Ưu tiên, tập trung cao độ lãnh đạo, chỉ đạo hoàn thiện các dự án luật, nghị quyết

Theo chương trình, tại phiên họp, Chính phủ sẽ xem xét, cho ý kiến, thảo luận vào: Dự án Luật Thủ đô (sửa đổi); Dự án Luật Hộ tịch (sửa đổi); Dự án Luật Tín ngưỡng, tôn giáo; Dự án Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Cơ quan đại diện nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam ở nước ngoài; Dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về cơ chế phối hợp, chính sách đặc thù nâng cao hiệu quả phòng ngừa và giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế.

Phát biểu ý kiến khai mạc phiên họp, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính nhấn mạnh, thể chế vừa là động lực, nguồn lực cho sự phát triển; thể chế phải đi trước dẫn đường, nhằm tháo gỡ các điểm nghẽn, các vấn đề nảy sinh trên thực tế. Nghị quyết các Đại hội của Đảng gần đây đều xác định: Xây dựng và hoàn thiện thể chế là một trong ba đột phá chiến lược trong phát triển đất nước nhanh và bền vững.

Thời gian qua, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đã tập trung lãnh đạo, chỉ đạo, ưu tiên thời gian, bố trí nguồn lực cho công tác xây dựng và hoàn thiện thể chế; kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, điểm nghẽn về cơ chế, chính sách, tạo điều kiện thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp và thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội của đất nước.

Từ đầu nhiệm kỳ đến nay, Chính phủ đã tổ chức 41 phiên họp chuyên đề xây dựng pháp luật, xem xét, cho ý kiến đối với hơn 215 dự án luật, pháp luật, nghị quyết và hồ sơ chính sách xây dựng luật, nghị quyết; trình Quốc hội xem xét, ban hành 179 văn bản - gấp hơn 2 lần so với nhiệm kỳ Quốc hội khóa XIV.

Riêng năm 2025 đã cơ bản tháo gỡ những "điểm nghẽn" do quy định pháp luật theo tinh thần Nghị quyết 66-NQ/TW của Bộ Chính trị. Trong đó, tăng cường phân cấp, phân quyền đi đôi với phân bổ nguồn lực, thiết kế công cụ giám sát, kiểm tra, nâng cao năng lực thực thi của các cấp. Các luật, nghị quyết được ban hành đã góp phần hoàn thiện hệ thống pháp luật đồng bộ, khả thi, minh bạch, thúc đẩy phát triển đất nước theo đúng tinh thần "đổi mới tư duy pháp luật, cải cách thể chế, bảo đảm pháp luật đi trước, mở đường cho phát triển".

Khẳng định, thể chế, pháp luật đã góp phần tạo nền tảng cơ bản, tiền đề, khí thế mới, động lực mới thúc đẩy phát triển 2 con số trong thời gian tới, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu các Bộ trưởng, trưởng ngành ưu tiên, tập trung cao độ trong lãnh đạo, chỉ đạo hoàn thiện các dự án luật, nghị quyết thuộc lĩnh vực quản lý của bộ, ngành mình, đồng thời bố trí sắp xếp thời gian tham gia đóng góp ý kiến với các dự án luật, nghị quyết do các bộ, ngành khác chủ trì xây dựng.

Nhấn mạnh tinh thần quyết liệt, trách nhiệm, khẩn trương, "đã nỗ lực rồi nỗ lực hơn nữa, đã cố gắng rồi cố gắng hơn nữa, đã quyết tâm rồi quyết tâm cao hơn nữa, đã hiệu quả rồi hiệu quả hơn nữa", "không vội vàng, không cầu toàn, không nóng vội, nhưng không bỏ lỡ cơ hội", Thủ tướng Chính phủ đề nghị các đại biểu phát huy trí tuệ, tinh thần trách nhiệm; trình bày, phát biểu ngắn gọn, rõ ý, đi thẳng vào vấn đề; tập trung trao đổi những vấn đề quan trọng, còn ý kiến khác nhau cần thảo luận, xin ý kiến Chính phủ.

Kết luận phiên họp, Thủ tướng Phạm Minh Chính nhấn mạnh, thể chế vừa là nguồn lực, vừa là mục tiêu của sự phát triển; Nghị quyết các Đại hội Đảng gần đây đều xác định thể chế là “đột phá của đột phá”, nhưng cũng là "điểm nghẽn của điểm nghẽn", đưa thể chế từ “điểm nghẽn” thành “lợi thế cạnh tranh quốc gia”; do đó đề nghị Bộ trưởng, Thủ trưởng các cơ quan, đơn vị dành thời gian, công sức, trí tuệ, tham gia trực tiếp vào công tác xây dựng thể chế pháp luật của bộ, ngành mình, cũng như thể chế chung do Chính phủ đảm nhận.

Thủ tướng nêu rõ, trong quá trình này, cần thể chế hóa đầy đủ các chủ trương, chính sách của Đảng sát thực tế; tháo gỡ được các khó khăn, vướng mắc, điểm nghẽn từ thực tiễn; phân cấp, phân quyền triệt để, đi đôi phân bổ nguồn lực, nâng cao năng lực thực thi, thiết kế các công cụ kiểm tra, giám sát, kiểm soát quyền lực.

Cái gì đã chín, đã rõ, được thực tế chứng minh là đúng, thực hiện có hiệu quả thì chúng ta luật hóa; những gì chưa rõ, chưa chín, còn ý kiến khác nhau, chúng ta thiết kế để thí điểm với tinh thần vừa làm vừa mở rộng dần, không cầu toàn, không nóng vội; rà soát, cắt giảm tối đa thủ tục hành chính rườm rà; giảm thời gian đi lại, giảm phiền hà, tốn kém chi phí cho người dân, doanh nghiệp.

Luật chỉ quy định có tính chất nguyên tắc, còn các nội dung cụ thể giao lại các cơ quan soạn thảo hướng dẫn luật để bảo đảm linh hoạt, khả thi trong quá trình thực hiện.

Thủ tướng yêu cầu các thành viên Chính phủ, Thủ trưởng các cơ quan sau khi tiếp thu ý kiến của các cơ quan, đơn vị, lấy thêm ý kiến của chuyên gia, nhà khoa học, các nhà làm luật, những đối tượng chịu sự điều chỉnh của luật; phân tích, đánh giá tác động.

Sau khi hoàn chỉnh, không còn ý kiến khác nhau, Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan trình thay mặt Chính phủ ký các văn bản trình Quốc hội.

Thủ tướng yêu cầu cách diễn đạt ngắn gọn, dễ làm, dễ hiểu, dễ tiếp cận, dễ kiểm tra, dễ đánh giá; làm rõ cơ sở khoa học, chính trị, lý luận, thực tiễn; nói rõ nguyên nhân vì sao bổ sung, lược bỏ; phối hợp chặt chẽ với các cơ quan liên quan, đặc biệt là các Ủy ban của Quốc hội để bảo đảm vừa kịp thời, vừa nâng cao chất lượng của các luật, nghị quyết. Liên quan Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI sắp tới, Thủ tướng cho biết Chính phủ sẽ trình Quốc hội 34 hồ sơ, trong đó có 15 dự án luật, nghị quyết, trong đó có dự án luật khó, phức tạp, tác động sâu rộng tới mọi mặt của đời sống xã hội.

Do đó, các bộ, ngành cần ưu tiên thời gian, tập trung nguồn lực cao nhất trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo để hoàn thành các dự án luật, bảo đảm thời gian kịp thời để các cơ quan Quốc hội, các cơ quan liên quan, các đại biểu có thời gian tiếp cận sớm; tinh thần: “vừa chạy, vừa xếp hàng”, hoàn thành xong hồ sơ, tài liệu, báo cáo nào thì gửi ngay để trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến.

Kịp thời báo cáo Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ những vấn đề phát sinh trong quá trình soạn thảo những điểm hay, mới, tiến bộ. Cơ quan thẩm định là Bộ Tư pháp cố gắng thực hiện với tinh thần trách nhiệm cao nhất, nhanh và hiệu quả.

Đối với những dự luật được thảo luận tại phiên họp này, Thủ tướng yêu cầu Bộ Tư pháp, Bộ Ngoại giao, Bộ Dân tộc và Tôn giáo cần hoàn thiện đầy đủ, thay mặt Chính phủ ký trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

Đối với các hồ sơ dự án luật, nghị quyết có trong chương trình Kỳ họp tháng 4/2026 của Quốc hội mà chưa trình Chính phủ thì các bộ, ngành phải sớm trình ngay; các cơ quan liên quan phối hợp chặt chẽ để thực hiện bảo đảm chất lượng.

Các Phó Thủ tướng Chính phủ được giao phụ trách cần đôn đốc triển khai ngay. Những luật nào đã ban hành, có hiệu lực từ tháng 1/2026 mà chưa ban hành nghị định và thông tư thì phải ban hành ngay, chậm nhất trong quý I/2026; nếu vượt thẩm quyền thì báo cáo Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ.

Các bộ, ngành phải phối hợp chặt chẽ, đánh giá các tác động khi có những thay đổi; khi sửa luật phải chú ý các điều khoản chuyển tiếp để tránh vướng mắc sau này.