Thành phố Hồ Chí Minh hiện có hơn 2,3 triệu lao động trẻ trong độ tuổi thanh niên. Đây là một trong những nguồn lực quý giá nhất giữ vai trò tiên phong, đóng góp to lớn vào sự nghiệp xây dựng và phát triển bền vững của thành phố.
Người trẻ thiếu nhiều kỹ năng
Bên cạnh những ưu điểm nổi trội thì người trẻ hiện nay vẫn còn nhiều vấn đề cần trau dồi, nhất là các kỹ năng mềm, kiến thức để cạnh tranh trong môi trường tri thức đang phát triển với tốc độ nhanh như hiện nay. Phó Giám đốc Sở Nội vụ Thành phố Hồ Chí Minh Lương Thị Tới cho biết, lao động trẻ đã chuyển dịch từ khu vực nông nghiệp sang công nghiệp và dịch vụ. Tuy nhiên, xu hướng này cũng đặt ra nhiều thách thức: Người trẻ đang đứng trước yêu cầu phải chuyển đổi từ “lao động tay chân” sang “lao động tri thức”, từ sản xuất đơn thuần sang đổi mới sáng tạo, ứng dụng công nghệ.
Đây là yêu cầu bắt buộc và đòi hỏi sự vận động tự thân rất lớn, nhưng nhiều bạn trẻ còn gặp trở ngại, như: Thiếu định hướng nghề nghiệp, kỹ năng mềm, không tìm được việc làm đúng ngành, không đáp ứng được yêu cầu tại doanh nghiệp. Các doanh nghiệp ở Thành phố Hồ Chí Minh hiện nay rất cần lực lượng lao động có trình độ cao, trong đó lao động trẻ luôn được ưu tiên. Tuy nhiên, xã hội đang tồn tại nghịch lý: Thị trường thì thiếu hụt nhân lực còn người lao động, trong đó có người trẻ lại thất nghiệp.
Số liệu từ Trung tâm Việc làm Thành phố Hồ Chí Minh cho thấy, tính đến giữa tháng 5/2025, đơn vị đã tiếp nhận hơn 43 nghìn hồ sơ đăng ký hưởng trợ cấp thất nghiệp, trong đó số lao động trẻ dưới 35 tuổi chiếm gần 50%, số thất nghiệp không có bằng cấp 43%, còn số thất nghiệp có trình độ đại học trở lên chiếm tới 37%.
Tại tọa đàm “Lao động trẻ- Khát vọng phát triển thành phố” tổ chức mới đây, Giám đốc Công ty TNHH Thương mại điện tử Cầu Vồng Nguyễn Thiên Ân nêu vấn đề: Tại sao sinh viên không có việc làm, còn doanh nghiệp lại thiếu người? Một trong những nguyên nhân chính là sinh viên, người trẻ thiếu kỹ năng mềm. Vấn đề chuyên môn, kỹ năng mềm như giao tiếp, tư duy phản biện, làm việc nhóm và quản trị cảm xúc… chưa được hấp thụ đầy đủ đã khiến nhiều lao động trẻ dù có bằng cấp vẫn không đáp ứng được yêu cầu của doanh nghiệp.
Thực tế cho thấy, công tác đào tạo tại các trường hiện chưa thật sự sát với nhu cầu thị trường, yêu cầu của doanh nghiệp. Đồng quan điểm, bà Lê Thị Thúy Tiên, Giám đốc nhân sự Công ty cổ phần Địa ốc Sài Gòn King Land đề xuất: “Cần tăng cường phối hợp giữa doanh nghiệp dịch vụ và công nghệ để triển khai các chương trình trải nghiệm thực tế liên ngành. Đồng thời, các trường cần tổ chức thực tập ngắn hạn xuyên suốt quá trình học thay vì chỉ vào cuối khóa. Nên có cơ chế phối hợp định kỳ, phản hồi nhanh giữa nhà trường, doanh nghiệp và chính quyền, từ đó sẽ hình thành hệ sinh thái nhân lực chất lượng cao”.
Ở góc nhìn của một người làm công tác giáo dục, Phó Hiệu trưởng Trường cao đẳng FPT Polytechnic Lê Thị Hồng Hạnh chia sẻ: Để tạo môi trường làm việc sáng tạo, giữ chân nhân tài cần phải xây dựng hệ sinh thái doanh nghiệp với tính năng tích hợp hiệu quả của không gian học tập, môi trường làm việc và đổi mới sáng tạo; có chính sách đãi ngộ hấp dẫn, chế độ phát triển nghề nghiệp dài hạn; tạo các quỹ hỗ trợ khởi nghiệp, vườn ươm ý tưởng cho người trẻ, cơ hội học nghề nhằm phát huy tốt nhất lợi thế, tri thức của đội ngũ này.
Nhiều doanh nghiệp, chuyên gia trong lĩnh vực lao động cũng nêu vấn đề, hiện nay một lực lượng lao động quan trọng và đông đảo trong tương lai là sinh viên vẫn đang bị bỏ ngỏ, thiếu định hướng nhất quán để các em bổ sung vào lực lượng lao động của thành phố.
Giải pháp để phát huy cho người trẻ
Trong chiến lược dài hạn, Thành phố Hồ Chí Minh định hướng trở thành trung tâm tài chính, công nghệ, sáng tạo hàng đầu khu vực. Để hiện thực hóa điều này, việc đầu tư vào con người, nhất là nguồn lao động trẻ là bước đi không thể thiếu. Lao động trẻ của thành phố đang đứng trước những cơ hội rộng mở, song cũng không ít thách thức. Khi được định hướng và hỗ trợ đúng cách, họ không chỉ vươn lên vì bản thân và gia đình mà còn góp phần kiến tạo tương lai cho thành phố.
Trong một khảo sát nhu cầu lao động với hơn 5.500 sinh viên, thanh niên trên địa bàn thành phố của Tiến sĩ Nguyễn Thị Thu Trang, Phó Trưởng khoa Văn hóa Xã hội và Nhân văn, Trường đại học Tôn Đức Thắng cho thấy, một lực lượng lao động trẻ tiềm năng đang chuẩn bị gia nhập thị trường lao động có rất nhiều trăn trở, suy nghĩ, nguyện vọng.
Cụ thể, thanh niên có định hướng rõ ràng khi tìm việc, ưu tiên mức lương và phúc lợi (31,6%), môi trường làm việc thân thiện, chuyên nghiệp (25,1%), văn hóa tích cực (61,7%) và lộ trình thăng tiến công bằng (45,9%). Bên cạnh đó, có 78,2% kỳ vọng thu nhập, chế độ tốt và 35,9% ưa chuộng làm việc từ xa. Dù vậy, họ đối mặt cạnh tranh cao (79,25%), thiếu kinh nghiệm (63,6%) và chuyên môn (50,8%). Hầu hết thường xuyên học kỹ năng mới, 56,7% sẵn sàng làm trái ngành nếu phù hợp.
Đáng chú ý, thanh niên chủ yếu tìm việc qua mạng xã hội (78,8%) và trang tuyển dụng (50,8%). Ngoài kỳ vọng ở doanh nghiệp, họ mong muốn các cơ quan chức năng, các cấp chính quyền của thành phố sẽ có nhiều giải pháp để tăng thu nhập trung bình (45,6%) và tạo thêm việc làm mới (24,6%) cho người lao động.
Từ kết quả này, Tiến sĩ Nguyễn Thị Thu Trang cho biết, đối với lao động trẻ cần có sự hỗ trợ từ doanh nghiệp và các cấp chính quyền, đây là yếu tố quan trọng để thanh niên phát huy năng lực và gắn bó lâu dài với công việc.
Các chuyên gia cho rằng, thành phố cần chú trọng theo đuổi chính sách tăng trưởng theo chiều sâu, tăng cường đầu tư nâng cao kỹ năng người lao động hơn là theo đuổi chính sách tạo nhiều việc làm mới. Trong đó, khuyến khích đào tạo kỹ năng thực tế, đồng thời có các tiêu chí và điều kiện kiểm tra kỹ năng từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường. Ngoài ra, các đơn vị có thể xây dựng và đề xuất các công cụ đào tạo trực tuyến với độ phủ rộng, chi phí thấp để nâng cao khả năng cập nhật kiến thức, năng lực tự học cho các đối tượng.
