuyên bố của phía Mỹ được đưa ra trong bối cảnh các Bộ trưởng Tài chính Đức và Pháp ngày 19/1 khẳng định, các nước châu Âu sẽ không chịu khuất phục và sẽ có phản ứng rõ ràng, thống nhất trước việc Mỹ đe dọa leo thang áp thuế nhằm gây sức ép trong vấn đề Greenland.
Một trong những lựa chọn đang được xem xét là gói áp thuế trị giá 93 tỷ euro đối với hàng hóa Mỹ. Chưa kể, EU sẵn sàng “ăn miếng trả miếng” khi cân nhắc kích hoạt “công cụ chống cưỡng ép”, cơ chế chưa từng được sử dụng, cho phép hạn chế quyền tiếp cận đấu thầu công, đầu tư, hoạt động ngân hàng hoặc thương mại dịch vụ của đối tác, lĩnh vực Mỹ đang có thặng dư với EU.
Greenland, lãnh thổ tự trị thuộc Đan Mạch - một thành viên NATO, không chỉ là vùng rộng lớn ở Bắc Cực. “Viên ngọc băng” này ngày càng được đánh giá có ý nghĩa chiến lược đặc biệt trong bối cảnh cạnh tranh địa chính trị gia tăng tại khu vực.
Với vị trí “chìa khóa chiến lược” giữa Bắc Mỹ và châu Âu, Greenland giữ vai trò quan trọng trong hệ thống cảnh báo sớm, phòng thủ tên lửa và kiểm soát các tuyến hàng hải lớn mới hình thành do băng tan.
Chính vì vậy, việc Washington công khai mong muốn gia tăng quyền kiểm soát đối với Greenland, dù dưới hình thức mua lại hay sáp nhập, đã làm dấy lên những phản ứng trái chiều trong nội bộ NATO.
Với Đan Mạch và các nước EU, vấn đề không chỉ nằm ở lợi ích chiến lược, mà còn liên quan các nguyên tắc tôn trọng chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ và sự đồng thuận giữa các đồng minh hai bờ Đại Tây Dương.
![[Video] Nga cáo buộc NATO “thổi phồng” mối đe dọa tại Greenland](https://cdn.nhandan.vn/images/6ccf977fcc4f27c598eb3acfd18ec3af4736ae7b30e4f01d8304e023fdbc781e1796b29351e2a70ea0038dea3372e2a68f7924b2126f79352b6b213bc4b86d78b7ae13cda333b1a658a4aa09dbd85477/avatar-of-video-1074087.png.webp){kind=avatar}
Dẫu các nước châu Âu phản ứng và tuyên bố đứng về phía Đan Mạch, quyết tâm ngày càng cao của Mỹ trong việc có được Greenland đã đẩy liên minh quân sự lớn nhất thế giới vào tình thế nhạy cảm chưa từng có, khi mâu thuẫn lợi ích nội khối xuất phát từ kế hoạch của chính thành viên đầu tàu NATO.
Những bất đồng nội bộ liên minh càng được khoét sâu, khi Mỹ và các nước EU liên tục “lời qua, tiếng lại”, đe dọa đáp trả lẫn nhau về thuế quan, đặt ra câu hỏi lớn về mối liên hệ giữa hợp tác an ninh và quan hệ kinh tế trong NATO.
Hơn 70 năm tồn tại và phát triển, NATO được xây dựng trên nền tảng an ninh tập thể, trong khi các bất đồng về thương mại giữa các thành viên thường được xử lý thông qua những cơ chế riêng biệt.
Tuy nhiên, việc phải viện đến các biện pháp kinh tế cứng rắn nhằm khẳng định lập trường chính trị-an ninh lần này đã làm gia tăng tâm lý lo ngại trong chính nội bộ NATO.
Đối với các nước EU, sức ép từ Mỹ buộc khối này phải cân nhắc kỹ lưỡng giữa lợi ích kinh tế, nghĩa vụ đồng minh và yêu cầu bảo vệ lập trường chính sách độc lập trong khuôn khổ luật pháp quốc tế.
Tuyên bố sẵn sàng tự vệ trước sức ép từ Washington, do vậy, không chỉ mang ý nghĩa đáp trả trước mắt, mà còn phản ánh rõ xu hướng ngày càng đề cao tự chủ chiến lược, đồng thời khẳng định tiếng nói và trách nhiệm của châu Âu trong các quyết sách chung của liên minh.
Trong bối cảnh tương lai của Greenland vẫn là dấu hỏi lớn, NATO đứng trước một phép thử quan trọng: Liệu liên minh có đủ bản lĩnh “dĩ hòa vi quý” và xử lý thỏa đáng những khác biệt xuất phát từ chính nội bộ hay không.
Khi những thách thức cả trong lẫn ngoài vẫn hiện hữu, như xung đột kéo dài, cạnh tranh cường quốc và áp lực ngân sách quốc phòng, bất kỳ dấu hiệu chia rẽ nội bộ nào cũng có thể làm suy yếu năng lực chung của khối.
Cách NATO ứng xử trong vấn đề Greenland không chỉ định hình quan hệ Mỹ-Đan Mạch, mà còn phát đi thông điệp rộng hơn về vai trò, độ bền và tương lai của chính khối đồng minh quân sự xuyên Đại Tây Dương.
