Tìm lời giải bài toán năng lượng

Xung đột Trung Đông đang tạo ra những cú sốc lớn với thị trường năng lượng toàn cầu, trong đó có Việt Nam. Bối cảnh này đặt ra yêu cầu cấp thiết đối với Việt Nam về khả năng tự chủ, tăng sức chống chịu và xây dựng hệ thống an ninh năng lượng đa tầng, bền vững.

Kho ngầm chứa khí dầu mỏ hóa lỏng (LPG) do Tập đoàn Hyosung (Hàn Quốc) đầu tư tại Khu công nghiệp Cái Mép (TP Hồ Chí Minh). Ảnh: KHIẾU MINH
Kho ngầm chứa khí dầu mỏ hóa lỏng (LPG) do Tập đoàn Hyosung (Hàn Quốc) đầu tư tại Khu công nghiệp Cái Mép (TP Hồ Chí Minh). Ảnh: KHIẾU MINH

Dự trữ thấp, phụ thuộc vào nhập khẩu

Theo ông Trần Quốc Khánh, nguyên Thứ trưởng Công thương, xung đột địa - chính trị tại Trung Đông là phép thử khắc nghiệt đối với hệ thống năng lượng của nhiều quốc gia trên thế giới, trong đó có Việt Nam. Thực tế cho thấy, khoảng 85% dầu thô nhập khẩu của Việt Nam đến từ Trung Đông, phần lớn đi qua Eo biển Hormuz, tuyến hàng hải có tính chiến lược toàn cầu. Sự phụ thuộc bất đối xứng này trở thành rủi ro an ninh quốc gia cấp bách khi chỉ số "Dự trữ chiến lược" (lượng xăng dầu dự trữ quốc gia thuần túy) chỉ đáp ứng khoảng 9 ngày tiêu dùng ròng, thấp hơn rất nhiều so mức khuyến nghị 90 ngày của quốc tế.

Bối cảnh khủng hoảng về năng lượng này khiến Việt Nam - một nền kinh tế đang phát triển nhanh, nhu cầu năng lượng ngày càng gia tăng cùng với quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa và đô thị hóa - phải đối mặt nhiều thách thức mang tính cấu trúc. Cụ thể, Việt Nam hiện ngày càng phụ thuộc vào nhập khẩu than và khí hóa lỏng để phục vụ sản xuất điện. Bên cạnh đó, hạ tầng năng lượng vẫn còn tồn tại nhiều điểm nghẽn, đặc biệt là hệ thống truyền tải điện. Ngoài ra, quá trình chuyển dịch năng lượng theo hướng xanh hơn, sạch hơn và bền vững hơn đang đặt ra những yêu cầu rất cao về công nghệ, tài chính và thể chế. Với diễn biến xung đột Trung Đông có thể kéo dài và leo thang, nguy cơ đứt gãy chuỗi cung ứng sẽ không chỉ dừng lại ở xăng, dầu mà còn lan sang thiết bị, nguyên vật liệu phục vụ ngành năng lượng. Thực trạng này đòi hỏi Việt Nam phải nhanh chóng nâng cấp tư duy và cách tiếp cận đối với bài toán an ninh năng lượng.

Trong tình hình hiện tại, theo TS Tạ Đình Thi, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội, cần nhìn lại khái niệm về an ninh năng lượng theo cách rộng hơn. Nếu trước đây, bảo đảm an ninh năng lượng chủ yếu là duy trì đủ nguồn cung cấp với chi phí hợp lý thì ngày nay, khái niệm này còn hướng tới tiếp cận toàn diện hơn, đó là bảo đảm tính tự chủ, tính linh hoạt và tính bền vững của hệ thống năng lượng.

221.jpg
Việt Nam đang trong quá trình chuyển dịch năng lượng theo hướng xanh và bền vững. Ảnh: THÀNH ĐẠT

Cần chiến lược tổng thể

Trước tình hình cấp bách hiện nay, PGS, TS Đinh Công Hoàng, Trưởng phòng Nghiên cứu Trung Đông và Tây Á, Viện Nghiên cứu Nam Á, Tây Á và châu Phi (Viện Hàn Lâm Khoa học xã hội Việt Nam) kiến nghị giải pháp theo lộ trình cụ thể. Theo đó, trong ngắn hạn, Việt Nam cần kích hoạt cơ chế “ngoại giao năng lượng”, đa dạng hóa nguồn cung và tối đa hóa công suất các nhà máy lọc hóa dầu trong nước. Đây là những biện pháp nhằm giảm thiểu tác động tức thời từ các cú sốc bên ngoài.

Trong trung hạn, trọng tâm là xây dựng hệ thống dự trữ chiến lược quy mô lớn. Về dài hạn, Việt Nam đang tái khởi động dự án điện hạt nhân Ninh Thuận hợp tác với Liên bang Nga; chuyển dịch năng lượng, tiết kiệm năng lượng và phát triển Chuỗi cung ứng pin (BESS). “Với các giải pháp theo lộ trình nói trên, Việt Nam đang thiết lập một hệ thống phòng thủ đa lớp vững chắc nhất. Nền tảng an ninh năng lượng tự cường này chính là bệ phóng để nền kinh tế trụ vững trước mọi cơn địa chấn toàn cầu, bảo đảm sự phát triển bền vững và khẳng định vị thế độc lập, tự chủ của quốc gia trong kỷ nguyên địa - chính trị mới”, PGS, TS Đinh Công Hoàng nhấn mạnh.

Trong khi đó, theo PGS, TS Tạ Đình Thi, để các giải pháp có thể phát huy tối đa hiệu quả, cần tiếp tục hoàn thiện thể chế, cải cách khung pháp lý theo hướng minh bạch, loại bỏ cơ chế “xin - cho” và tạo điều kiện thu hút đầu tư vào các dự án năng lượng quy mô lớn. Ngoài ra, việc tổ chức thực thi chính sách cũng cần được cải thiện. Nhiều dự án năng lượng trọng điểm hiện vẫn chậm tiến độ do vướng mắc thủ tục hành chính. Do đó, cần có cơ chế điều hành linh hoạt, quyết liệt để sớm đưa các dự án vào vận hành.

Trong một thế giới đầy biến động, các chuyên gia cho rằng, bài toán an ninh năng lượng của Việt Nam không thể giải quyết bằng một giải pháp đơn lẻ mà cần một chiến lược tổng thể. Việc xây dựng hệ thống an ninh năng lượng đa lớp, với kho dự trữ chiến lược đóng vai trò trung tâm, sẽ là nền tảng quan trọng giúp Việt Nam nâng cao sức chống chịu, bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô và khẳng định vị thế tự chủ trong kỷ nguyên địa-chính trị mới.

Có thể bạn quan tâm

Một tuyến đường cho người đi bộ và xe đạp tại Bogotá. Ảnh: THE GUARDIAN

Colombia thúc đẩy bình đẳng giới

Tại Thủ đô Bogotá của Colombia với khoảng 10 triệu dân, xe đạp là phương tiện đi lại phổ biến, với gần 900.000 chuyến mỗi ngày, cao nhất ở Mỹ latin. Tuy nhiên, phụ nữ chỉ tham gia 28% số chuyến đi bằng xe đạp. Thực tế này đang thúc đẩy Bogotá triển khai các giải pháp nhằm khuyến khích phụ nữ sử dụng xe đạp và thu hẹp khoảng cách giới trong giao thông.

Biếm họa: CHAPPATTE

Ý tưởng kỳ quặc

Bộ trưởng An ninh quốc gia Israel Itamar Ben-Gvir vừa công bố kế hoạch đưa khoảng 250.000 người Palestine rời khỏi Dải Gaza ngay trong năm đầu tiên, tiến tới di dời toàn bộ khoảng hai triệu người dân ở vùng đất hẹp ven Địa Trung Hải này trong sáu năm tiếp theo.

Hoạt động mở màn Lễ trao giải Ig Nobel. Ảnh: NPR

Khích lệ niềm say mê khoa học

Lễ trao giải thưởng Ig Nobel lần thứ 36 vừa diễn ra ngày 3/9 tại Zurich (Thụy Sĩ), tôn vinh những phát hiện khoa học kỳ lạ và đáng suy ngẫm. Trước thềm mùa giải Nobel thường bắt đầu từ giữa tháng 10 hằng năm, Ig Nobel trở thành một điểm nhấn thú vị, góp phần khích lệ niềm say mê và sự tò mò trong nghiên cứu khoa học.

Biếm họa: EMAD HAJJAJ

“Canh bạc” dầu mỏ

Thỏa thuận dầu mỏ mới giữa Mỹ và Venezuela thoạt nhìn là một “món hời” khi trao cho Washington có cơ hội tiếp cận và kiểm soát hơn 65 tỷ thùng dầu, tương đương khoảng 20% tổng trữ lượng dầu của Venezuela - quốc gia đang sở hữu kho dầu lớn nhất thế giới. Song, nếu tính toán chi ly thì thực tế lại không đã hẳn “ngon ăn”.

Người di cư tràn vào Ceuta hồi cuối tháng 7. Ảnh: REUTERS

Ceuta đối mặt khủng hoảng nghiêm trọng

Chính quyền Ceuta, vùng lãnh thổ Tây Ban Nha ở Bắc Phi, cảnh báo thành phố đang đối mặt tình trạng cực kỳ nghiêm trọng và có nguy cơ mất kiểm soát, bởi hàng nghìn người di cư vẫn ở lại sau làn sóng vượt biên quy mô lớn từ Morocco hồi cuối tháng 7 vừa qua. Madrid đã phải đề nghị EU hỗ trợ xử lý số người di cư còn lại tại Ceuta.

Các Bộ trưởng nhóm 5 nước châu Âu và đại diện EU trước cuộc họp ở Copenhagen hôm 4/9. Ảnh: REUTERS

Châu Âu lên kế hoạch chuyển người di cư

Đan Mạch, Áo, Đức, Hà Lan và Hy Lạp đặt mục tiêu ký kết thỏa thuận trong năm nay để đưa những người di cư không có giấy phép cư trú hợp pháp tại Liên minh châu Âu (EU) đến các quốc gia ngoài khối. Tại cuộc họp các Bộ trưởng Nội vụ ở Copenhagen (Đan Mạch), 5 nước châu Âu đã thống nhất mô hình chung về các “trung tâm hồi hương”, nhằm chuyển người di cư tới từ năm 2027.

Biếm họa: FARES GARABET

Vòng đối đầu mới

Bất chấp xung đột leo thang, Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian một lần nữa khẳng định, nước này không tìm kiếm chiến tranh, sẵn sàng đối thoại và hợp tác. Phát biểu được đưa ra trong bối cảnh Iran và Mỹ đã nối lại các cuộc tấn công lẫn nhau sau khoảng một tháng yên tĩnh.

Ảnh: AP

Vai trò quan trọng của cảnh báo sớm

Hiệu trưởng Rajendra Dawadi (trong ảnh) của Trường trung học Tribhuvan Trishuli, huyện Nuwakot (Nepal) đang gây chú ý những ngày qua sau khi ông đã có quyết định giúp cứu sống hơn 900 học sinh chỉ ít phút trước khi ngôi trường bị lũ quét cuốn trôi. Điều này cho thấy vai trò quan trọng của cảnh báo sớm và phản ứng kịp thời trong ứng phó thiên tai.

Phần lớn cử tri Iceland không muốn gia nhập EU. Ảnh: EPA

Iceland không tiếp tục đàm phán gia nhập EU

Iceland sẽ không nối lại đàm phán về việc gia nhập Liên minh châu Âu (EU), sau khi đa số cử tri bỏ phiếu phản đối trong cuộc trưng cầu ý dân cuối tuần trước. Đây được xem là đòn giáng mạnh không chỉ với nỗ lực của Chính phủ Iceland nhằm tiếp tục nỗ lực đưa nước này hội nhập EU, mà còn với cam kết của Liên minh cờ xanh sẵn sàng mở đường kết nạp Iceland.

Biếm họa: SCHOT

Giận cá chém thớt

Bế tắc trong nỗ lực buộc Iran khuất phục, Tổng thống Mỹ Donald Trump đang trút sự thất vọng lên chính những đồng minh từng được kỳ vọng hỗ trợ Washington khơi thông “yết hầu” dầu khí Hormuz.

Hàng chục nghìn người bị ảnh hưởng bởi thảm họa. Ảnh: AP

Chạy đua cứu nạn ở Himalaya

Năm ngày sau trận lũ quét và sạt lở đất nghiêm trọng tại khu vực biên giới Nepal - Trung Quốc, công tác tìm kiếm cứu nạn vẫn được triển khai khẩn trương trong điều kiện đặc biệt khó khăn. Hàng nghìn người còn mất tích, trong khi nguy cơ xuất hiện thêm các đợt lũ mới tiếp tục đe dọa lực lượng cứu hộ và người dân tại vùng thảm họa.

Nhân viên của Halo Trust rà phá bom mìn tại Daraa. Ảnh: UNMAS

Bom mìn chưa nổ đe dọa hàng nghìn người dân

Theo CNN, trên các cánh đồng ở Daraa, miền nam Syria, hiện vẫn ngổn ngang chất nổ còn sót lại từ cuộc xung đột. Số liệu của tổ chức Halo Trust (Anh) cho thấy, ít nhất 800 người, trong đó gần 35% là trẻ em, đã thiệt mạng vì bom mìn chưa nổ kể từ khi chính quyền của Tổng thống Bashar al-Assad sụp đổ vào cuối năm 2024.

Thủ đô Damascus của Syria.Ảnh: WIKIPEDIA

Syria hướng tới tái thiết đất nước

Tổng thống Syria Ahmad al-Sharaa tuyên bố quốc gia này đang từng bước khép lại một giai đoạn đau thương trong quá khứ, mở đường cho tái thiết, xây dựng và phát triển đất nước. Tuyên bố được ông al-Sharaa đưa ra sau khi Mỹ đưa Syria ra khỏi danh sách các quốc gia bảo trợ khủng bố.

Hai nhà lãnh đạo Triều Tiên (bên trái) và Mỹ gặp gỡ tại Singapore. Ảnh: XINHUA NEWS AGENCY

Kỳ vọng bước đột phá

Việc Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố sẽ gặp nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un vào mùa thu năm nay đang mở ra khả năng về cuộc gặp thượng đỉnh Mỹ - Triều lần thứ tư. Tuy nhiên, từ đề nghị của Washington đến một cuộc gặp thật sự vẫn còn khoảng cách, bởi Bình Nhưỡng chưa đưa ra phản hồi chính thức.

Hiện trường vụ tấn công vừa qua tại Fagersta. Ảnh: AP

Thụy Điển siết chặt an ninh học đường

Sau vụ tấn công bằng kiếm tại một trường trung học khiến một nữ sinh 17 tuổi thiệt mạng, Chính phủ Thụy Điển quyết định thành lập ủy ban chuyên trách nhằm đề xuất các biện pháp ngăn chặn bạo lực học đường. Động thái này phản ánh nỗ lực bảo vệ môi trường giáo dục trước những nguy cơ an ninh ngày càng phức tạp.

Dự báo El Nino gây khô hạn ở một số vùng. Ảnh: REUTERS

Ảnh hưởng của “siêu El Nino” ở Mỹ Latin

Tại khu vực Mỹ Latin, hiện tượng “siêu El Nino” năm nay được dự báo mang theo mưa lớn hơn ở phía nam, đồng thời gia tăng nguy cơ hạn hán ở phía bắc, ảnh hưởng đến nông nghiệp, sản xuất năng lượng, các tuyến vận tải và môi trường. Các nhà nghiên cứu dự báo El Nino sẽ mạnh lên từ tháng 9 và có khả năng vượt qua cường độ của đợt mạnh nhất từng được ghi nhận trong giai đoạn 2015-2016.

Thép là một trong số những mặt hàng của Canada bị Mỹ áp mức thuế 50%. Ảnh: CNBC

Căng thẳng thương mại Mỹ-Canada leo thang

Mỹ và Canada đã không đạt thỏa thuận sau nhiều ngày đàm phán, dẫn tới việc Mỹ triển khai kế hoạch áp thuế 50% đối với một số mặt hàng của Canada từ ngày 22/8 vừa qua. Căng thẳng leo thang khi Canada đáp trả bằng các mức thuế mới áp với hàng hóa Mỹ từ ngày 8/9 tới, trong khi Mỹ cảnh báo tiếp tục tăng gấp đôi mức thuế với ô-tô Canada vào năm tới.

Học viên KOTO thực hành tại trường.

Hợp tác lĩnh vực du lịch, nhà hàng-khách sạn

Một chương trình đào tạo nghề nhà hàng - khách sạn cho đối tượng là học viên có hoàn cảnh khó khăn ở Việt Nam vừa nhận được hỗ trợ của Bộ Ngoại giao và Thương mại Australia (DFAT) trong 5 năm. Thông qua dự án do Chính phủ Australia hỗ trợ, sáng kiến sẽ mở rộng cơ hội việc làm cho học viên, đồng thời nâng cao chất lượng nhân lực ngành du lịch, dịch vụ nhà hàng - khách sạn.

Các nhân viên kiểm tra đường ống tại một khu dân cư ở Từ Châu. Ảnh: XINHUA

Trung Quốc tìm lời giải chống nóng

Những đợt nắng nóng kéo dài đang đặt ra thách thức lớn đối với các đô thị Trung Quốc, buộc nhiều địa phương tìm kiếm giải pháp làm mát. Những sáng kiến mới đang mở ra hướng tiếp cận bền vững trong ứng phó biến đổi khí hậu.

Biếm họa: FARES GARABET

Thiếu thốn bủa vây

Liên hợp quốc (LHQ) công bố số liệu đáng lo ngại cho thấy, có tới 94% trong tổng số 2,1 triệu người dân Gaza thiếu nơi trú ẩn khẩn cấp dưới “mưa bom, bão đạn” của quân đội Israel. Tính trung bình, cứ năm gia đình tại Dải Gaza thì có tới bốn gia đình lâm vào cảnh thiếu thốn nghiêm trọng nhiên liệu, điện, nước sạch và các vật dụng thiết yếu. Những thiếu thốn bủa vây ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống sinh hoạt, dự trữ lương thực, nước sạch… của hàng triệu người dải đất hẹp ven Địa Trung Hải này.

Đại diện gia đình nạn nhân có mặt tại phiên tòa. Ảnh: AP

Phiên tòa lịch sử

Liên minh gồm 29 bang tại Mỹ đã đệ đơn lên tòa án liên bang nhằm yêu cầu Tập đoàn Meta bồi thường khoản tiền khổng lồ vì đã trục lợi từ những tác hại của mạng xã hội đối với trẻ vị thành niên. Vụ việc được xem là bước ngoặt pháp lý quan trọng nhằm vào sức ảnh hưởng của các nền tảng mạng xã hội, bảo vệ an toàn và quyền riêng tư của trẻ.