Theo đánh giá của Ban quản lý dự án, các cộng đồng dân tộc thiểu số là nhóm dễ bị tổn thương trước những tác động liên quan những hiện tượng thời tiết cực đoan như lũ ống, lũ quét, sạt lở đất, nắng nóng, nhất là trong bối cảnh nguồn thu nhập của họ đa phần dựa vào hoạt động sản xuất nông nghiệp và lâm nghiệp.
Trong khi đó, năng lực ứng phó của cộng đồng đa phần còn chưa cao, người dân còn hạn chế trong việc tiếp cận những phương thức canh tác thích ứng với biến đổi khí hậu, các quỹ dự phòng, phục hồi khi có thiệt hại do thiên tai hoặc hiện tượng thời tiết cực đoan xảy ra, hay các hệ thống hỗ trợ khác về khuyến nông...Vì vậy, Chính phủ Australia đã tài trợ cho dự án “Thích ứng xanh và bền vững cho các cộng đồng dân tộc thiểu số” thông qua Chương trình đối tác Mê Kông-Australia (MAP), được thực hiện bởi Care cùng các đối tác địa phương.
Đây là dự án cấp khu vực, được triển khai tại ba nước tiểu vùng sông Mê Công gồm Việt Nam, Lào, Campuchia; hướng tới mục tiêu tăng cường khả năng chống chịu với biến đổi khí hậu cho các cộng đồng dân tộc thiểu số tại 6 tỉnh biên giới của ba quốc gia.
Tại Việt Nam, dự án được triển khai tại tỉnh Sơn La và hai xã Tam Giang, Ea Drông, tỉnh Đắk Lắk. Đối tượng hưởng lợi của toàn dự án là 70.000 người dân tộc thiểu số, ưu tiên các nhóm dễ bị tổn thương như phụ nữ, thanh niên và người khuyết tật, trong đó riêng tại Đắk Lắk là 6.800 người. “Dự án sẽ đầu tư vào con người, nhất là phụ nữ, người khuyết tật và các nhóm còn khó khăn bằng cách trang bị cho họ kỹ năng và cơ hội để dẫn dắt và chủ động định hướng trong quá trình chuyển đổi xanh”, bà Gillian Bird, Đại sứ Australia tại Việt Nam cho biết.
Trong suốt thời gian triển khai, dự án tập trung hỗ trợ phụ nữ, thanh niên và người khuyết tật thuộc cộng đồng dân tộc thiểu số trong ngành cà-phê. Các hoạt động trọng tâm bao gồm thúc đẩy áp dụng thực hành nông nghiệp thông minh thích ứng với khí hậu và những đổi mới sáng tạo khác, nhằm tăng cường hiệu quả hoạt động sinh kế.
Song song đó là cải thiện việc tiếp cận các cơ chế an sinh và hỗ trợ tái thiết, giúp đồng bào sớm ổn định cuộc sống, vượt qua những thiệt hại bất khả kháng từ hiện tượng khí hậu khắc nghiệt. Sáng kiến này còn chú trọng nâng cao vị thế và vai trò thủ lĩnh của phụ nữ, thanh niên cùng người khuyết tật tại địa phương trong những quyết sách về biến đổi khí hậu.
Theo ông Bạch Thanh Tuấn, Giám đốc CDC, ngành cà-phê là một trụ cột kinh tế của tỉnh Đắk Lắk, nhưng cũng là một trong những lĩnh vực chịu tác động nặng nề nhất từ biến đổi khí hậu. Với vai trò đối tác triển khai tại địa phương, đơn vị cam kết đưa các giải pháp kỹ thuật và cơ chế hỗ trợ đến trực tiếp với người dân, giúp cộng đồng dân tộc thiểu số không chỉ sinh sống mà còn phát triển bền vững trên chính mảnh đất của mình.
Bà Lê Kim Dung, Trưởng Văn phòng đại diện Care tại Việt Nam cho biết: “Thông qua dự án, chúng tôi đồng hành cùng cộng đồng để giảm thiểu những rào cản, tăng cường kỹ năng thực tiễn và cải thiện khả năng tiếp cận nguồn lực, bảo đảm quá trình chuyển đổi xanh trở nên bao trùm hơn”.
Đại diện nhóm phụ nữ và nông dân tham gia dự án, bà H Yui Niê ở xã Ea Drông kỳ vọng, những giải pháp do dự án giới thiệu sẽ hỗ trợ nông hộ nhỏ trong thực hành nông nghiệp bền vững. Điều này giúp sản phẩm đáp ứng tiêu chuẩn của nhà sản xuất và người mua. Sản xuất bền vững, thích ứng với khí hậu không chỉ mang lại kết quả trước mắt mà còn tạo nền tảng cho các thế hệ tương lai.
Với diện tích khoảng 213.000 ha, từ lâu Đắk Lắk được biết đến là trung tâm sản xuất cà-phê của cả nước. Ngành cà-phê không chỉ đóng vai trò quan trọng trong cơ cấu kinh tế của tỉnh mà còn là sinh kế chính của hàng trăm nghìn hộ dân, trong đó có đông đảo đồng bào dân tộc thiểu số.
Tuy nhiên, ngành cà-phê Đắk Lắk cũng đang đứng trước nhiều thách thức như ảnh hưởng biến đổi khí hậu, hạn hán, suy giảm nguồn nước tưới, thoái hóa đất... Cùng với đó là yêu cầu ngày càng cao từ thị trường quốc tế về sản xuất bền vững và trách nhiệm xã hội, đòi hỏi ngành phải chuyển đổi mạnh mẽ cả về tư duy lẫn phương thức canh tác.
Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Đắk Lắk Nguyễn Thiên Văn cho biết: Bối cảnh đó cũng là cơ hội để địa phương thúc đẩy quá trình tái cơ cấu ngành cà-phê theo hướng xanh và bền vững hơn. Việc áp dụng các mô hình canh tác thích ứng với biến đổi khí hậu, nâng cao năng lực cho nông dân và tăng cường liên kết chuỗi giá trị sẽ góp phần nâng cao giá trị gia tăng, ổn định sinh kế và khẳng định vị thế của cà-phê Đắk Lắk trên thị trường quốc tế.
Tỉnh Đắk Lắk đánh giá cao sự cần thiết và tính phù hợp của dự án “Thích ứng xanh và bền vững cho các cộng đồng dân tộc thiểu số” tại địa phương. Đồng thời, cam kết tạo điều kiện thuận lợi để dự án triển khai hiệu quả, đúng mục tiêu, quy định của pháp luật và mang lại lợi ích thiết thực cho cộng đồng.
Ủy ban nhân dân tỉnh sẽ chỉ đạo các sở, ban, ngành liên quan cùng chính quyền hai xã Ea Drông, Tam Giang phối hợp chặt chẽ với đơn vị thực hiện dự án trong quá trình triển khai thực hiện; tăng cường trao đổi thông tin, hỗ trợ kỹ thuật và giám sát để bảo đảm tính minh bạch, hiệu quả và bền vững.
