Môi trường văn hóa là môi trường sống, sinh hoạt, làm việc của mỗi con người. Một môi trường văn hóa lành mạnh sẽ góp phần vun đắp, trau dồi, rèn giũa nhân cách con người theo hướng nhân văn, tốt đẹp. Nhận thức sâu sắc tầm quan trọng của môi trường văn hóa, Ðảng ta đã ban hành nhiều Nghị quyết quan trọng như Nghị quyết Hội nghị Trung ương 5 khóa VIII về "Xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc"; Nghị quyết Hội nghị Trung ương 9 khóa XI về "Xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững đất nước"; trong đó luôn nhấn mạnh nhiệm vụ xây dựng môi trường văn hóa trong sạch, lành mạnh.
Có thể thấy, cùng với tiến trình đổi mới đất nước, việc xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam đã đạt được những kết quả quan trọng; trong đó, nội dung, phương thức lãnh đạo của Ðảng đối với công tác văn hóa tiếp tục được đổi mới để đáp ứng yêu cầu thực tiễn; hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về văn hóa từng bước được nâng cao; xây dựng môi trường văn hóa đạt được một số kết quả tích cực…
Tuy nhiên, những tác động tiêu cực của quá trình hội nhập quốc tế, sự bùng nổ về công nghệ thông tin và hành vi chống phá ngày càng quyết liệt của các thế lực thù địch đã ảnh hưởng không tốt đến môi trường văn hóa của chúng ta. Tệ nạn xã hội, nạn tham nhũng, tiêu cực, sự chênh lệch về hưởng thụ văn hóa giữa các vùng, miền còn lớn cũng ảnh hưởng đến sự phát triển lành mạnh của môi trường văn hóa.
Ðại hội XIII của Ðảng xác định: Có cơ chế, chính sách, giải pháp để xây dựng môi trường văn hóa thật sự trong sạch, lành mạnh. Thực hiện chủ trương của Ðảng, các cấp, các ngành đã tích cực triển khai công tác xây dựng môi trường văn hóa. Nhiều phong trào có sức lan tỏa mạnh mẽ như: Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa; Học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh… Hàng nghìn tấm gương, việc làm, mô hình điển hình tiên tiến được hình thành qua các phong trào đã góp phần làm môi trường văn hóa ngày càng trong sạch, lành mạnh hơn.
Chỉ đạo của đồng chí Tổng Bí thư cho thấy, việc xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh, văn minh là nhiệm vụ quan trọng, cần được tiếp tục quán triệt, triển khai nghiêm túc.
Tuy nhiên, tình hình thực tế hiện nay cũng cho thấy sự xâm nhập của văn hóa độc hại vẫn tiếp tục diễn ra và ngày càng tinh vi hơn. Những thông tin, sản phẩm văn hóa độc hại đang tác động xấu đến cách nghĩ, lối sống của nhiều người, nhất là giới trẻ. Nguy hiểm hơn, các thế lực thù địch lợi dụng sự "ô nhiễm" trong môi trường văn hóa để chống phá sự nghiệp cách mạng của Ðảng ta. Gần đây, chúng lợi dụng việc một số cán bộ lãnh đạo các cấp vi phạm, bị xử lý kỷ luật mà xuyên tạc, nói xấu cuộc đấu tranh phòng, chống tham nhũng, tiêu cực của Ðảng…
Trong bối cảnh đó, chỉ đạo của đồng chí Tổng Bí thư cho thấy, việc xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh, văn minh là nhiệm vụ quan trọng, cần được tiếp tục quán triệt, triển khai nghiêm túc. Trước hết, các cấp ủy, địa phương, cơ quan, đơn vị cần tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động, giáo dục nhằm nâng cao nhận thức của toàn xã hội về vị trí, vai trò của môi trường văn hóa trong sự phát triển bền vững. Các cơ quan quản lý nhà nước cần nghiên cứu xây dựng, hoàn thiện hệ thống pháp luật hướng tới việc bảo vệ các giá trị đạo đức, lối sống, nếp sống văn hóa tốt đẹp.
Các cấp ủy, địa phương tiếp tục phát huy phong trào "Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa"; chú trọng việc phát hiện, tôn vinh, khen thưởng những mô hình hay, sáng tạo trong phong trào xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở; đẩy mạnh việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh; nhân rộng điển hình, lan tỏa những tấm gương đẹp với phương châm "lấy cái đẹp dẹp cái xấu". Cùng với đó, các địa phương, đơn vị phải kiên quyết phê phán, đấu tranh chống những biểu hiện suy thoái về tư tưởng chính trị, hành vi vi phạm chuẩn mực đạo đức, lối sống. Các cơ quan chức năng sớm nghiên cứu xây dựng môi trường văn hóa số phù hợp với nền kinh tế số, xã hội số và công dân số, làm cho văn hóa thích nghi, điều tiết sự phát triển bền vững đất nước; cần khẩn trương phát triển các ngành công nghiệp văn hóa, xây dựng thị trường văn hóa lành mạnh.
