Trong hơn 20 năm qua, Việt Nam đã có nhiều nỗ lực nhằm chấm dứt tình trạng nuôi nhốt gấu lấy mật. Số lượng gấu bị nuôi nhốt đã giảm mạnh, cho thấy những chuyển biến tích cực trong công tác quản lý, bảo tồn và thay đổi nhận thức của cộng đồng.
Tuy nhiên, khi số lượng gấu nuôi nhốt đã giảm xuống mức rất thấp, bài toán đặt ra cũng trở nên khó khăn hơn. Những trường hợp còn lại thường là những trường hợp khó vận động, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ và cách làm phù hợp hơn giữa cơ quan quản lý, chính quyền địa phương và các tổ chức bảo tồn.
Tại Hà Nội, Phúc Thọ hiện là một trong những địa bàn cần tiếp tục tập trung giải quyết để tiến tới mục tiêu chấm dứt hoàn toàn nuôi nhốt gấu.
Với mong muốn nhìn thẳng vào thực trạng, làm rõ những điểm nghẽn và quan trọng hơn là tìm kiếm những giải pháp cụ thể cho giai đoạn cuối của lộ trình, Báo Nhân Dân phối hợp với Trung tâm Giáo dục Thiên nhiên (ENV) tổ chức tọa đàm “Thúc đẩy chấm dứt nuôi nhốt gấu tại Hà Nội: Từ cam kết đến hành động”.
Tham dự tọa đàm có các khách mời: Ông Bùi Huy Khôi, Phó Chi cục trưởng Chi cục Kiểm lâm Hà Nội; ông Nguyễn Văn Công, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Phúc Thọ; bà Bùi Thị Hà, Phó Giám đốc Trung tâm Giáo dục Thiên nhiên (ENV).
Tọa đàm hướng tới việc trao đổi thực chất về thực trạng, trách nhiệm của các bên, giải pháp và một lộ trình cụ thể, để mục tiêu chấm dứt nuôi nhốt gấu không chỉ dừng ở chủ trương mà được triển khai bằng những nhiệm vụ, thời hạn và kết quả có thể kiểm đếm.
Phát biểu khai mạc tọa đàm, nhà báo Nguyễn Hoàng Nhật, Phó Trưởng Ban Nhân Dân Điện tử, Báo Nhân Dân nhấn mạnh: Sau hơn 20 năm nỗ lực giảm tình trạng nuôi nhốt gấu lấy mật, Việt Nam đã đạt được những chuyển biến tích cực. Tuy nhiên, khi số lượng gấu nuôi nhốt còn lại ở mức thấp, việc giải quyết dứt điểm những trường hợp cuối cùng trở thành thách thức lớn hơn, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ, trách nhiệm rõ ràng và những cách làm phù hợp giữa cơ quan quản lý, chính quyền địa phương và các tổ chức bảo tồn.
Hà Nội là một trong những địa bàn cần tiếp tục tập trung giải quyết vấn đề này, trong đó Phúc Thọ là địa bàn cần được quan tâm trong giai đoạn hiện nay.
Với tọa đàm lần này, Báo Nhân Dân mong muốn cùng các bên nhìn thẳng vào những khó khăn, điểm nghẽn, làm rõ trách nhiệm và tìm kiếm các giải pháp thiết thực, hướng tới một lộ trình cụ thể với những mốc thời gian có thể kiểm đếm. Báo cũng khẳng định sẽ tiếp tục đồng hành, thông tin về kết quả thực hiện, phản ánh những vấn đề còn tồn tại và theo dõi các cam kết, góp phần thúc đẩy mục tiêu chấm dứt hoàn toàn hoạt động nuôi nhốt gấu tại Hà Nội, trong đó có địa bàn Phúc Thọ, sớm trở thành hiện thực.
Chia sẻ về “Tiến trình chấm dứt hoạt động nuôi nhốt gấu lấy mật 20 qua tại Việt Nam”, bà Bùi Thị Hà, Phó Giám đốc Trung tâm Giáo dục Thiên nhiên (ENV), nhận định năm 2026 là một trong những dấu mốc quan trọng trong hành trình chấm dứt hoàn toàn hoạt động nuôi nhốt gấu lấy mật đã kéo dài hơn hai thập kỷ tại Việt Nam.
Theo số liệu bà Hà đưa ra, nếu như năm 2005 cả nước ghi nhận hơn 4.300 cá thể gấu bị nuôi nhốt tại các cơ sở tư nhân, thì đến năm 2026, con số này đã giảm tới 97%, chỉ còn 129 cá thể tại 50 cơ sở trên toàn quốc. Đáng chú ý, 23 trên tổng số 34 tỉnh, thành phố hiện đã không còn tình trạng nuôi nhốt gấu, trong đó Đà Nẵng và Thái Nguyên là hai địa phương mới nhất hoàn thành mục tiêu này trong năm 2026.
Tuy vậy, bà Bùi Thị Hà chỉ ra rằng Hà Nội hiện là địa bàn tồn đọng lớn nhất cả nước, với 64 cá thể gấu vẫn đang bị nuôi nhốt tại 17 cơ sở, chiếm khoảng 50% tổng số gấu nuôi nhốt trên toàn quốc. Riêng xã Phúc Thọ đã chiếm tới 62 trong số 64 cá thể này - tương đương gần 49% tổng số gấu nuôi nhốt của cả nước chỉ tính riêng tại một địa bàn. Bà cũng lưu ý số lượng "trại gấu" tại Hà Nội gần như không thay đổi, vẫn duy trì ở mức 17 cơ sở liên tục từ năm 2024 đến nay.
Nhìn lại chặng đường hơn 20 năm, Phó Giám đốc ENV điểm lại một số cột mốc quan trọng: Giai đoạn khởi đầu, năm 2005, Quyết định 02/2005/QĐ-BNN về quản lý gấu nuôi nhốt được ban hành - bước quan trọng để Nhà nước lần đầu tiên xác lập cơ chế quản lý đối với quần thể gấu đang bị nuôi nhốt, với hơn 4.300 cá thể được đăng ký và gắn chip ngay trong năm đó. Đến năm 2006, Cục Kiểm lâm phối hợp Tổ chức Bảo vệ Động vật Thế giới hoàn thành việc đăng ký, gắn chip cho toàn bộ số gấu đã được xác định trên cả nước, đồng thời Quyết định 47/2006/QĐ-BNN quy định Nhà nước không công nhận quyền sở hữu của chủ nuôi đối với các cá thể gấu - đặt nền móng pháp lý quan trọng cho các bước xử lý về sau.
Giai đoạn tiếp theo chứng kiến sự chuyển hướng rõ rệt từ quản lý sang cứu hộ nhân đạo. Năm 2007, cơ quan chức năng phát hiện 80 cá thể gấu bị nuôi nhốt tại 6 cơ sở ở Hạ Long, phục vụ hoạt động trích hút mật cho khách du lịch. Một năm sau, Quyết định 95/2008/QĐ-BNN được ban hành nhằm thiết lập quy chuẩn chuồng trại và điều kiện trại nuôi gấu; cùng năm, hai trung tâm cứu hộ gấu đầu tiên tại Việt Nam ra đời - Trung tâm Cứu hộ Gấu Việt Nam của Tổ chức Động vật Châu Á và Trung tâm cứu hộ gấu Cát Tiên của Tổ chức Free The Bears, mở ra một hướng đi mới: cứu hộ và chăm sóc nhân đạo thay vì nuôi nhốt lấy mật. Nhờ những nỗ lực này, đến năm 2010, số gấu bị nuôi nhốt tại các cơ sở tư nhân trên cả nước đã giảm còn 3.843 cá thể, trong đó Hà Nội chiếm 685 cá thể. Đến năm 2014, hoạt động du lịch trại gấu tại Hạ Long chính thức chấm dứt hoàn toàn, và tới năm 2015, số gấu nuôi nhốt cả nước tiếp tục giảm xuống còn 1.690 cá thể, riêng Hà Nội còn 311 cá thể.
Ở giai đoạn 2016-2020, Cục Kiểm lâm và Tổ chức Bảo vệ Động vật Thế giới (WAP) tiếp tục gắn chip công nghệ mới cho đàn gấu nhằm tăng hiệu quả giám sát. Năm 2017, Cơ sở Bảo tồn Gấu Ninh Bình được thành lập bởi Trung tâm Bảo tồn Động vật hoang dã nước Việt (FOUR PAWS Việt), bổ sung thêm năng lực cứu hộ cho cả nước. Năm 2018, Bộ Y tế chỉ đạo nghiêm cấm các cơ sở kinh doanh thuốc y dược cổ truyền buôn bán mật gấu, siết chặt thêm một mắt xích quan trọng trong chuỗi tiêu thụ. Kết quả là đến năm 2020, số gấu nuôi nhốt tại các cơ sở tư nhân trên cả nước chỉ còn 376 cá thể, trong đó Hà Nội còn 175 cá thể - giảm mạnh so với các mốc trước đó, nhưng như số liệu năm 2026 cho thấy, Hà Nội vẫn là địa bàn còn nhiều việc phải làm nhất trong chặng đường cuối.
Nhìn nhận về chặng đường phía trước, bà Hà cho rằng phần việc còn lại tuy ngắn hơn về số lượng gấu so với hai thập kỷ trước, nhưng đòi hỏi quyết tâm cao hơn nhiều. Đại diện ENV cũng đặt kỳ vọng: “Nếu Hà Nội có thể chấm dứt tình trạng nuôi nhốt gấu thì tôi tin rằng không có lý do gì các địa phương khác có số lượng đó ít hơn không thể thực hiện được. Đây chính là động lực quan trọng”.
Theo bà, Hà Nội đang đứng trước cơ hội để hoàn tất phần việc cuối cùng này, và mục tiêu đưa Hà Nội trở thành địa phương không còn gấu nuôi nhốt hoàn toàn có thể trở thành hiện thực, nếu chính quyền, lực lượng thực thi pháp luật, các tổ chức bảo tồn, báo chí và cộng đồng cùng hành động theo một lộ trình rõ ràng.
“Trung tâm Giáo dục Thiên nhiên cam kết luôn luôn sẵn sàng đồng hành dưới sự điều phối của các cơ quan của nhà nước cho nỗ lực chấm dứt hoạt động nuôi nhốt gấu”, Phó Giám đốc ENV khẳng định.
Diễn giả
Ông Bùi Huy Khôi, Phó Chi cục Trưởng Chi cục Kiểm lâm Hà Nội
Ông Nguyễn Văn Công, Phó Chủ tịch UBND xã Phúc Thọ
Bà Bùi Thị Hà, Phó Giám đốc Trung tâm Giáo dục Thiên nhiên (ENV)
Trước khi khép lại tọa đàm, xin mỗi khách mời chia sẻ ngắn gọn một việc cụ thể mà đơn vị mình có thể bắt đầu ngay sau hôm nay để thúc đẩy mục tiêu chấm dứt nuôi nhốt gấu tại Hà Nội.
Ông Bùi Huy Khôi:
Ngay sau Tọa đàm hôm nay, Chi cục Kiểm lâm Hà Nội sẽ cử lực lượng Kiểm lâm địa bàn phối hợp ngay với UBND xã Phúc Thọ tiến hành rà soát, cập nhật lại hiện trạng của từng cá thể gấu tại 17 hộ nuôi; đồng thời chuẩn bị chu đáo các điều kiện để tổ chức chuyến tham quan thực tế cho các chủ hộ nuôi gấu tới Trung tâm Cứu hộ Gấu Tam Đảo vào tháng 10/2026 tới.
Nếu vận động giao nộp gấu thành công thì sau này, chúng tôi sẽ thường xuyên mời các chủ hộ đến thăm lại các cá thể gấu đã nuôi trước đây.
Ông Nguyễn Văn Công:
Có thể nói, nội dung chúng ta bàn ngày hôm nay rất ý nghĩa, nhất là với vai trò quản lý nhà nước thì Ủy ban nhân dân xã Phúc Thọ sẽ tiếp thu toàn bộ các ý kiến, đặc biệt các ý kiến bổ sung thêm cùng các ý kiến đã trao đổi với anh Khôi, với chị Hà.
Về phía xã, trước hết, chúng tôi cam kết với các cơ quan chức năng sẽ nỗ lực làm tốt công tác tuyên truyền, vận động các hộ dân (16 hộ dân hiện nay còn đang nuôi nhốt gấu) đồng hành cùng với chính quyền địa phương và các cơ quan chức năng đưa gấu về rừng, về trung tâm bảo tồn các cá thể gấu này.
Thứ hai, Ủy ban nhân dân xã cũng sẽ cam kết với các cơ quan chức năng sẽ tổ chức kiểm tra, giám sát thường xuyên để phát hiện các vi phạm nếu có. Chúng tôi sẽ xử lý các vi phạm này theo đúng các quy định của pháp luật hiện hành.
Thứ ba, chúng tôi sẽ đồng hành với Hạt Kiểm lâm số 7 làm tốt công tác tuyên truyền.
Cuối cùng, cũng đề xuất với các đồng chí là sẽ tham mưu cho Ủy ban nhân dân thành phố có những văn bản pháp lý để chúng ta có cơ sở triển khai hiệu quả công tác tuyên truyền, nhất là làm tốt công tác quản lý, chăm sóc các cá thể gấu.
Nếu có văn bản quy phạm pháp luật yêu cầu các hộ hiện nay còn nuôi nhốt gấu thì phải bàn giao cho Hạt Kiểm lâm hoặc các cơ quan bảo tồn. Chúng tôi sẽ đồng hành tích cực theo hướng, bước đầu sẽ tuyên truyền, nếu như tuyên truyền không bảo đảm tự giác thì sẽ đi đến biện pháp thực hiện cưỡng chế. Tuy nhiên, chúng ta cần phải có văn bản pháp lý.
Để công tác tuyên truyền đạt được hiệu quả, chính quyền mong muốn Chi cục Kiểm lâm Hà Nội hỗ trợ và đồng hành trước tiên.
Để công tác tuyên truyền đạt được hiệu quả, chính quyền mong muốn Chi cục Kiểm lâm Hà Nội hỗ trợ và đồng hành trước tiên, tiếp đến là bên chị Hà sẽ cùng đồng hành với Ủy ban nhân dân xã Phúc Thọ để tiếp tục tuyên truyền, vận động, thuyết phục bằng các quy định pháp luật, bằng các văn bản chỉ đạo xuyên suốt từ Trung ương cho đến thành phố.
Về phía Ủy ban nhân dân xã, thời gian tới, chúng tôi dự định tổ chức một hội nghị có sự tham gia của 16 hộ dân vẫn còn đang nuôi nhốt gấu trên địa bàn để tìm hướng giải quyết dứt điểm.
Xin hỏi đại diện phía xã Phúc Thọ, theo thông tin, hiện nay còn 16 hộ dân đang nuôi 59 cá thể gấu. Vậy người dân nuôi để làm gì? Và trong quá trình kiểm tra từ năm 2005 đến nay thì chính quyền đã phát hiện những vi phạm nào, xử lý ra sao?
Câu hỏi này của phóng viên tương đối khó với địa phương.
Thứ nhất, liên quan công tác quản lý nhà nước mà hệ thống nuôi gấu trên địa bàn huyện Phụng Thượng (cũ) và nay là xã Phúc Thọ thì đàn gấu tồn lại là khá lớn.
Thứ hai, công tác tuyên truyền, vận động nhân dân để chấp hành việc mà giao nộp gấu đến giờ phút này, chính quyền địa phương cũng đã làm toàn bộ các nhiệm vụ. Tuy nhiên, như trao đổi của phóng viên về việc có phát hiện ra các điểm vi phạm của người dân hay không, thì chúng tôi cũng xin trả lời rằng, quá trình quản lý từ năm 2005 đến nay cũng hơn 20 năm rồi.
Còn về mục đích nuôi nhốt gấu thì trước đó tôi cũng đã đề cập, đó là vì mục đích làm kinh tế và là sinh kế của gia đình họ. Như thông tin chúng ta đã trao đổi và chia sẻ từ đầu chương trình về Quyết định số 02/2005/QĐ-BNN ngày 5/1/2005 về việc ban hành quy định về quản lý gấu nuôi nhốt đã được Nhà nước ban hành mà Chi cục Kiểm lâm cũng đã vào cuộc rất là quyết liệt, cũng đã giao cho địa phương “vào tận ngõ, gõ tận nhà” với các hộ dân trên địa bàn để các hộ dân cam kết không khai thác mật cũng như với các bộ phận khác trên cơ thể con gấu.
Về nội dung này, toàn hệ thống đã làm tốt công tác phối hợp và cũng đã làm tốt công tác quản lý.
Xin ông cho biết, ưu tiên hàng đầu để đặt được các mục tiêu trên là gì?
Ưu tiên hàng đầu của chúng tôi là phải quản lý chặt chẽ, giám sát từng hộ nuôi nhốt; phối hợp chính quyền địa phương vận động, tuyên truyền, thuyết phục người dân tự nguyện giao nộp gấu.
Thực trạng nuôi nhốt gấu còn nhiều, vậy Chi cục Kiểm lâm có lộ trình tham mưu Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội ban hành kế hoạch như thế nào?
Việc xây dựng, tham mưu kế hoạch phải dựa trên các cơ sở, căn cứ pháp lý. Hiện, còn các hộ chưa tự nguyện giao nộp gấu, việc đưa ra kế hoạch, đơn vị sẽ nghiên cứu dựa trên các cơ sở pháp lý.
Theo ông, hiện tượng chích hút mật gấu trái phép còn diễn ra tại các cơ sở nuôi không?Tính đến nay, đã phát hiện và xử lý như thế nào?
Căn cứ vào các hồ sơ, số liệu kiểm tra, theo số liệu tổng kết 5 năm gần đây, trong năm 2023 có 1 vụ việc. Hạt Kiểm lâm số 7 đã phối hợp cơ quan công an xử lý hình sự theo đúng quy định của pháp luật
Thưa bà Bùi Thị Hà, Trung tâm Giáo dục Thiên nhiên (ENV) có thể làm gì ngay hôm nay để thúc đẩy mục tiêu chấm dứt nuôi nhốt gấu tại Hà Nội?
Quan điểm của ENV ngay từ ban đầu là chính quyền địa phương và cơ quan chuyên ngành chính là động lực của quá trình chấm dứt tình trạng nuôi nhốt gấu. Vì thế, tôi nghĩ các giải pháp, hoạt động mà các anh đưa ra là điều quan trọng nhất, bởi chỉ khi các anh thực hiện những giải pháp, hoạt động ấy thì chúng ta mới có cơ hội đạt được mục tiêu.
Còn về vai trò của một tổ chức bảo tồn, tổ chức có chức năng hỗ trợ các cơ quan Nhà nước thì như chúng tôi đã nói ngay từ ban đầu, có lẽ việc đầu tiên chúng tôi làm là xin phép được làm việc lại với xã Phúc Thọ và Ủy ban nhân dân xã để chúng ta có thể đề xuất những giải pháp pháp lý nhằm chấm dứt tình trạng này trong một khoảng thời gian thích hợp.
Trong khoảng 15 năm theo dõi hoạt động này, điều mà tôi mong nhận được nhất từ cơ quan chức năng là cuộc gọi: “Cá thể gấu cuối cùng…”. Thí dụ như vừa rồi, Thái Nguyên có cá thể gấu cuối cùng được chuyển giao, Thái Nguyên biết là tôi rất quan tâm nên báo tin mừng này đến chúng tôi.
Tôi cũng rất hy vọng điều đó sẽ đến sớm nhất. Sớm nhất, bởi như tôi nói, chúng ta không thể đợi đến 10 năm nữa. Tôi rất hy vọng sớm nhất chúng ta có thể nghe được thông tin này từ anh Công, anh Khôi, để những tổ chức như chúng tôi có thể yên tâm.
Đề cập tới việc chấm dứt hoạt động nuôi nhốt và bàn giao gấu, có khá nhiều các gia đình đang có sự thay đổi về tư tưởng. Vậy, trước mắt, địa phương sẽ tiếp tục làm gì để các hộ đó bàn giao ngay lập tức, từ đó có thể đưa số gấu được bàn giao không dừng lại ở 3 cá thể trong năm 2026?
Vâng. Phải thẳng thắn thừa nhận rằng, Phúc Thọ hiện vẫn còn 16 hộ nuôi 59 cá thể gấu. Chắc chắn đây cũng là những hộ sẽ rất khó khăn trong việc vận động. Vì vậy, chúng tôi xác định phải có những cách tiếp cận hợp lý, đồng thời sẽ giao nhiệm vụ cho các cơ quan chức năng, cụ thể là bên Công an phối hợp với Ủy ban nhân dân xã để quản lý chặt chẽ hơn nữa, tránh tình trạng chuyển nhượng và giảm thiểu thiệt hại tới cá thể gấu.
Để giảm thiểu, đòi hỏi phải có các điều kiện để chúng ta kiểm tra, kiểm soát bởi bản chất của việc nuôi nhốt gấu mà bảo đảm có thể chăm sóc tốt cho gấu là rất khó khăn. Thêm nữa, đối với các hộ nuôi, đó cũng là một tài sản có giá trị của họ nên việc bàn giao càng khó khăn hơn nữa.
Từ kinh nghiệm theo dõi quá trình này trong nhiều năm, bà có thể chia sẻ những điều kiện quan trọng nhất mà một địa phương cần chuẩn bị để từ một cam kết chấm dứt nuôi nhốt gấu có thể đi đến kết quả thực tế? Ở góc độ bảo tồn, theo bà, cần dựa trên những tiêu chí cụ thể nào để xác nhận Hà Nội đã thực sự chấm dứt nuôi nhốt gấu, thay vì chỉ căn cứ vào việc các cá thể hiện có đã được chuyển giao? Làm thế nào để kiểm chứng kết quả và bảo đảm tình trạng nuôi nhốt không tái diễn?
Thực ra, từ trước đến nay, chúng tôi đã có rất nhiều nỗ lực trong việc tuyên truyền, vận động, thuyết phục các chủ nuôi chuyển giao gấu. Gần như các biện pháp tuyên truyền, vận động đều đã được triển khai. Tuy nhiên, nếu nhìn vào những nguồn lực đã đầu tư và kết quả đạt được thì vẫn còn khoảng cách khá lớn.
Chẳng hạn, trong năm 2026, chúng ta mới chuyển giao được ba cá thể gấu. Đây chắc chắn là kết quả đáng ghi nhận, nhưng nếu nhìn vào bức tranh chung với 59 cá thể còn lại thì con số này vẫn còn rất ít. Nếu mỗi năm chỉ chuyển giao được khoảng 3 đến 5 cá thể thì có thể phải gần chục năm nữa chúng ta mới chấm dứt được tình trạng nuôi nhốt gấu. Tôi tin rằng anh Khôi, anh Công cũng không mong muốn chúng ta phải mất thêm 10 năm nữa để đạt được mục tiêu này.
Vì vậy, tôi rất mong chúng ta phải có cách tiếp cận khác. Trong bối cảnh hiện nay, khi chưa có chỉ đạo cụ thể của cơ quan có thẩm quyền, chúng ta vẫn có thể tiếp tục kiểm tra, giám sát và thực hiện các biện pháp cần thiết. Tuy nhiên, tôi thực sự cho rằng cần có một chỉ đạo trên cơ sở pháp lý rõ ràng. Tôi rất mong các cơ quan liên quan cân nhắc, sớm tham mưu để thành phố Hà Nội có chỉ đạo cụ thể, nhanh chóng về vấn đề này.
Việc nuôi nhốt gấu không mang lại lợi ích kinh tế hay ý nghĩa kinh tế thực sự cho người nuôi, trong khi còn tiềm ẩn nhiều nguy cơ mất an toàn đối với chính gia đình chủ nuôi và cộng đồng xung quanh.
Một chỉ đạo rõ ràng, kịp thời sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho công việc, trong đó có việc chuyển giao gấu về sau. Bởi rõ ràng, việc nuôi nhốt gấu không mang lại lợi ích kinh tế hay ý nghĩa kinh tế thực sự cho người nuôi, trong khi còn tiềm ẩn nhiều nguy cơ mất an toàn đối với chính gia đình chủ nuôi và cộng đồng xung quanh. Tôi nghĩ rằng không có lý do gì để chúng ta không có những biện pháp sớm nhất có thể.
Một lộ trình chỉ có thể khả thi khi đi kèm trách nhiệm và sự phối hợp cụ thể. Nếu Phúc Thọ xây dựng lộ trình chấm dứt nuôi nhốt gấu, Chi cục Kiểm lâm có thể đồng hành và cam kết những phần việc cụ thể nào để hỗ trợ địa phương thực hiện?
Chúng tôi đã đồng hành với xã Phúc Thọ trong nhiều năm. Từ năm 2020 tới nay, Chi cục Kiểm lâm Hà Nội phối hợp Tổ chức Động vật châu Á thực hiện 10 chương trình tuyên truyền bảo vệ gấu tại các trường tiểu học trên địa bàn xã Phụng Thượng, xã Đan Phượng và 22 chương trình cộng đồng tư vấn sức khỏe và tặng các sản phẩm cao xoa bóp thay thế mật gấu cho cộng đồng dân cư tại khu vực nuôi gấu; Tổ chức các cuộc thi vẽ tranh tường về bảo vệ loài gấu cho học sinh các trường tiểu học trên địa bàn xã Phụng Thượng (cũ) và lắp đặt 13 bảng biển tuyên truyền phổ biến thảo dược thay thế mật gấu trên địa bàn xã Phụng Thượng.
Năm 2025, Chi cục Kiểm lâm Hà Nội đã phối hợp Trung tâm Giáo dục thiên nhiên (ENV) tổ chức đợt tuyên truyền thúc đẩy tiến trình chấm dứt nuôi nhốt gấu tại xã Phúc Thọ, thành phố Hà Nội, nhằm vận động người dân tự nguyện giao nộp gấu cho Trung tâm Cứu hộ gấu; đồng thời Chi cục tổ chức 1 lớp tập huấn về bảo vệ loài gấu cho các cơ sở nuôi nhốt gấu trên địa bàn thành phố Hà Nội và người dân xã Phúc Thọ (tổng số có 75 người tham gia).
Bên cạnh đó, Hạt Kiểm lâm số 7 đã ký Kế hoạch phối hợp số 01/KH-KLS&PT ngày 5/1/2026 với UBND xã Phúc Thọ trong việc thực hiện công tác quản lý gấu nuôi nhốt; đồng thời ngày 15/12/2025, Hạt Kiểm lâm số 7 đã ký biên bản với Tổ chức Động vật châu Á về phối hợp quản lý Gấu nuôi nhốt trong đó xác định rõ trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, đơn vị.
Chi cục Kiểm lâm Hà Nội cam kết đồng hành cùng UBND xã Phúc Thọ qua 3 nhóm công việc cụ thể:
Thứ nhất là cam kết về quản lý: Giám sát chặt chẽ 100% số gấu còn lại, bảo đảm nguyên tắc '3 Không': Không phát sinh cá thể gấu mới-Không xảy ra tráo đổi/vi phạm-Không buông lỏng quản lý.
Thứ hai, cam kết về phối hợp vận động: Chi cục cùng địa phương tham gia các buổi đối thoại, vận động trực tiếp hộ dân; tổ chức các chuyến tham quan thực tế trung tâm cứu hộ cho người nuôi.
Thứ ba, cam kết về thủ tục chuyên môn: Chúng tôi tiếp nhận thông tin, hoàn thiện hồ sơ và phối hợp với các Trung tâm cứu hộ thực hiện tiếp nhận, vận chuyển gấu về cơ sở cứu hộ trong thời gian nhanh nhất, bảo đảm tuyệt đối an toàn.
Vậy thưa ông, bên cạnh nỗ lực của địa phương thì ông cảm thấy là mình cần sự phối hợp của các đơn vị khác như thế nào?
Đối với địa phương, chúng tôi cũng đã làm tốt công tác tuyên truyền, vận động. Tuy nhiên, chúng tôi đang rất cần cơ sở pháp lý. Đó là các văn bản quy phạm pháp luật, cụ thể là văn bản của Ủy ban nhân dân thành phố hoặc là các văn bản của Chi cục Kiểm lâm về việc cấm nuôi nhốt và yêu cầu các hộ gia đình bàn giao các cá thể gấu cho các cơ quan chức năng.
Khi đó, chúng tôi sẽ tiếp cận và triển khai làm tốt hơn công tác tuyên truyền, đồng thời xử lý theo các quy định pháp luật liên quan và các văn bản đã ban hành.
Mục tiêu tiến tới vẫn là chấm dứt hoàn toàn hoạt động nuôi nhốt gấu trên địa bàn thành phố Hà Nội. Vì thế, điều mà chúng ta quan tâm nhất vẫn là thời điểm kết thúc. Với tình hình hiện nay, Phúc Thọ đã có thể xây dựng một mốc thời gian cụ thể để chấm dứt nuôi nhốt gấu trên địa bàn hay chưa?
Chúng tôi cũng đã tổ chức tuyên truyền về các quy định nuôi gấu, thông tin về các văn bản vi phạm pháp luật liên quan đến việc nuôi nhốt gấu trái quy định. Song song, chúng tôi cũng tổ chức cuộc thi dành cho các em học sinh vẽ tranh về việc nuôi nhốt gấu và cuộc thi này rất thành công.
Trên cơ sở đó, chúng tôi cũng đã vận động tới các hộ gia đình để bàn giao gấu. Đến nay, địa phương cũng đã bàn giao được rất nhiều các cá thể gấu. Đặc biệt là trong năm 2026, chúng tôi đã bàn giao được 3 cá thể gấu cho lực lượng chức năng và chuyển về Vườn quốc gia Bạch Mã.
Từ kinh nghiệm của ENV, sự phối hợp giữa chính quyền địa phương, cơ quan kiểm lâm và tổ chức bảo tồn có thể tạo ra khác biệt như thế nào trong những trường hợp cuối cùng? ENV có thể đồng hành cụ thể với Phúc Thọ ở những khâu nào, từ tiếp cận chủ nuôi, vận động chuyển giao đến hỗ trợ sau khi gấu được đưa về cơ sở cứu hộ?
Theo đánh giá của tôi, sự phối hợp sẽ đem lại kết quả, đặc biệt khi có sự phân công nhiệm vụ chi tiết, rõ ràng giữa các bên và có cơ chế trao đổi thông tin để bảo đảm sự cân nhắc, thống nhất giữa các bên liên quan.
Trong sự phối hợp đó, tôi nghĩ vai trò chỉ đạo, vai trò đứng đầu đương nhiên thuộc về các cơ quan Trung ương, sự phối hợp của các cơ quan chức năng. Các cơ quan này có vai trò định hướng, chỉ đạo chung, hướng dẫn và hỗ trợ.
Đặc biệt, tôi thấy anh Nguyễn Văn Công có đề xuất một ý tưởng rất hay. Tôi cũng rất muốn biết liệu UBND xã Phúc Thọ có thể tham mưu cho Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội ban hành văn bản chỉ đạo về giải quyết tình trạng nuôi nhốt gấu trên địa bàn hay không.
Như tôi đã chia sẻ ban đầu, rõ ràng về mặt cơ sở pháp lý, chúng ta chưa bao giờ công nhận quyền sở hữu của chủ nuôi đối với những cá thể gấu. Trong bối cảnh chúng ta đã có đủ cơ sở vật chất, kỹ thuật để tiếp nhận, cùng với sự hỗ trợ của các tổ chức phúc lợi, thì có thể tiếp nhận toàn bộ số gấu đang bị nuôi nhốt để chuyển đến các trung tâm cứu hộ.
Vì vậy, tôi nghĩ chúng ta có thể xúc tiến để Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội hoặc Sở Nông nghiệp và Môi trường ban hành những văn bản chỉ đạo cụ thể về vấn đề này, chẳng hạn như đưa ra một lộ trình đối với những cơ sở vẫn đang nuôi nhốt gấu. Tôi cho rằng đây là một giải pháp có thể xem xét.
Với Trung tâm Giáo dục Thiên nhiên (ENV) chúng tôi sẵn sàng đóng vai trò hỗ trợ và có những hành động cụ thể để cùng địa phương thực hiện mục tiêu cuối cùng. Chúng tôi cũng sẵn sàng trao đổi thêm về bất cứ yêu cầu nào mà chính quyền có thể đặt ra.
Chúng tôi có thể phối hợp trong nhiều hoạt động. Chẳng hạn, chúng tôi có đường dây nóng để người dân giới thiệu, thông báo các vi phạm. Nếu có thông tin về những cơ sở đang nuôi nhốt gấu, có dấu hiệu vi phạm hoặc mua bán trái phép, chúng tôi sẵn sàng truyền tải thông tin và hỗ trợ trên tinh thần phối hợp với các cơ quan chức năng có liên quan để xử lý những dấu hiệu vi phạm đó.
Trong quá trình tuyên truyền, vận động các chủ nuôi, chúng tôi cũng sẵn sàng đóng góp công sức để cùng vận động, thuyết phục. Khi đã xác định được những trường hợp cụ thể cần tiếp tục tiếp cận, chúng tôi có thể cùng các anh trao đổi để xác định nội dung và đối tượng cần vận động, từ đó phối hợp triển khai, nâng cao hiệu quả công tác tuyên truyền, thuyết phục.
Tuy nhiên, có một điểm tôi rất muốn chia sẻ và nhấn mạnh, đó là chúng ta không nên hỗ trợ tài chính cho chủ nuôi khi họ chuyển giao gấu. Chúng ta cần làm rõ vấn đề chủ nuôi có được hỗ trợ hay không. Như tôi đã chia sẻ, các tổ chức chúng tôi đã bỏ nhiều nguồn lực để hỗ trợ, thậm chí còn phải cân nhắc việc làm thế nào để các chủ nuôi có trách nhiệm với những vi phạm của mình.
Chúng ta không thể tạo ra tiền lệ hỗ trợ tài chính cho những người có trách nhiệm với vi phạm, bởi điều đó có thể khiến những người khác tiếp tục chờ đợi hỗ trợ và gây khó khăn hơn trong giai đoạn cuối.
Vì vậy, tôi nghĩ rằng nếu chúng ta thống nhất quan điểm không hỗ trợ tài chính cho chủ nuôi khi chuyển giao gấu, đồng thời các cơ quan chức năng thực hiện đúng trách nhiệm của mình, thì việc phối hợp trong quá trình tuyên truyền, vận động sau này sẽ thuận lợi hơn.
Trong thời gian các hộ chưa chuyển giao, việc bảo đảm những cá thể gấu còn lại được quản lý đúng quy định là yêu cầu rất quan trọng. Chi cục Kiểm lâm đang thực hiện những biện pháp gì để vừa tiếp tục vận động, vừa bảo đảm công tác quản lý không bị bỏ ngỏ?
Chi cục Kiểm lâm đang triển khai song song hai nhóm giải pháp đó là: 'Quản lý chặt chẽ' đi đôi với 'Kiên trì vận động'.
Về quản lý: Tiếp tục duy trì kiểm tra hồ sơ, đối chiếu chip điện tử định kỳ và đột xuất. Phân công Kiểm lâm địa bàn bám sát cơ sở, không buông lỏng quản lý, tuyệt đối ngăn chặn và xử lý các vi phạm theo đúng quy định.
Về vận động và đồng hành: Phối hợp chặt chẽ với chính quyền địa phương và các tổ chức bảo tồn (ENV, Động vật châu Á...) thực hiện tuyên truyền, xem chủ hộ nuôi là đối tượng để vận động và đồng hành.
Chúng tôi dự kiến Chương trình thực tế Tam Đảo (tháng 10/2026): Chi cục phối hợp với Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm, chính quyền địa phương và các tổ chức bảo tồn dự kiến tổ chức mời các chủ hộ nuôi gấu đi tham quan thực tế tại Trung tâm Cứu hộ gấu Việt Nam (Tam Đảo). Mục đích là giúp người nuôi tận mắt thấy điều kiện chăm sóc, không gian sống tự nhiên và phúc lợi động vật sau khi chuyển giao, giải tỏa tâm lý lo lắng và tạo sự đồng thuận tự nguyện giao nộp.
Bên cạnh chuyến tham quan Tam Đảo vào tháng 10/2026, Chi cục đề xuất sáng kiến định kỳ tổ chức cho đại diện các hộ dân đã chuyển giao gấu đến thăm lại chính cá thể gấu của mình tại Trung tâm Cứu hộ. Giải pháp này củng cố tâm lý niềm tin về quyết định giao nộp của chủ gấu là hợp lý vì đã trao cho gấu một môi trường sống tốt hơn, lan tỏa tích cực đến các hộ còn lại.
Qua quá trình trực tiếp gặp gỡ, vận động các chủ nuôi, chắc hẳn địa phương đã nắm khá rõ những khó khăn của từng trường hợp. Theo ông, điều gì đang khiến một số hộ chưa sẵn sàng chuyển giao gấu? Đó chủ yếu là vướng mắc về kinh tế, tâm lý, điều kiện bàn giao hay còn nguyên nhân nào khác? Địa phương đã xác định được hướng tháo gỡ riêng cho từng trường hợp chưa?
Qua trao đổi của hai diễn giả, anh Bùi Huy Khôi và chị Bùi Thị Hà, chúng ta có thể thấy có những chia sẻ về quá trình triển khai chấm dứt hoạt động nuôi nhốt gấu tại Hà Nội rất sâu sát. Địa phương thực hiện nghiêm túc chỉ đạo của thành phố, tổ chức nhiều đợt tuyên truyền thông tin, các hội nghị trao đổi nâng cao nhận thức về bảo vệ gấu, tiến tới chấm dứt hoạt động nuôi nhốt gấu.
Thực tế, với các chủ nuôi tại địa bàn Phúc Thọ, họ mua gấu từ những năm 2000-2005, các hộ dân đầu tư mua và nuôi cá thể gấu và thời điểm đó gấu có giá trị cao với mức 6-7 triệu đồng/cá thể, quy đổi 2-3 cây vàng, đó là cả gia tài của chủ hộ, do vậy, các chủ hộ nuôi gấu mong muốn được hỗ trợ kinh phí khi chuyển giao gấu.
Nói một cách khác, do đặc điểm lịch sử, với nhiều hộ nuôi gấu, đây cũng là sinh kế chủ yếu của họ, vì thế để họ có thể hoàn toàn yên tâm chuyển giao, việc bảo đảm sinh kế thay thế cũng là một phương án cần được cân nhắc hỗ trợ.
Chúng tôi cũng mong muốn có sự phối hợp chặt chẽ của các cơ quan chức năng để triển khai hiệu quả hơn mục tiêu chấm dứt hoạt động nuôi nhốt gấu.
Phúc Thọ là một trong những địa bàn còn nhiều gấu nuôi nhốt của Hà Nội và chính quyền xã cũng là nơi trực tiếp làm việc với các hộ dân. Ông có thể cập nhật thực trạng hiện nay của địa phương, cả về số hộ và số cá thể gấu còn nuôi nhốt? So với thời điểm trước, tình hình đã thay đổi ra sao?
Chúng tôi cũng đã tổ chức tuyên truyền về các quy định nuôi gấu, thông tin về các văn bản vi phạm pháp luật liên quan đến việc nuôi nhốt gấu trái quy định. Song song, chúng tôi cũng tổ chức cuộc thi dành cho các em học sinh vẽ tranh về việc nuôi nhốt gấu và cuộc thi này rất thành công.
Trên cơ sở đó, chúng tôi cũng đã vận động tới các hộ gia đình để bàn giao gấu. Đến nay, địa phương cũng đã bàn giao được rất nhiều các cá thể gấu. Đặc biệt là trong năm 2026, chúng tôi đã bàn giao được 3 cá thể gấu cho lực lượng chức năng và chuyển về Vườn quốc gia Bạch Mã.
Trước hết, tôi cũng xin phép thay mặt chính quyền và nhân dân xã Phúc Thọ cảm ơn Báo Nhân Dân đã tổ chức một chương trình có ý nghĩa trong bối cảnh hiện nay đang thực hiện chấm dứt hoạt động nuôi nhốt gấu trên cả nước nói chung và thành phố Hà Nội nói riêng.
Về thực trạng gấu nuôi nhốt trên địa bàn Phúc Thọ hiện nay, có thể xem xét ở 3 giai đoạn:
Từ năm 1997-2000, địa bàn có khoảng 3-4 hộ gia đình nuôi gần 100 cá thể; từ 2000-2005 có tổng số 67 cơ sở nuôi nhốt 308 cá thể. Đáng chú ý, thực hiện Quyết định số 02/2005/QĐ-BNN ngày 5/1/2005 về việc ban hành quy định về quản lý gấu nuôi nhốt, Phúc Thọ đã phối hợp với lực lượng kiểm lâm triển khai gắn chíp và quản lý, tiến hành chuyển giao cho các địa phương khác và bàn giao cho các cơ quan chức năng bảo tồn cộng với số lượng cá thể gấu nuôi bị chết thì tính đến nay, xã Phúc Thọ còn 16 hộ nuôi nhốt gấu, với tổng số 59 cá thể (47 cá thể đực và 12 cá thể cái).
Từ câu chuyện bà Hà vừa chia sẻ, có thể thấy khi số lượng gấu còn lại không nhiều thì công tác quản lý càng cần đi vào từng trường hợp cụ thể. Ở góc độ cơ quan quản lý, ông có thể cho biết việc kiểm tra, giám sát các cơ sở còn nuôi gấu tại Hà Nội hiện được thực hiện như thế nào?
Trước năm 2005, người dân ở một số tỉnh trên cả nước nói chung và trên địa bàn thành phố Hà Nội nói riêng có trào lưu nuôi gấu để làm cảnh, khai thác mật... Riêng Phúc Thọ có 67 hộ gia đình với 308 cá thể gấu, chủ yếu là gấu ngựa.
Hiện nay trên địa bàn thành phố Hà Nội có 19 cơ sở đang nuôi nhốt 88 cá thể gấu, trong đó: 17 hộ dân nuôi nhốt: 61 cá thể; Vườn thú Hà Nội 6 cá thể; Trung tâm cứu hộ Động vật hoang dã Hà Nội: 21 cá thể (địa bàn tập trung nhiều nhất là xã Phúc Thọ với 16 hộ nuôi 59 cá thể gấu). Toàn bộ số gấu do các hộ dân nuôi nhốt đã được lập hồ sơ quản lý và gắn chip điện tử thế hệ mới, cho phép đọc số chip trực tiếp mà không cần gây mê.
Cũng phải khẳng định rằng công tác quản lý gấu nuôi nhốt tại Hà Nội đã được thực hiện trong một thời gian dài và có quá trình quản lý tương đối đặc thù.
Chi cục Kiểm lâm Hà Nội luôn xác định công tác quản lý, giám sát gấu nuôi nhốt là nhiệm vụ trọng tâm xuyên suốt.
Song song với công tác quản lý, bảo vệ, Chi cục Kiểm lâm Hà Nội đã kiên trì tuyên truyền, vận động, thuyết phục người dân tự nguyện giao nộp gấu cho các Trung tâm cứu hộ gấu. Kết quả đã vận động giao nộp 60 cá thể gấu vào các Trung tâm cứu hộ gấu Việt Nam tại Tam Đảo và Vườn quốc gia Bạch Mã (trong đó: người dân tự nguyện giao nộp 37 cá thể; Tổ chức cứu hộ động vật hoang dã Hà Nội chuyển giao: 16 cá thể; chuyển giao 2 cá thể gấu tịch thu theo Quyết định số 4417/QĐ-XPVPHC ngày 20/8/2019 của UBND thành phố Hà Nội). Tổ chức (trường xiếc, rạp xiếc) chuyển giao 5 cá thể.
Đối với công tác kiểm tra, giám sát được thực hiện thường xuyên liên tục:
Kiểm tra định kỳ cấp Trung ương: Hằng năm, Chi cục phối hợp với Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm cùng Tổ chức Bảo vệ động vật thế giới (WAP) tiến hành kiểm tra từng hộ nuôi và đọc chip gấu 1 lần/năm.
Kiểm tra định kỳ cấp cơ sở: Hạt Kiểm lâm địa bàn phối hợp với chính quyền địa phương tổ chức ký cam kết không mua bán, giết mổ, vận chuyển, trích hút mật gấu trái phép; định kỳ thực hiện kiểm tra chíp gấu tối thiểu 4 lần/năm.
Giám sát đột xuất: Duy trì công tác kiểm tra đột xuất, kiên quyết không để xảy ra tình trạng tráo đổi gấu, phát sinh cá thể gấu mới bất hợp pháp hoặc buôn bán, trích hút mật gấu trái phép. Qua kiểm tra những năm gần đây, chưa phát hiện hành vi vi phạm pháp luật mới tại các cơ sở.
Từ góc nhìn định hướng pháp lý, trước đây, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đã ban hành các quy định riêng về quản lý gấu nuôi, trong đó có Quyết định số 02/2005/QĐ-BNN ngày 5/1/2005, Quyết định số 47/2006/QĐ-BNN ngày 6/6/2006 và sau đó là Quyết định số 95/2008/QĐ-BNN ngày 29/9/2008. Quyết định số 95/2008/QĐ-BNN đã thay thế Quyết định số 47/2006/QĐ-BNN.
Chúng tôi chia sẻ với quan điểm của các tổ chức bảo vệ động vật rằng không nên hình thành cơ chế hỗ trợ tài chính để tạo tiền lệ, có thể tạo tâm lý cho một số người dân tiếp tục nuôi nhốt gấu hy vọng được hỗ trợ kinh phí hoặc coi việc giao nộp gấu là một hoạt động có tính chất mua bán.
Quyết định số 02/QĐ-BNN ngày 5/1/2005 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn quy định tại khoản 2 điều 2 là “Sau khi lập hồ sơ quản lý, chủ hộ nuôi gấu có trách nhiệm tiếp tục chăm sóc nuôi dưỡng gấu cho đến hết đời của nó theo các quy định của pháp luật.”; và tại khoản 4 điều 2 là “Việc lập hồ sơ quản lý và gắn chíp gấu nuôi nhốt không có nghĩa là nhà nước công nhận sự hợp pháp của chủ hộ nuôi gấu không có nguồn gốc hợp pháp, mà chỉ nhằm mục đích quản lý số lượng gấu đang nuôi nhốt".
Đối với đề xuất về cơ chế tài chính hỗ trợ: Về phía cơ quan quản lý nhà nước, chúng tôi chia sẻ với quan điểm của các tổ chức bảo vệ động vật rằng không nên hình thành cơ chế hỗ trợ tài chính để tạo tiền lệ, có thể tạo tâm lý cho một số người dân tiếp tục nuôi nhốt gấu hy vọng được hỗ trợ kinh phí hoặc coi việc giao nộp gấu là một hoạt động có tính chất mua bán, bồi hoàn đối với cá thể gấu nuôi không hợp pháp.
Từ thực tế ENV đã làm việc với nhiều chủ nuôi trong thời gian dài, có thể thấy mỗi trường hợp còn lại đều có những lý do và hoàn cảnh riêng. Theo bà, đâu là cách tiếp cận phù hợp nhất để thuyết phục những chủ nuôi cuối cùng tự nguyện chuyển giao gấu?
Theo tôi, nếu chúng ta có chính sách rõ ràng thì việc giải quyết sẽ thuận lợi hơn, bởi khi đó chúng ta chỉ cần thực hiện đúng những quy định đã đề ra. Còn trong bối cảnh chưa có chính sách cụ thể, tôi nghĩ rằng chúng ta vẫn phải kiên trì tìm kiếm những cách tiếp cận phù hợp với từng chủ nuôi, cá thể hóa trong cách tiếp cận.
Chẳng hạn, qua trao đổi với các địa phương trên cả nước, tôi được nghe chia sẻ về một trường hợp ở tỉnh Nghệ An. Các anh chia sẻ, khi vận động một chủ nuôi chuyển giao gấu nhưng nhiều lần không thành công. Khi đó, cán bộ địa phương nhận thấy trong gia đình chủ nuôi có người con đang đi học, có suy nghĩ cấp tiếp. Vì thế, thay vì tiếp tục chỉ thuyết phục trực tiếp chủ nuôi, họ chuyển sang vận động người con, cá thể hóa cách vận động, từ đó nhờ người con tác động, thuyết phục cha mẹ. Tôi cho rằng việc xác định đúng đối tượng có khả năng tác động đến chủ nuôi cũng là một cách tiếp cận đáng để xem xét.
Quan điểm của tôi là phải kiên trì, thường xuyên vận động "mưa dầm, thấm lâu".
Bên cạnh đó, quan điểm của tôi là phải kiên trì, thường xuyên vận động "mưa dầm, thấm lâu", chứ không thể chỉ đến thuyết phục một lần rồi dừng lại. Chẳng hạn, lần này chúng ta có thể phối hợp với cơ quan, tổ chức này, lần sau tiếp tục kết hợp với những đơn vị khác để tìm cách tiếp cận phù hợp hơn. Nếu chưa đạt kết quả, chúng ta cần đánh giá lại phương pháp vận động, xem cách nào hiệu quả nhất đối với từng trường hợp.
Tôi nghĩ rằng, trong giai đoạn hiện nay, sự kiên trì và tính thường xuyên của hoạt động thuyết phục là những yếu tố rất quan trọng.
Thưa bà, sau hơn 20 năm nỗ lực, số lượng gấu bị nuôi nhốt đã giảm mạnh, nhưng những cá thể còn lại vẫn chưa được chuyển giao hết. Theo quá trình theo dõi của ENV, đâu là những nguyên nhân cốt lõi khiến việc chấm dứt nuôi nhốt gấu ở giai đoạn cuối vẫn gặp khó khăn? Trong đó, trở ngại nào cần được tập trung tháo gỡ trước tiên?
Chúng ta đã trải qua hơn 20 năm với rất nhiều nỗ lực trong chấm dứt hoạt động nuôi nhốt gấu và đạt được những kết quả đáng ghi nhận. Tuy nhiên, giai đoạn cuối cùng này lại vô cùng khó khăn. Theo tôi, một trong những nguyên nhân quan trọng là chúng ta vẫn chưa có văn bản chỉ đạo thống nhất về việc giải quyết tình trạng nuôi nhốt gấu.
Trong bối cảnh chưa có cơ chế, chính sách đủ rõ ràng, chúng ta vẫn phải dựa chủ yếu vào việc tuyên truyền, vận động, thuyết phục các chủ nuôi tự nguyện chuyển giao gấu. Những chủ nuôi còn lại thường là những trường hợp đã được tiếp cận, vận động bằng nhiều biện pháp nhưng chưa đạt kết quả. Đây cũng là nhóm đối tượng rất khó thay đổi nhận thức và hành động.
Một số chủ nuôi chia sẻ rằng họ đã bỏ ra một khoản tiền lớn để mua gấu, vì vậy không dễ dàng từ bỏ tài sản mà họ cho là có giá trị. Đặc biệt, tại một số địa phương, chẳng hạn như khu vực Nghệ An, còn tồn tại tâm lý không ai muốn là người đầu tiên từ bỏ hoạt động nuôi nhốt gấu. Tâm lý đám đông này đôi khi khiến các chủ nuôi e ngại việc chuyển giao, bởi họ không muốn mình trở thành người đi đầu trong khi những người khác vẫn tiếp tục hoạt động.
Vì vậy, tôi cho rằng điều quan trọng nhất vẫn là cần có một văn bản chỉ đạo thống nhất. Nếu chưa thể có chỉ đạo từ Trung ương thì ít nhất cần có chỉ đạo ở cấp tỉnh, thành phố để góp phần tháo gỡ những khó khăn hiện nay. Những trường hợp còn lại thực sự là những trường hợp khó, bởi nếu dễ giải quyết thì có lẽ chúng ta đã hoàn thành từ trước.
