Trong bối cảnh Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân chính thức có hiệu lực và đặt ra nhiều yêu cầu mới đối với hoạt động quản trị dữ liệu, sáng nay (20/03), Công ty Cổ phần Đầu tư thương mại và phát triển công nghệ FSI phối hợp Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội và Hội Thông tin khoa học và công nghệ Việt Nam tổ chức Hội thảo “Tuân thủ Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân: Thách thức, rủi ro và giải pháp công nghệ” tại Hà Nội.
Nguy cơ rò rỉ dữ liệu ngày càng gia tăng
Bức tranh an ninh dữ liệu tại Việt Nam trong những năm gần đây cho thấy mức độ rủi ro ngày càng đáng chú ý. Theo báo cáo của Hiệp hội An ninh mạng quốc gia, trong năm 2025 các hệ thống thông tin tại Việt Nam phải đối mặt với khoảng 552.000 cuộc tấn công mạng, giảm khoảng 19,38% so với năm 2024 (khoảng 659.000 cuộc). Tuy số lượng giảm, thiệt hại lại có chiều hướng gia tăng: 52,3% cơ quan, tổ chức và doanh nghiệp cho biết đã chịu thiệt hại từ tấn công mạng trong năm 2025, tăng đáng kể so với 46,15% của năm 2024. Điều này cho thấy các cuộc tấn công ngày càng có chủ đích và tập trung vào đánh cắp dữ liệu giá trị thay vì chỉ phá hoại hệ thống.
Các chuyên gia an ninh mạng cũng ghi nhận xu hướng chuyển dịch từ tấn công dàn trải sang tấn công có mục tiêu (APT), ransomware và đánh cắp dữ liệu, trong đó dữ liệu cá nhân và dữ liệu khách hàng của doanh nghiệp trở thành mục tiêu chính của tin tặc. Nhiều chiến dịch tấn công kết hợp nhiều kỹ thuật cùng lúc như tấn công từ chối dịch vụ (DDoS), mã độc tống tiền và xâm nhập hệ thống để chiếm đoạt dữ liệu.
Cùng với các cuộc tấn công từ bên ngoài, việc khai thác và sử dụng dữ liệu khách hàng không đúng quy định cũng đang trở thành một vấn đề đáng lo ngại. Tình trạng dữ liệu cá nhân của người Việt Nam bị rao bán trên các diễn đàn mạng, bao gồm thông tin định danh, số điện thoại, địa chỉ và dữ liệu KYC của người dùng trên các nền tảng trực tuyến không ít. Ngoài ra, thiệt hại do các hình thức lừa đảo trực tuyến liên quan khai thác dữ liệu cá nhân tại Việt Nam trong năm 2025 được ước tính hơn 6.000 tỷ đồng, cho thấy hệ lụy nghiêm trọng của việc lộ lọt và lạm dụng dữ liệu người dùng.
Trước khi Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân có hiệu lực, tình trạng các doanh nghiệp yêu cầu khai báo, thu thập dữ liệu khách hàng một cách tùy tiện, thậm chí ép buộc mà không có sự cam kết bảo vệ an toàn dữ liệu vẫn xảy ra. Có cả những doanh nghiệp lớn ngang nhiên vi phạm quyền được bảo vệ dữ liệu của khách hàng ngay trước thời điểm Luật có hiệu lực.
Trong gần ba tháng kể từ ngày Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân có hiệu lực (từ 1/1/2026), bối cảnh pháp lý về quyền riêng tư và an toàn dữ liệu tại Việt Nam đã bước vào giai đoạn mới với nhiều chuyển biến đáng chú ý. Luật này, được Quốc hội thông qua vào 26/6/2025, xác lập một khuôn khổ pháp lý toàn diện để bảo vệ quyền của người sở hữu dữ liệu, đồng thời tăng cường trách nhiệm tuân thủ của các tổ chức, doanh nghiệp trong toàn bộ vòng đời xử lý dữ liệu cá nhân.
Thượng tá Nguyễn Đình Đỗ Thi, Phó Trưởng phòng Tham mưu, Cục An ninh mạng và Phòng chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05), Bộ Công an đã phân tích các vấn đề pháp lý phát sinh trong quá trình triển khai Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân, cũng như xu hướng kiểm tra và xử phạt các vi phạm liên quan dữ liệu như quyền và nghĩa vụ của các bên tham gia quan hệ dữ liệu cá nhân và các chế tài xử phạt vi phạm.
Thượng tá khẳng định Luật Bảo vệ Dữ liệu Cá nhân năm 2025 là một văn bản pháp luật quan trọng, góp phần hoàn thiện khung pháp lý về bảo vệ dữ liệu cá nhân ở Việt Nam. Việc triển khai luật cần sự nỗ lực của các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp để bảo đảm tuân thủ pháp luật và bảo vệ quyền lợi của người dân.
Bảo vệ dữ liệu - yêu cầu cấp thiết trong kỷ nguyên số
Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân quy định đầy đủ về quyền và nghĩa vụ của các bên tham gia quan hệ dữ liệu cá nhân; chế tài xử phạt vi phạm, như phạt tối đa 5% doanh thu của doanh nghiệp hoặc 10 lần giá trị thu lợi bất chính. Ngoài ra, Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân cũng yêu cầu cụ thể, chặt chẽ hơn về việc thực hiện quyền của chủ thể dữ liệu cá nhân, bảo vệ dữ liệu cá nhân trong các lĩnh vực quan trọng, rủi ro cao như tài chính, ngân hàng, quảng cáo, mạng xã hội.
Trong kỷ nguyên số, một sự cố rò rỉ dữ liệu có thể gây thiệt hại lớn hơn nhiều so với chi phí đầu tư bảo mật. Không chỉ dừng ở tổn thất tài chính, các vụ rò rỉ dữ liệu còn khiến doanh nghiệp: mất uy tín thương hiệu, mất khách hàng, đối mặt với các trách nhiệm pháp lý.
Chính vì vậy, nhiều chuyên gia cho rằng doanh nghiệp cần chuyển từ tư duy “bảo vệ hệ thống” sang “bảo vệ dữ liệu”. Vừa là doanh nghiệp phát triển giải pháp vừa là một doanh nghiệp tuân thủ chính sách, ông Nguyễn Hùng Sơn, Phó Chủ tịch HĐQT Công ty FSI cho rằng doanh nghiệp cần phải nâng cao nhận thức của lãnh đạo doanh nghiệp và nhân viên để có thể đưa ra những quy trình tuân thủ cho chính doanh nghiệp mình.
“Trong kỷ nguyên số, dữ liệu không chỉ cần được bảo vệ mà còn cần được khai thác hiệu quả để phục vụ phát triển kinh tế-xã hội. Điều quan trọng là các tổ chức phải xây dựng được hệ thống quản trị dữ liệu bài bản, kết hợp giữa quy trình quản trị và các giải pháp công nghệ phù hợp”, ông Sơn chia sẻ.
Trước bối cảnh các rủi ro an ninh dữ liệu ngày càng gia tăng và yêu cầu tuân thủ pháp lý ngày càng chặt chẽ, việc xây dựng một cơ chế quản trị dữ liệu bài bản đã trở thành nhu cầu cấp thiết đối với cả cơ quan nhà nước và doanh nghiệp. Không chỉ dừng lại ở các biện pháp bảo mật truyền thống, nhiều tổ chức đang đứng trước yêu cầu phải thiết lập hệ thống quản trị dữ liệu toàn diện, bao gồm phân loại dữ liệu, kiểm soát truy cập, giám sát việc sử dụng dữ liệu và bảo đảm quyền của chủ thể dữ liệu theo quy định pháp luật.
Ông Lưu Xuân Vĩnh, Luật sư điều hành Asia Legal nhận định rằng Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 2025 phù hợp với những thông lệ quốc tế. Doanh nghiệp cần tôn trọng và có cơ chế thực thi các quyền yêu cầu của chủ thể dữ liệu, sẵn sàng bồi thường thiệt hại nếu như vi phạm bảo vệ dữ liệu cá nhân.
Theo Ban tổ chức, hội thảo là diễn đàn trao đổi chuyên môn và là cơ hội để các tổ chức, doanh nghiệp và cơ quan quản lý tăng cường hợp tác trong việc xây dựng hệ sinh thái bảo vệ dữ liệu tại Việt Nam.
Thông qua các hoạt động thảo luận và chia sẻ kinh nghiệm, các bên kỳ vọng sẽ góp phần thúc đẩy việc áp dụng các chuẩn mực quản trị dữ liệu phù hợp với xu hướng quốc tế, đồng thời hỗ trợ các tổ chức tại Việt Nam nâng cao năng lực bảo vệ và khai thác dữ liệu trong nền kinh tế số.
