Tinh hoa ẩm thực Hà thành

ND - Mâm cỗ ngày Tết luôn tồn tại trong ký ức mỗi người với bao kỷ niệm về ông bà, cha mẹ. Với người Hà Nội, cỗ Tết thể hiện những nét tinh tế nhất trong phong cách ẩm thực người Tràng An, thể hiện cái tài, cái khéo của người con gái kinh kỳ. Hôm nay, xã hội có nhiều đổi thay, đã không ít gia đình đem cả những món "ăn nhanh" vào cỗ Tết, nhưng nghệ nhân Ánh Tuyết vẫn kiên trì gìn giữ và đem nét đẹp ấy đến mọi người.
Nghệ nhân Phạm Ánh Tuyết giới thiệu mâm cỗ Tết cổ truyền của người Hà Nội.
Nghệ nhân Phạm Ánh Tuyết giới thiệu mâm cỗ Tết cổ truyền của người Hà Nội.

Những ngày cận Tết, nghệ nhân ẩm thực Phạm Ánh Tuyết bận rộn hơn với những buổi giới thiệu về món ăn truyền thống của người Hà Nội trên truyền hình, hay với các khách hàng trong và ngoài nước. Lịch làm việc khá bận rộn với nhiều đối tượng, nhưng nghệ nhân Phạm Ánh Tuyết rất vui, vì qua công việc, bà gặp lại được nhiều người nặng tình với ẩm thực Hà thành. Nghệ nhân Ánh Tuyết tâm sự: "Có một khách hàng Việt kiều khi xem tôi giới thiệu về món ăn ngày Tết trên kênh truyền hình VTV4 đã tìm đến gặp tôi với bao nhiêu tâm sự. Vị khách ấy xa quê đã 47 năm, xưa nhà ở phố Hàng Bún. Ông ấy bảo rằng khi xem tôi làm món lòng gà xào dứa đã rưng rưng sống lại ký ức thủa nhỏ, mỗi độ Tết đến cụ thân sinh ông ấy lại làm món ăn này. Có lẽ, cuộc sống làm chúng ta xao nhãng những giá trị văn hóa mà ta đang có. Khi xa quê, người ta mới thật sự cảm nhận được giá trị của mâm cỗ Tết".

Nghệ nhân Ánh Tuyết là con gái phố cổ. Gia đình bà định cư tại

Thăng Long - Kẻ Chợ đã được bảy đời. Từ khi còn mấy tuổi, cô bé Ánh Tuyết đã được bà ngoại chỉ bảo cho cách nấu nướng, từ những việc nhỏ nhặt nhất như nhặt rau, cho đến chọn lựa thực phẩm, cách nấu nướng theo mùa... sao có lợi nhất cho sức khỏe con người. Bà ngoại của nghệ nhân cũng là người rất kỹ tính. Có lần làm món gà om nấm, tẩm xong đem rán ngay, bà ngoại nghe tiếng mỡ sôi nhanh quá, bèn cho cô bé một cái cốc đầu vì vừa ướp xong đã rán ngay như thế thì làm sao gia vị kịp ngấm. Ngoài cách chế biến, Tuyết còn được bà dặn dò kỹ lưỡng rằng mâm cơm dù ít, dù nhiều món, dù cỗ hay ngày thường đều cần chú ý cách bài trí món ăn sao cho tinh tế, đẹp mắt... Cứ thế, những nét văn hóa ẩm thực ngấm dần theo thời gian và lớn lên cùng năm tháng. Mỗi lần trổ tài nấu nướng cho gia đình, bạn bè, ai cũng "xúi" Ánh Tuyết mở nhà hàng. Năm 2001, bà "thử" đem một món ăn đi "so tài" trong liên hoan ẩm thực ở Khách sạn Horizon, thế là được trao Huy chương vàng. Ðiều đó càng thôi thúc nghệ nhân mở một cửa hàng nho nhỏ, vừa kinh doanh, vừa tạo một địa chỉ văn hóa góp phần giới thiệu, quảng bá món ăn Hà Nội. Những món ăn mà nghệ nhân Ánh Tuyết chế biến đều là những món ăn truyền thống của người Hà Nội, có thể kể đến một số món độc đáo như: Giò lưỡi tai, giò lụa, xôi dị, cá quả cuốn thịt, đặc biệt là nem Hà Nội với 15 món, mỗi món là một hương vị khác nhau...

Căn gác hai của gia đình nghệ nhân Phạm Ánh Tuyết trên phố Mã Mây được bài trí theo cách của người Hà Nội xưa, một không gian cổ kính, nơi có những bức hoành phi, câu đối, những pho tượng cổ... Khiêm tốn trong một góc nhà, là những tấm bằng khen, giấy chứng nhận danh hiệu nghệ nhân của nghệ nhân Phạm Ánh Tuyết. Trong không gian ấy, khách hàng được hướng dẫn, giới thiệu về từng món ăn, rồi được thưởng thức những món ăn do chính tay người phụ nữ Tràng An này chế biến.

Trong nghệ thuật ẩm thực, những tinh hoa của người Hà Nội được dồn vào mâm cỗ Tết. Theo nghệ nhân Ánh Tuyết, cỗ Tết cổ truyền của người Hà Nội phải đầy đủ sáu bát, tám đĩa. Thông thường, sáu bát gồm: măng, bóng, mực, miến, nấm thả, mọc; tám đĩa thường có cá trắm kho, thịt gà, chả quế, giò lụa, trứng muối, dưa hành, bánh chưng, dứa xào với lòng gà. Ngoài ra, còn có một số món tráng miệng. "Các món ăn của người Hà Nội đều cầu kỳ, tinh tế ở cả ba khâu: lựa chọn nguyên liệu, chế biến và thưởng thức. Tôi có thể lấy thí dụ đơn giản nhất trong ngày Tết là món chè kho. Ðể làm món này, phải chọn đỗ ngon, vo, đồ, giã, chà xát cho mịn rồi mới quấy thành chè. Riêng khâu quấy cũng rất cầu kỳ, phải mất ba đến bốn tiếng mới xong được một nồi chè kho, để khi ăn, cứ đặt lên miệng là chè tan ra. Chính sự cầu kỳ này cho nên việc nấu nướng được coi là "thước đo" đánh giá sự khéo léo của các cô gái Hà Nội xưa".

Từ ngày mở nhà hàng ẩm thực, nghệ nhân Ánh Tuyết tiếp xúc với rất nhiều khách quốc tế. Có những vị khách khi mới đến Hà Nội thắc mắc rằng họ thấy rất buồn, vì Tết ở Hà Nội, ngoài đường vắng vẻ. Nghệ nhân ôn tồn giải thích rằng: Ngày Tết, người Việt Nam dành thời gian quây quần bên gia đình, chuẩn bị mâm cỗ tất niên. Sang đến ngày mồng Một, những phụ nữ chuẩn bị mâm cơm cúng tổ tiên. Tất cả những gì ngon nhất, tinh túy nhất được thể hiện trong mâm cỗ Tết. Sau đó, các thành viên trong gia đình chúc Tết những người cao tuổi, nếu không còn ông bà thì anh em, họ hàng sẽ tập hợp tại nhà người con trai cả. Khi hiểu điều này, những người bạn đến từ Anh, Pháp, Mỹ, Ðức... đều tỏ ra rất trân trọng những giá trị riêng của Tết Việt. Tuy nhiên, trong khi người nước ngoài rất coi trọng giá trị văn hóa của Tết Việt thì chính một bộ phận người Việt lại có hiện tượng "quay lưng" với truyền thống. Ðiều này khiến một người tâm huyết như nghệ nhân Ánh Tuyết không khỏi bận lòng: "Giờ một phần do sức ép của cuộc sống, không phải gia đình Hà Nội nào cũng chuẩn bị được mâm cỗ ngày Tết như xưa. Nhiều món ăn vốn của Hà Nội có nguy cơ thất truyền. Hội nhập là điều tốt, nhưng tôi cho rằng, trong một năm, mình đã hòa nhập với thế giới 365 ngày rồi, nên dành mấy ngày Tết ít ỏi để trở về với cội nguồn".

Những năm gần đây, ngày càng nhiều khách du lịch quốc tế đến học chế biến các món ăn của nghệ nhân Ánh Tuyết. Phần lớn họ là những người đi qua nhiều nước, thưởng thức nhiều món ngon, nhưng luôn dành sự ngưỡng mộ với những món ăn truyền thống của người Hà Nội như canh bóng, riêu cua, riêu cá, bún chả, bún thang, cá hấp, nấu các loại xôi, làm các loại giò... Việc dạy nấu ăn giúp văn hóa Việt được quảng bá rộng rãi hơn với bạn bè quốc tế. Nhưng nghệ nhân Ánh Tuyết vẫn mong có nhiều người Việt đến với lớp dạy nấu ăn của bà, bởi bà tâm niệm người Việt nói chung, người Hà Nội nói riêng cần nhận thức, đánh giá đúng hơn về giá trị văn hóa ẩm thực của mình.

Có thể bạn quan tâm

Từng bước hiện thực hóa các cam kết hợp tác

Chỉ hơn một tháng sau Hội nghị Công bố Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm và Xúc tiến đầu tư năm 2026, Thành phố Hà Nội đã hiện thực hóa các cam kết hợp tác bằng việc ban hành Kế hoạch số 304/KH-UBND ngày 5/8 về triển khai 50 bản ghi nhớ (MOU), thỏa thuận hợp tác đã ký kết.

Ưu tiên tái chế, tái sử dụng chất thải xây dựng

Thành phố Hà Nội đang triển khai giải phóng mặt bằng 1.400 dự án hạ tầng giao thông, chỉnh trang đô thị. Sự phát triển mạnh mẽ này tạo động lực cho tăng trưởng, nhưng lượng chất thải rắn xây dựng phát sinh từ giải phóng mặt bằng gây áp lực đối với môi trường và công tác quản lý đô thị.

Lấy kết quả làm thước đo điều hành

Trong bối cảnh GRDP sáu tháng đầu năm 2026 của Thành phố Hà Nội chỉ tăng 8,22%, còn cách xa mục tiêu tăng trưởng hai con số của cả năm, ngày 23/7, Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Vũ Đại Thắng ban hành Chỉ thị số 17/CT-UBND về kịch bản tăng trưởng và triển khai các nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm trong sáu tháng cuối năm.

Động lực mới cho tăng trưởng

Ủy ban nhân dân Thành phố Hà Nội vừa ban hành Kế hoạch số 287/KH-UBND triển khai thực hiện Nghị quyết số 46/2026/NQ-HĐND về thu hút nhà đầu tư chiến lược trên địa bàn.

Nỗ lực tìm kiếm, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ

Ngay sau khi Ban Chỉ đạo quốc gia phát động “Chiến dịch 500 ngày đêm” tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, Thành phố Hà Nội đã triển khai chiến dịch với tinh thần chủ động, quyết liệt nhưng thận trọng, bảo đảm phương châm “làm đến đâu chắc đến đó”.

Tín hiệu mới từ thị trường nhà ở cho thuê

Chỉ ít tuần sau khi Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng chỉ đạo Thành phố Hà Nội nghiên cứu các cơ chế, chính sách đột phá nhằm phát triển phân khúc nhà ở cho thuê dài hạn, thành phố đã cụ thể hóa chủ trương này bằng việc đồng loạt khởi công ba dự án nhà ở cho thuê vào ngày 22/6.

Quyết tâm đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số

Những tháng đầu năm 2026, kinh tế Hà Nội ghi nhận nhiều tín hiệu tích cực. Tăng trưởng kinh tế quý I/2026 đạt hơn 8%, cao hơn mức bình quân chung cả nước. Thu ngân sách nhà nước bốn tháng đầu năm đạt 294,2 nghìn tỷ đồng, bằng 45,3% dự toán, tương đương 98,2% so với cùng kỳ năm trước.

Siết chặt kỷ cương công vụ, tăng tốc các công trình trọng điểm

Ngày 23/3/2026, Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội ban hành Chỉ thị số 09-CT/TU yêu cầu đội ngũ cán bộ, công chức của thành phố nâng cao hiệu lực, hiệu quả thực thi công vụ; siết chặt kỷ luật, kỷ cương; đề cao trách nhiệm của cán bộ, nhất là người đứng đầu trong giai đoạn phát triển mới của Thủ đô.

Cần phải nghiêm từ gốc

Tháng hành động vì an toàn thực phẩm năm 2026 đang tạo chuyển biến rõ nét trong lĩnh vực này tại Hà Nội. Từ cấp thành phố đến các xã, phường, nhiều giải pháp đã được các cấp, ngành triển khai đồng bộ, thể hiện quyết tâm lập lại trật tự trong lĩnh vực gắn trực tiếp với sức khỏe và đời sống người dân.

Bảo đảm chỗ ở, tạo sinh kế bền vững cho người dân khi di dời

Trước yêu cầu đẩy nhanh tiến độ các công trình trọng điểm, thành phố Hà Nội đang tập trung chỉ đạo quyết liệt công tác giải phóng mặt bằng (GPMB), đồng thời chú trọng bảo đảm quyền lợi chính đáng về đất ở, nhà ở tái định cư cho người dân phải di dời.

Sử dụng hiệu quả nguồn lực đất đai

Tình trạng nhiều dự án sử dụng vốn ngoài ngân sách đã được thành phố Hà Nội giao đất nhưng chậm triển khai kéo dài nhiều năm qua gây lãng phí nghiêm trọng tài nguyên đất đai, trở thành điểm nghẽn trong phát triển và làm xấu diện mạo đô thị.

Chuẩn hóa mô hình bếp ăn bán trú trong trường học

Sau khi cơ quan chức năng phát hiện vụ việc khoảng 300 tấn thịt lợn mang mầm bệnh bị tuồn ra thị trường, trong đó một số lượng đã được cung cấp vào bếp ăn bán trú các trường học tại Hà Nội, những ngày gần đây, lãnh đạo thành phố và các xã, phường tăng cường kiểm soát an toàn thực phẩm nhằm xây dựng mô hình bếp ăn bán trú tối ưu.

Sớm hoàn thành kế hoạch đấu giá đất

Sau nhiều nỗ lực chấn chỉnh công tác đấu giá quyền sử dụng đất, thời gian qua, nhiều địa phương trên địa bàn Thành phố Hà Nội tổ chức thành công các phiên đấu giá đất mang lại nguồn thu quan trọng để đầu tư xây dựng hệ thống hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội.

Nâng cấp tổng thể hệ thống đê điều

Trên địa bàn thành phố Hà Nội hiện có tổng số hơn 626 km đê được phân cấp công trình và 43 tuyến đê bao, đê bối với chiều dài hơn 144 km chưa được phân cấp công trình, có vai trò bảo vệ Thủ đô qua nhiều trận lũ lớn lịch sử.

Đẩy nhanh hoàn thiện dữ liệu đất đai

Với mục tiêu hiện đại hóa công tác quản lý nhà nước về đất đai, nâng cao chất lượng phục vụ người dân và doanh nghiệp, thời gian qua, thành phố Hà Nội đã đẩy nhanh tiến độ đo đạc, lập bản đồ địa chính, đăng ký đất đai, lập hồ sơ địa chính và xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai với yêu cầu đúng, đủ, sạch, thống nhất và dùng chung.