UNESCO thông qua công cụ chuẩn mực toàn cầu đầu tiên về đạo đức trong công nghệ thần kinh

Ngày 5/11/2025 tại Samarkand (Uzbekistan), UNESCO đã chính thức thông qua Khuyến nghị về đạo đức trong công nghệ thần kinh, có hiệu lực từ ngày 12/11/2025, nhằm thiết lập các nguyên tắc và biện pháp bảo vệ để bảo đảm công nghệ thần kinh phục vụ cho con người, mà không xâm phạm đến quyền con người.

Kỳ họp lần thứ 43 Đại hội đồng UNESCO diễn ra tại Samarkand (Uzbekistan) từ ngày 30/10 đến 13/11. Đây là lần đầu tiên kể từ năm 1985, Đại hội đồng UNESCO được tổ chức bên ngoài trụ sở chính ở Paris (Pháp).
Kỳ họp lần thứ 43 Đại hội đồng UNESCO diễn ra tại Samarkand (Uzbekistan) từ ngày 30/10 đến 13/11. Đây là lần đầu tiên kể từ năm 1985, Đại hội đồng UNESCO được tổ chức bên ngoài trụ sở chính ở Paris (Pháp).

Đây là kết quả của một quá trình bắt đầu từ năm 2019 do Tổng Giám đốc UNESCO Audrey Azoulay khởi xướng, tiếp nối sau thành công của sáng kiến toàn cầu về khung đạo đức trí tuệ nhân tạo (AI) được thông qua vào năm 2021.

Bà Azoulay nhấn mạnh công nghệ thần kinh là “biên giới mới của tiến bộ nhân loại”, song đi kèm với những nguy cơ đạo đức nghiêm trọng và tiến bộ công nghệ chỉ có ý nghĩa khi được dẫn dắt bởi đạo đức, phẩm giá và trách nhiệm với các thế hệ tương lai.

Công nghệ thần kinh bao gồm những thiết bị có khả năng tương tác trực tiếp với hệ thần kinh để đo lường, điều chỉnh hoặc kích thích não bộ, mang lại nhiều triển vọng, đặc biệt trong y học như kích thích não sâu giúp điều trị trầm cảm, Parkinson, hay giao diện não-máy tính hỗ trợ người khuyết tật điều khiển chân tay giả hoặc giao tiếp bằng ý nghĩ.

Tuy nhiên, ngoài lĩnh vực y tế, việc sử dụng công nghệ này vẫn còn chưa được quản lý nghiêm ngặt. Nhiều người sử dụng các thiết bị phổ biến tai nghe Bluetooth mà không hay biết chúng có khả năng thu thập dữ liệu thần kinh tiết lộ cảm xúc, suy nghĩ hoặc phản ứng và bị chia sẻ mà không có sự đồng ý.

Công nghệ thần kinh có tiềm năng định hình ranh giới tiếp theo của sự tiến bộ nhân loại, nhưng cũng không phải là không có rủi ro. Với việc áp dụng công cụ chuẩn mực mới này, UNESCO đang thiết lập những ranh giới rõ ràng, khẳng định tính bất khả xâm phạm của tâm trí con người. Văn bản này thể hiện một niềm tin sâu sắc: rằng tiến bộ công nghệ chỉ có giá trị khi được dẫn dắt bởi đạo đức, phẩm giá và trách nhiệm đối với các thế hệ tương lai.

Tổng Giám đốc UNESCO Audrey Azoulay

Khuyến nghị của UNESCO kêu gọi các chính phủ bảo đảm tính bao trùm và khả năng tiếp cận của công nghệ thần kinh, đồng thời thiết lập các biện pháp bảo vệ tính thiêng liêng của tâm trí con người.

Văn kiện cũng cảnh báo các rủi ro khác đối với trẻ em và thanh thiếu niên, khuyến cáo không dùng công nghệ này ngoài mục đích y học; phản đối việc giám sát năng suất hay thiết lập hồ sơ cá nhân từ dữ liệu thần kinh và nhấn mạnh cần sự minh bạch, đồng thuận rõ ràng của người dùng.

UNESCO luôn tự hào là tổ chức tiên phong thiết lập các quy chuẩn quốc tế về phát triển, ứng dụng và quản trị một cách có đạo đức các công nghệ mới nổi. Việc thông qua Khuyến nghị này củng cố vai trò lãnh đạo toàn cầu của UNESCO trong việc dự đoán các bước đột phá khoa học quan trọng.

UNESCO sẽ hỗ trợ các quốc gia thành viên rà soát chính sách, xây dựng lộ trình phù hợp và tăng cường năng lực để áp dụng các nguyên tắc này vào luật pháp quốc gia và thực tiễn.

Mặc dù ít được truyền thông chú ý hơn trí tuệ nhân tạo, công nghệ thần kinh cũng đang phát triển nhanh chóng không kém. Một báo cáo của UNESCO cho thấy đầu tư vào các công ty công nghệ thần kinh đã tăng 700% từ năm 2014 đến năm 2021.

Trong nhiều thập kỷ, UNESCO đã đóng vai trò hàng đầu trong việc điều chỉnh đạo đức đối với những tiến bộ khoa học và công nghệ. Năm 2018, Audrey Azoulay đã khởi xướng một sáng kiến ​​quan trọng nhằm thiết lập khuôn khổ toàn cầu về đạo đức của trí tuệ nhân tạo, được các quốc gia thành viên UNESCO thông qua vào năm 2021.

Hiện nay, UNESCO đang hỗ trợ hơn 80 quốc gia đưa những nguyên tắc này vào luật pháp quốc gia.

Có thể bạn quan tâm

 Quan hệ Việt Nam-Ba Lan đang có những điều kiện thuận lợi để phát triển lên tầm cao mới

Quan hệ Việt Nam-Ba Lan đang có những điều kiện thuận lợi để phát triển lên tầm cao mới

Chuyến thăm chính thức Việt Nam của Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk diễn ra trong bối cảnh quan hệ Việt Nam-Ba Lan đang ở giai đoạn hết sức tốt đẹp và có những điều kiện thuận lợi để phát triển lên tầm cao mới; đồng thời thể hiện sự coi trọng của Chính phủ Ba Lan đối với Việt Nam - đối tác quan trọng hàng đầu trong ASEAN.

Trước thềm cuộc biểu tình ngày 24/10, nhiều cửa hiệu ở Paris phải gia cố mặt tiền và cũng là điều kiện bắt buộc để bảo đảm yêu cầu bồi thường nếu xảy ra thiệt hại do đập phá và cướp của. (Ảnh: KHẢI HOÀN)

Pháp huy động các lực lượng để bảo đảm an ninh cho đợt biểu tình mới

Hôm nay 24/10, Chính phủ Pháp triển khai tới 70 nghìn cảnh sát, hiến binh và lính cứu hỏa cùng với trực thăng và xe bọc thép để bảo đảm không diễn ra bạo loạn nghiêm trọng như ngày 17 và 18/10, đồng thời cảnh báo rằng chỉ những cuộc biểu tình do các công đoàn tổ chức và được chấp thuận mới được phép diễn ra.

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron. (Ảnh minh họa: THX/TTXVN)

Tổng thống Pháp thăm Saudi Arabia

Ngày 21/10, trong khuôn khổ chuyến thăm Saudi Arabia, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron đã có cuộc hội đàm với Thái tử nước chủ nhà Mohammed bin Salman tại Cung điện Al Yamamah ở thủ đô Riyadh để thảo luận về mối quan hệ song phương cũng như các diễn biến khu vực và quốc tế cùng quan tâm.

Quang cảnh thành phố Nuuk, Greenland. (Ảnh: THX/TTXVN)

Chiến lược mới về phát triển Bắc cực

Liên minh châu Âu (EU) đã chính thức giới thiệu chiến lược mới về Bắc cực, với mục tiêu tăng cường an ninh, bảo vệ cơ sở hạ tầng trọng yếu và mở rộng hợp tác kinh tế, trong bối cảnh cạnh tranh địa chính trị gia tăng và biến đổi khí hậu diễn biến nhanh chóng tại khu vực này. 

Đoàn công tác hai tỉnh Tây Ninh và Thanh Hóa làm việc với chính quyền thành phố Kaposvár. (Ảnh: Đại sứ quán Việt Nam tại Hungary cung cấp)

Tây Ninh và Thanh Hóa thúc đẩy hợp tác với các đối tác Hungary

Chuyến thăm, làm việc của đoàn công tác hai tỉnh Tây Ninh và Thanh Hóa đã góp phần quảng bá tiềm năng, thế mạnh của hai địa phương, mở rộng kết nối với các đối tác sở tại, tạo tiền đề thúc đẩy hợp tác kinh tế, thương mại, đầu tư và chuyển giao công nghệ, qua đó góp phần làm sâu sắc hơn quan hệ Đối tác toàn diện Việt Nam-Hungary.

Tượng đài Lermontov ở Taman. (Ảnh: THÙY VÂN)

Taman với những hoài niệm về Lermontov

Mikhail Lermontov không chỉ chiếm một vị trí đặc biệt trong lòng độc giả Việt Nam yêu thích văn học Nga trước đây qua những trang thơ diễm lệ, mà đối với xã hội Nga, ông là một "tượng đài" của văn học lãng mạn. Và một điều ít người biết đến, ông còn là một họa sĩ tài hoa, người đã ghi lại linh hồn bản sắc vùng Kavkaz.

Phụ huynh xem trẻ em biểu diễn tại một thành phố miền nam nước Nga. (Ảnh: THANH THỂ)

Nga đề cao giá trị gia đình trong chính sách phát triển đất nước

Số gia đình đông con tại Nga đã vượt 3 triệu, tăng gần 30% kể từ đầu năm 2024. Cùng với các biện pháp hỗ trợ sinh đẻ, chăm sóc bà mẹ và trẻ em, việc củng cố thiết chế gia đình tiếp tục được Nga xác định là một nhiệm vụ quan trọng trong chính sách phát triển đất nước.

Nâng tầm quan hệ Việt Nam-Đan Mạch trong giai đoạn phát triển mới

Nâng tầm quan hệ Việt Nam-Đan Mạch trong giai đoạn phát triển mới

Chuyến thăm cấp Nhà nước tới Vương quốc Đan Mạch của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng Phu nhân và Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam là cơ hội để Việt Nam và Đan Mạch nâng tầm toàn diện quan hệ, tạo bước ngoặt trong hợp tác theo hướng thực chất, hiệu quả hơn.

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky. (Ảnh: Tân Hoa Xã)

Tổng thống Zelensky: Thượng đỉnh ba bên có thể diễn ra dịp Hội nghị G20

Washington đang làm việc với các bên để tổ chức cuộc gặp giữa Tổng thống Mỹ, Tổng thống Ukraine và Tổng thống Nga, với một số địa điểm đề xuất. Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cho biết như trên trong đoạn ghi âm trả lời báo giới ngày 17/10. Ông cũng để ngỏ khả năng các nhà đàm phán Ukraine và Mỹ sẽ gặp nhau vào tuần tới.