Dự án cao tốc Châu Đốc-Cần Thơ-Sóc Trăng (giai đoạn 1) là công trình giao thông trọng điểm vùng Đồng bằng sông Cửu Long với tổng chiều dài hơn 188km, quy mô phân kỳ 4 làn xe, vận tốc thiết kế 100km/h và tổng mức đầu tư khoảng 44.691 tỷ đồng. Tuyến được chia làm 4 dự án thành phần, bao gồm dự án thành phần 1 qua An Giang dài 57,2km và ba dự án thành phần (2, 3, 4) qua địa bàn thành phố Cần Thơ có chiều dài hơn 132km, với tổng vốn đầu tư hơn 31 nghìn tỷ đồng.
Theo Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình giao thông và nông nghiệp thành phố Cần Thơ, tính đến nay, khối lượng thực hiện toàn dự án đạt hơn 11.249 tỷ đồng, tương đương 56,84% giá trị hợp đồng. Trong đó, dự án thành phần 2 đạt 57,88%; dự án thành phần 3 đạt 60,50% và dự án thành phần 4 đạt 53,58%. Công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư đến nay đã cơ bản hoàn thành 100%.
Về tình hình giải ngân, lũy kế toàn dự án đã đạt hơn 15.828 tỷ đồng trên tổng kế hoạch vốn hơn 20 nghìn tỷ đồng (gần 80%).
Tiến độ giải ngân qua các năm trước rất khả quan, năm 2023 đạt 100%, năm 2024 đạt 99,58%, và năm 2025 đạt 93,26%. Tuy nhiên, bước sang năm 2026, giá trị giải ngân tính đến thời điểm này mới đạt 693,5 tỷ đồng, chỉ bằng 15,2% kế hoạch năm. Nguyên nhân chính khiến dòng vốn chậm lại là do các công trường đang thiếu vật liệu nghiêm trọng để tạo khối lượng thi công thực tế.
Ông Phan Minh Trí, Phó Giám đốc Ban quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình giao thông nông nghiệp thành phố Cần Thơ cho biết: Tổng nhu cầu sử dụng vật liệu cát san lấp cho dự án thành phần 2, 3, 4 khoảng 16,649 triệu m3 cát rời, khối lượng cát đã về công trình khoảng 10,579 triệu m3. Ban Quản lý dự án đang tiếp tục làm việc với tỉnh Vĩnh Long, An Giang để bảo đảm nguồn cát đưa về công trình. Hiện 3 dự án thành phần còn thiếu khoảng 2,9 triệu m3 cát do chưa xác định được nguồn.
Tổng nhu cầu vật liệu đá phục vụ 3 dự án thành phần khoảng 4,176 triệu m3 (tăng do điều chỉnh kết cấu áo đường), trong đó đã tập kết về dự án và đã sử dụng khoảng 0,878 triệu m3. Chủ đầu tư và nhà thầu tiếp tục liên hệ, đăng ký nhu cầu tại các mỏ đá thuộc tỉnh Đồng Nai, Thành phố Hồ Chí Minh (tỉnh Bình Dương cũ) để bảo đảm nguồn vật liệu.
Hiện nay, tiến độ thực hiện các công trình cầu trên tuyến đạt và vượt tiến độ đề ra. Tuy nhiên, phần tuyến còn một số đoạn chưa đạt tiến độ theo yêu cầu do nguồn vật liệu cát tập kết về công trường ban đầu còn chậm, hiện đang khẩn trương đắp cát gia tải nền đường.
Để tháo gỡ khó khăn nguồn cát phục vụ thi công, chủ đầu tư đề nghị Ủy ban nhân dân thành phố, Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố tiếp tục hỗ trợ Ban quản lý dự án và các nhà thầu trong quá trình liên hệ, đề xuất bổ sung nguồn vật liệu cát san lấp còn thiếu từ các tỉnh An Giang, Đồng Tháp, Vĩnh Long và Thành phố Hồ Chí Minh để bảo đảm phục vụ thi công dự án theo chỉ đạo của Quốc hội và Chính phủ.
Chủ đầu tư cũng kiến nghị Ủy ban nhân dân thành phố xem xét chấp thuận cho việc sử dụng cát mua thương mại từ nguồn dự phòng phí của dự án để bổ sung cho khối lượng cát còn thiếu. Phương án này dù có kinh phí lớn hơn, tuy nhiên an toàn về môi trường, tạo đồng thuận đối với địa phương và bà con nhân dân khu vực dự án.
Không chỉ có cát, nguồn đá xây dựng cũng đang đối mặt với khó khăn lớn khi nhiều địa phương lân cận ưu tiên vật liệu cho dự án của tỉnh mình. Khả năng bổ sung đá từ An Giang hiện rất thấp, buộc thành phố phải tính tới phương án mua đá thương mại từ Đồng Nai hoặc các tỉnh Đông Nam Bộ, chấp nhận chi phí vận chuyển tăng cao.
Ngoài thiếu cát đá, vấn đề kỹ thuật xử lý nền đất yếu trên toàn tuyến đang đặt ra thách thức vô cùng ngặt nghèo về mặt thời gian. Theo Sở Xây dựng thành phố Cần Thơ, các đơn vị không thể tiếp tục chờ đợi hay chỉ dừng lại ở việc báo cáo khó khăn mà phải lập tức xây dựng phương án vật liệu khả thi đẩy nhanh tiến độ dự án.
Thời gian gia tải nền đường trung bình kéo dài từ 10 đến 12 tháng. Nếu thiếu cát đắp nền kéo dài, nền đường không hoàn thành đắp gia tải theo kế hoạch thì dự án khó có thể bảo đảm tiến độ, chất lượng.
Theo chỉ đạo của lãnh đạo thành phố Cần Thơ, đến giữa năm 2027, dự án phải cơ bản hoàn thành, thông xe kỹ thuật và cuối năm 2027 chính thức đưa vào khai thác thương mại. Tuy nhiên, khi quỹ thời gian không còn nhiều, các hạng mục lớn vẫn hoàn toàn phụ thuộc vào tiến độ điều phối vật liệu và thủ tục khai thác các mỏ cát.
Làm việc với nhà thầu và chủ đầu tư, ông Trương Cảnh Tuyên, Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Cần Thơ chỉ ra, nhiều vướng mắc hiện nay không chỉ nằm ở thủ tục hay nguồn vật liệu, mà còn nằm ở sự phối hợp chưa chặt chẽ giữa chủ đầu tư, nhà thầu và các sở, ngành liên quan. Chủ đầu tư cần chủ động phối hợp nhà thầu mạnh dạn đề xuất giải pháp, còn các sở, ngành phải tăng tốc xử lý thủ tục để công trình không bị đình trệ.
Các nhà thầu cần chủ động tìm nguồn vật liệu phục vụ thi công; bố trí đầy đủ trang thiết bị, phương tiện, nhân lực để đẩy nhanh tiến độ thực hiện dự án.
Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình giao thông và nông nghiệp thành phố Cần Thơ rà soát lại nhu cầu, khối lượng cát, đá phục vụ dự án; đề xuất điều chỉnh khối lượng cát từ các nhà thầu còn dư sang các nhà thầu còn thiếu nhằm bảo đảm tiến độ thi công; xem xét điều chỉnh giá vật liệu cho các nhà thầu; khẩn trương nghiệm thu, thanh toán khối lượng hoàn thành.
