Tháo gỡ mọi vướng mắc, nỗ lực thúc đẩy giải ngân vốn đầu tư công

Phát biểu ý kiến tại hội nghị, Thủ tướng Phạm Minh Chính nhấn mạnh, đầu tư công luôn được xác định là nhiệm vụ trọng tâm; thông qua chi tiêu của Nhà nước, đầu tư công trực tiếp làm tăng tổng cầu, là công cụ hữu hiệu để điều tiết và ổn định kinh tế vĩ mô, giữ vững các cân đối lớn của nền kinh tế.

Với vai trò dẫn dắt, đầu tư công kích hoạt đầu tư tư nhân và đầu tư FDI, tạo hiệu ứng lan tỏa mạnh mẽ, thúc đẩy sản xuất, kinh doanh, tạo việc làm và sinh kế cho người dân, qua đó nâng cao tổng vốn đầu tư toàn xã hội, thúc đẩy tăng trưởng nhanh, bền vững; tạo nền tảng hạ tầng chiến lược, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, mở ra không gian phát triển mới; thu hẹp khoảng cách phát triển, bảo đảm công bằng xã hội; tăng cường quốc phòng, an ninh và hội nhập quốc tế.

Do đó các bộ, ngành, địa phương phải tập trung lãnh đạo, chỉ đạo, nguồn lực, rà soát lại các thủ tục, công việc. Đặc biệt, chúng ta xác định đầu tư công là động lực tăng trưởng truyền thống. Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ luôn quan tâm, chỉ đạo quyết liệt, sâu sát thúc đẩy giải ngân vốn đầu tư công, triển khai 3 Chương trình mục tiêu quốc gia ngay từ những ngày đầu, tháng đầu năm.

Năm 2025, Thường trực Chính phủ đã tổ chức 4 hội nghị về đẩy mạnh giải ngân vốn đầu tư công; Chính phủ đã có 11 nghị quyết, Thường trực Chính phủ đã có 2 kết luận, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành 8 chỉ thị, công điện và nhiều văn bản chỉ đạo đẩy mạnh giải ngân vốn đầu tư công.

Thủ tướng Chính phủ, các Phó Thủ tướng Chính phủ, các thành viên Chính phủ đã tổ chức nhiều chuyến công tác làm việc trực tiếp với các địa phương để kiểm tra thực tế địa bàn; đôn đốc triển khai thực hiện các dự án, công trình, nhất là các công trình trọng điểm, quan trọng quốc gia và giải quyết vướng mắc, kiến nghị cụ thể.

Đến hết tháng 12/2025, giải ngân vốn đầu tư công năm 2025 đạt hơn 755 nghìn tỷ đồng, đạt 83,7% kế hoạch vốn Thủ tướng Chính phủ giao, cao hơn 3,4% về tỷ lệ và 206,6 nghìn tỷ đồng về số tuyệt đối so cùng kỳ năm 2024. Tuy nhiên, chúng ta phải thẳng thắn nhìn nhận, giải ngân vốn đầu tư công vẫn còn chậm; trong tháng 1/2026 để giải ngân hết 16,3% số vốn đầu tư công của năm 2025 là thách thức rất lớn. Hiện còn 22 bộ, cơ quan và 18 địa phương có tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công năm 2025 dưới mức trung bình cả nước.

Sau cuộc họp này, Bộ Tài chính phải thông báo cho các cấp ủy nào chưa hoàn thành giải ngân vốn đầu tư công; từ đó phải rà soát lại đánh giá cán bộ; việc này phải được làm nghiêm túc. Trong khi đó, chúng ta phải bắt tay ngay vào giải ngân vốn đầu tư công của năm 2026 với tổng vốn gần 995,4 nghìn tỷ đồng, tăng 10,4% so năm 2025.

Để thúc đẩy giải ngân vốn đầu tư công năm 2025 và đẩy nhanh phân bổ, đẩy mạnh giải ngân vốn đầu tư công ngay từ đầu năm 2026, góp phần thực hiện thành công nhiệm vụ rất thách thức “tăng trưởng 2 con số”, Thủ tướng đề nghị các đại biểu tập trung thảo luận vấn đề, tại sao cùng một cơ chế, chính sách mà có nơi làm tốt, nơi không làm tốt, từ đó “bắt mạch”, đưa ra nhiệm vụ giải pháp phù hợp để “chữa bệnh” chậm giải ngân vốn đầu tư công này, phải làm gì để điều chỉnh? Trong quá trình thực hiện, không bao giờ được quên quyền và lợi ích chính đáng của người dân; phải bảo vệ bằng được trước, trong và sau thực hiện dự án.

* Theo Bộ Tài chính, tổng số vốn năm 2025 được Thủ tướng Chính phủ đã giao kế hoạch đầu tư vốn ngân sách nhà nước năm 2025 cho các bộ, cơ quan trung ương là 902.075,555 tỷ đồng (nếu cộng thêm kế hoạch vẫn cân đối địa phương giao tăng và kế hoạch các năm trước chuyển sang thì tổng số vốn cần giải ngân là 1.166.535,8 tỷ đồng). Số vốn còn lại chưa phân bổ chi tiết cho các dự án là 4.947,83 tỷ đồng vốn ngân sách trung ương (chiếm 0,55% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao) của 3 bộ, cơ quan trung ương và 18 địa phương.

Trong đó, phần lớn số vốn chưa phân bổ (3.019,694 tỷ đồng) mới được Thủ tướng Chính phủ điều chỉnh giữa các bộ, cơ quan trung ương và địa phương. Đối với số vốn còn lại: có 1.153,392 tỷ đồng của 8 địa phương đã hết nhiệm vụ chi, không còn nhiệm vụ giải ngân, sẽ thực hiện hủy dự toán theo quy định của pháp luật; 774,745 tỷ đồng của 8 địa phương do các nguyên nhân khác không thể thực hiện phân bổ.

Tình hình giải ngân kế hoạch đầu tư vốn ngân sách nhà nước năm 2025: giải ngân từ đầu năm đến ngày 31/12/2025 là 755.141,6 tỷ đồng, đạt 83,7% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao; trong đó: vốn ngân sách trung ương là 279.713,9 tỷ đồng, đạt 65,6%; vốn ngân sách địa phương là 475.427,7 tỷ đồng, đạt 99,9%.

So cùng kỳ tháng 12/2024 cao hơn 3,4% về tỷ lệ và 206.564,1 tỷ đồng về số tuyệt đối; mặc dù vốn ngân sách địa phương có tỷ lệ giải ngân cao, tăng 14,5% so cùng kỳ năm 2024 (85,4%), song tiến độ giải ngân vốn ngân sách Trung ương còn thấp, giảm 7,7% so cùng kỳ năm 2024 (71,6%).

Kết quả đến hết tháng 12/2025, so kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao, có 11 bộ, cơ quan Trung ương và 15 địa phương có tỷ lệ giải ngân đạt từ mức bình quân chung cả nước; có 22 bộ, cơ quan và 18 địa phương có tỷ lệ giải ngân dưới mức trung bình cả nước.

Như vậy, số kế hoạch vốn năm 2025 còn lại phải giải ngân đến 31/1/2026 để hoàn thành mục tiêu giải ngân 100% kế hoạch vốn Thủ tướng Chính phủ giao là 146.933,955 tỷ đồng. Đề nghị các bộ, cơ quan trung ương và địa phương khẩn trương thực hiện giải ngân toàn bộ số vốn nêu trên và có các giải pháp để đẩy nhanh tiến độ thực hiện các dự án mới được Thủ tướng Chính phủ bổ sung vốn năm 2025.

Về tình hình phân bổ kế hoạch đầu tư công vốn ngân sách nhà nước năm 2026: Thủ tướng Chính phủ đã giao kế hoạch đầu tư công vốn ngân sách nhà nước năm 2026 cho các bộ, cơ quan trung ương là 995.348,05 tỷ đồng (đã bao gồm 5% tiết kiệm chi đầu tư vốn ngân sách trung ương để bổ sung cho Bộ Xây dựng thực hiện dự án Đường sắt khổ tiêu chuẩn Lào Cai-Hà Nội-Hải Phòng).

Đến hết ngày 7/1/2026, các bộ, cơ quan trung ương và địa phương đã phân bổ, giao kế hoạch đầu tư vốn ngân sách nhà nước năm 2026 chi tiết cho danh mục nhiệm vụ, dự án là 851.822,535 tỷ đồng, đạt 85,6% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao. Số vốn còn lại chưa phân bổ chi tiết là 143.525,514 tỷ đồng của 12 bộ, cơ quan trung ương và 22 địa phương. Đề nghị các bộ, cơ quan trung ương và địa phương khẩn trương thực hiện phân bổ số vốn nêu trên cho các nhiệm vụ, dự án theo quy định.

Kết luận hội nghị, Thủ tướng Phạm Minh Chính nhấn mạnh yêu cầu các địa phương tổ chức thực hiện chỉ đạo liên quan đầu tư công của Tổng Bí thư Tô Lâm, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ.

Nhấn mạnh, việc thúc đẩy giải ngân vốn đầu tư công góp phần tăng trưởng, góp phần hoàn thành nhiều hệ thống kết cấu hạ tầng trọng điểm, do đó, Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành, địa phương nghiên cứu, phân tích kỹ các nguyên nhân đã được Bộ Tài chính chỉ rõ, đồng thời nêu rõ các bài học kinh nghiệm: thực hiện nghiêm túc, bám sát sự chỉ đạo của các cấp; chủ động, cụ thể hóa, thể chế hóa theo thẩm quyền liên quan để chuẩn bị, giải phóng mặt bằng, thực hiện dự án. Kịp thời, linh hoạt, hiệu quả giải quyết các vướng mắc sát thực tiễn; dám chịu trách nhiệm để vận dụng sáng tạo trong quá trình điều hành; thường xuyên giám sát, kiểm tra. Phải nắm chắc tâm tư, nguyện vọng, giải quyết thỏa đáng, bảo đảm quyền và lợi ích chính đáng, hợp pháp của người dân.

Về nhiệm vụ trọng tâm sắp tới, Thủ tướng yêu cầu, mục tiêu giải ngân vốn đầu tư công 100% của năm 2025 và năm 2026 không thay đổi, thậm chí nếu có thay đổi là sẽ tăng hơn sau khi vốn đầu tư công được bổ sung bằng phần tăng thu tiết kiệm chi 5% ngay từ đầu, theo đó, Trung ương sẽ sử dụng vốn này cho dự án tuyến đường sắt Lào Cai-Hà Nội-Hải Phòng; các địa phương sử dụng nguồn vốn này cho các công trình trọng điểm.

Thủ tướng cũng yêu cầu hạ thấp hệ số ICOR trong năm 2026, bảo đảm tiến độ, chất lượng, nhanh chóng đưa các công trình, dự án vào vận hành, nâng cao hiệu quả đầu tư.

Các bộ, ngành, địa phương ưu tiên khắc phục hậu quả những khuyết điểm, hạn chế, bất cập thời gian qua; rà soát lại các thủ tục, quy trình, tiêu chuẩn, trong đó tập trung xử lý dứt điểm các mỏ nguyên vật liệu thuộc thẩm quyền của địa phương, đáp ứng yêu cầu tiến độ thi công.

Bộ Xây dựng, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Sở Tài chính, Sở Xây dựng cần có hướng dẫn việc điều chỉnh giá nguyên vật liệu. Chấm dứt tình trạng đầu tư dàn trải; phải xác định thứ tự ưu tiên, cái gì quan trọng thì làm trước; bảo đảm quy hoạch tổng thể đã được duyệt. Lựa chọn các thủ tục đơn giản, hiệu quả nhất, đỡ rủi ro nhất.

Về công tác cán bộ, nếu cán bộ có vấn đề, “nhùng nhằng”, không làm được việc thì phải thay ngay; các nhà tư vấn, giám sát, nhà thầu thi công không bảo đảm yêu cầu thì phải thay.

Ứng dụng chuyển đổi số vào công tác kiểm soát nguyên vật liệu, giá cả, công việc, xây dựng KPI đánh giá, đôn đốc. Tập trung bố trí vốn cho các công trình khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo. Các bộ, ngành, địa phương phải có một lãnh đạo chịu trách nhiệm vấn đề này.

Đề cao kỷ luật, kỷ cương, xử lý nghiêm các chủ đầu tư, Ban quản lý dự án, nhà thầu gây khó khăn, cản trở, có dấu hiệu vi phạm pháp luật như tham nhũng, tiêu cực, lãng phí.

Kiên quyết khắc phục tình trạng dự án chờ mặt bằng, huy động cả hệ thống chính trị vào cuộc trong giải phóng mặt bằng; công bố thông tin đầy đủ, công khai, minh bạch về bảng giá đất, đền bù; tăng cường vận động, thuyết phục nhân dân trong giải phóng mặt bằng; bảo đảm quyền và lợi ích chính đáng của nhân dân.

Khẩn trương kịp thời rà soát, cập nhật, công bố giá các nguyên vật liệu theo thời gian thực. Các địa phương phải chủ động có phương án bảo đảm đầy đủ, hỗ trợ nhau về nguyên vật liệu. Tiếp tục thúc đẩy việc sử dụng cát biển làm vật liệu san lấp.

Năm 2026, bảo đảm số dự án sử dụng vốn đầu tư công dưới 3.000 dự án được đầu tư có trọng tâm, trọng điểm.

Liên quan công tác thanh toán, làm đến đâu thanh toán đến đó; thanh tra, kiểm tra, kiểm toán đến đó.

Thành phố Hồ Chí Minh và Đồng Nai ưu tiên thực hiện các tuyến đường kết nối sân bay Long Thành, bảo đảm đi lại thuận lợi nhất, đặc biệt là tuyến đường nối Sân bay Long Thành và Tân Sơn Nhất.

Đối với các công trình trọng điểm ngành giao thông vận tải, Bộ Xây dựng chỉ đạo các địa phương đẩy nhanh các dự án ngay từ đầu năm, nhất là các dự án đường sắt.

Các bộ, ngành, địa phương phải chủ động, mạnh dạn dám nghĩ, dám làm, “không nói không, không nói khó, không nói có mà không làm”.