Tham gia nghi lễ có thủ nhang của các đền trong và ngoài tỉnh; nghệ nhân, thanh đồng thuộc Câu lạc bộ bảo tồn “Thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ của Người Việt” thành phố Tuyên Quang; Trung tâm nghiên cứu và bảo tồn văn hóa tín ngưỡng Việt Nam và Câu lạc bộ Đạo Mẫu Việt Nam.
Tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ của người Việt là sự hỗn dung tôn giáo bản địa của người Việt và một số yếu tố của tôn giáo du nhập như Đạo giáo, Phật giáo. Các Thánh Mẫu, các vị thần trong điện thần Tam phủ không chỉ có nguồn gốc của dân tộc Kinh, mà còn của các dân tộc thiểu số như người Mường, Tày, Nùng, Dao… thể hiện sự giao lưu văn hóa, mối quan hệ bình đẳng, gắn bó mật thiết giữa các dân tộc ở Việt Nam.
Thông qua việc kết hợp một cách nghệ thuật, các yếu tố văn hóa dân gian như trang phục, âm nhạc, hát chầu văn, múa, diễn xướng dân gian trong lên đồng và lễ hội. Thực hành Tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ như một “bảo tàng sống” lưu giữ lịch sử, di sản và bản sắc văn hóa của người Việt. Người Việt thể hiện quan niệm của mình về lịch sử, di sản văn hóa, vai trò của giới và bản sắc tộc người. Sức mạnh và ý nghĩa của thực hành Tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ, chính là đáp ứng nhu cầu và khát vọng của đời sống thường nhật của con người, cầu tài, cầu lộc, cầu sức khỏe.
 |
| Các thanh đồng trình diễn nghi lễ tín ngưỡng thờ Mẫu. |
Hoạt động trình diễn tại lễ hội năm nay nhằm bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa phi vật thể “Thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ của người Việt” được tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên hiệp quốc (UNESCO) ghi danh, là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.
 |
| Không gian trưng bày khăn chầu, áo ngự tại đền Hạ. |
Lễ hội đền Hạ, đền Thượng, đền Ỷ La năm 2025 với chủ đề “Tôn vinh tín ngưỡng thờ Mẫu và bản sắc văn hóa Tuyên Quang”, gồm nhiều hoạt động như: Giới thiệu tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ của người Việt như trưng bày khăn chầu, áo ngự, tổ chức không gian trà xứ Tuyên; múa rồng, múa lân, hát văn, giao lưu văn nghệ; thi đấu thể thao, tổ chức các trò chơi dân gian tại 3 ngôi đền. Lễ hội diễn ra từ ngày 9 đến 15/3 (tức mùng 10 đến 16/2 âm lịch).
Nhà sử học Lê Văn Lan, Chủ tịch Hội đồng Khoa học, Viện Nghiên cứu Văn hóa Thăng Long, cho rằng, lễ hội năm nay có sự thay đổi lớn, đó là ban tổ chức đã đưa nghệ thuật, khoa học, kinh tế vào trong lễ hội. Lấy lễ hội làm nền tảng, kết hợp với các phương diện của hình thái kinh tế, xã hội hiện đại và thời đại. Thành phố Tuyên Quang đã đưa những buổi triển lãm, trình diễn tín ngưỡng thờ Mẫu, đưa các phần mềm giới thiệu về khăn chầu, áo ngự... đây là một sự sáng tạo, là lối đi rất đặc sắc và có ý nghĩa khai mở, tạo mô hình cho toàn quốc khi mở các lễ hội. Không chỉ là những lễ hội cổ truyền được phục dựng để tạo sự vui vẻ, lành mạnh, tâm linh được lồng vào những câu chuyện, sự tích, lý luận vừa thích thời, hợp thời, đắc thời. Đó là các giá trị cổ truyền được kết hợp nhuần nhuyễn với các hoạt động, với tư duy, sáng tạo của thời hiện đại mà vẫn giữ nguyên được những nét cổ truyền tốt đẹp.
Đây là dịp để thành phố Tuyên Quang tuyên truyền, quảng bá đưa Lễ hội đền Hạ, đền Thượng, đền Ỷ La trở thành sản phẩm du lịch đặc sắc, riêng có của thành phố Tuyên Quang, góp phần thu hút du khách trong và ngoài nước, đẩy mạnh phát triển kinh tế du lịch.
