Tạo hoa văn trên trang phục của người Mông hoa

Từ bao đời nay, đồng bào dân tộc Mông (ngành Mông hoa) ở bản Cổng Trời, xã Sa Lông, huyện Mường Chà (Ðiện Biên) vẫn lưu giữ nét văn hóa độc đáo, đó là kỹ thuật tạo hoa văn trên trang phục truyền thống.

Phụ nữ dân tộc Mông bản Cổng Trời truyền dạy kỹ thuật tạo hoa văn cho thế hệ trẻ.
Phụ nữ dân tộc Mông bản Cổng Trời truyền dạy kỹ thuật tạo hoa văn cho thế hệ trẻ.

Ðây là một trong những tri thức dân gian đặc sắc do tổ tiên người Mông hoa sáng tạo, truyền dạy và đã được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia cần được bảo tồn, phát huy giá trị trong cộng đồng.

Quy trình tạo ra bộ trang phục truyền thống của dân tộc Mông khá công phu từ khâu trồng lanh, dệt vải cho đến kỹ thuật dùng sáp ong vẽ hoa văn trên vải. Sau đó mới đến công đoạn thêu, ghép, chắp, can các tấm vải đã được tạo hoa văn trên áo, váy. Hoa văn chủ yếu trên trang phục người Mông ở bản Cổng Trời gồm: hoa văn hình học, hình núi, hình rẻ quạt, hình răng cưa, chấm tròn kích thước to nhỏ khác nhau hay những đường gạch dài và ngắn song song; hoa văn hình dích dắc, hình ô trám, hình xoắn ốc...

Các họa tiết hoa văn được thêu bằng chỉ mầu đỏ, hồng, cam, xanh lá mạ. Qua bàn tay khéo léo của người phụ nữ Mông, đường thêu, mầu chỉ được phối với nhau hết sức hài hòa và tinh tế, mối thêu đầu chỉ được khéo léo giấu vào trong mà không gợn sờn. Kỹ thuật đáp vải ngược của người Mông rất tinh xảo, họ dùng các mảnh vải được cắt lượn thành các họa tiết rồi đáp lên y phục để lộ mầu nền bên dưới làm nổi bật thêm các hoa văn nhiều mầu sắc.

Khó nhất là khâu dùng sáp ong vẽ tạo hình khối trên vải. Chị Vàng Thị Dơ, người nắm rõ kỹ thuật làm hoa văn bằng sáp ong ở bản Cổng Trời cho biết: Trong quy trình này, phải dùng bút vẽ chấm vào bát sáp ong sau đó vẽ trên vải theo ý tưởng người vẽ do vậy mà hình vẽ phụ thuộc rất nhiều vào tâm trạng người vẽ. Vì vậy, có nhiều bộ trang phục dù cùng kiểu hoa văn nhưng độ tinh xảo khác nhau, đường thêu cũng rất khác nhau. Bộ bút vẽ gồm tám chiếc, với các kích cỡ, hình thù khác nhau để tạo ra những hoa văn độc đáo. Váy áo, thắt lưng, khăn cuốn đầu... đều được thêu, trang trí bằng cách chắp vải mầu, vẽ sáp ong với các hình chữ thập, chữ đinh kết hợp ô hình quả trám, tam giác, tạo nên sự linh hoạt, khác biệt, không hề lẫn lộn với các kiểu trang trí của các dân tộc khác.

Chủ tịch UBND xã Huổi Lèng Giàng Pàng Sú cho biết: Kỹ thuật tạo hoa văn trên trang phục truyền thống của người Mông hoa bản Cổng Trời đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Ðây là niềm vinh dự, tự hào của nhân dân xã Huổi Lèng nói chung và bà con dân tộc Mông bản Cổng Trời nói riêng. Tới đây, xã Huổi Lèng sẽ kiến nghị UBND huyện Mường Chà hỗ trợ kinh phí xây dựng thêm các công trình hạ tầng nội bản Cổng Trời để tạo điều kiện thuận lợi cho du khách đến bản tham quan, trải nghiệm, tìm hiểu về nghề dệt truyền thống của bà con nơi đây.

Với những bí truyền trong kỹ thuật vẽ sáp ong, thêu hoa văn, người Mông bản Cổng Trời đã cho thấy sự tài hoa, óc thẩm mỹ, tính sáng tạo từ những đôi bàn tay lao động cần mẫn. Vốn tri thức dân gian quý giá thể hiện trên họa tiết hoa văn trang phục của người Mông hoa bản Cổng Trời có thể ví như "những trang ký sử" hiện hữu trong cuộc sống thường nhật của cộng đồng, trong suốt chiều dài lịch sử sinh tồn, phát triển trên dải đất biên cương Tổ quốc.

Có thể bạn quan tâm

Bà Phan Cẩm Tú (thứ 3 từ trái sang) tại buổi tọa đàm về bản quyền do Báo Nhân Dân tổ chức. (Ảnh: HỒNG QUÂN)

Bảo vệ bản quyền tác giả: Nỗi niềm người làm điện ảnh

Là người có nhiều năm hoạt động trong lĩnh vực bảo vệ bản quyền điện ảnh, bà Phan Cẩm Tú (Ủy viên Ban Thường vụ Hiệp hội Xúc tiến phát triển điện ảnh Việt Nam, chuyên gia tư vấn, Hiệp hội Điện ảnh Hoa Kỳ) chia sẻ những nỗi niềm của những người làm sáng tạo trước thực trạng vi phạm bản quyền hiện nay.

Du khách tham quan nhà người Hà Nhì tại Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam. (Ảnh: THANH DUNG)

Giữ gốc, nối nghề trong nhịp sống số

Trước nguồn nguyên vật liệu tự nhiên khan hiếm, đội ngũ thợ am hiểu kỹ thuật dựng nhà ngày càng thưa vắng, nhiều ngôi nhà truyền thống của các dân tộc thiểu số ở nước ta đã không còn giữ được hình thái ban đầu… 

Quần thể di tích Cố đô Huế, không gian di sản tiêu biểu trong hành trình “Hộ chiếu du lịch”. (Ảnh: Sở Du lịch thành phố Huế)

Đổi mới cách tiếp cận di sản

Bảo vệ và phát huy giá trị di sản không chỉ là gìn giữ nguyên trạng, mà còn đòi hỏi những phương thức tiếp cận phù hợp với bối cảnh mới.

Đại diện lãnh đạo thành phố Hà Nội trao Bằng công nhận di tích lịch sử - văn hóa cấp thành phố cho di tích Nhà thờ họ Hoàng và Công bộ Viên ngoại lang Hoàng Viết Bàn.

Hà Nội trao bằng xếp hạng cấp thành phố cho di tích văn hóa lịch sử làng La Xuyên, xã Cổ Đô

Nhân dân thôn La Xuyên, xã Cổ Đô, thành phố Hà Nội vừa tổ chức Lễ đón nhận Bằng xếp hạng di tích lịch sử - văn hóa cấp thành phố Nhà thờ họ Hoàng và Công bộ Viên ngoại lang Hoàng Viết Bàn. Buổi lễ có sự tham dự của đại diện lãnh đạo Cục Di sản (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch), Sở Dân tộc và Tôn giáo, Sở Nội vụ Hà Nội.

Bìa tác phẩm "Đời như tiểu thuyết" của tác giả Trương Đức Minh Tứ.

Những phận người không hư cấu trong Đời như tiểu thuyết

"Đời như tiểu thuyết" của Trương Đức Minh Tứ không phải là cuốn sách để tìm một cốt truyện theo nghĩa thông thường. Ở đó là những con người cụ thể, những đời sống đã diễn ra, với đủ biến cố, chia ly, lựa chọn, day dứt, hy sinh và cả những cuộc kiếm tìm kéo dài đến tận cuối đời. 

Các đồng chí lãnh đạo tỉnh cùng đông đảo cựu chiến binh, chiến sĩ Điện Biên tham quan triển lãm "Từ ký họa chiến trường đến sắc màu đương đại".

Đặc sắc triển lãm “Từ ký họa chiến trường đến sắc màu đương đại” tại Điện Biên

Nhân kỷ niệm 72 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ (7/5/2026), Bảo tàng Chiến thắng Điện Biên Phủ (Điện Biên) tổ chức trưng bày, triển lãm 28 tác phẩm ký họa tiêu biểu về Chiến dịch Điện Biên Phủ của các họa sĩ Ngô Mạnh Lân, Phạm Thanh Tâm và Dương Hướng Minh với chủ đề “Từ ký họa chiến trường đến sắc màu đương đại”.

Nghệ nhân Nguyễn Công Đạt thực hiện in liễn làng Chuồn trong không gian Ngự Hà Viên, Huế. (Ảnh: MẠNH HÀO)

Những di sản sống của làng nghề

Có những làng nghề không mất đi hẳn nhưng lặng lẽ rút khỏi đời sống, chỉ còn lại trong ký ức của một vài người già hay trong những dấu vết mờ nhạt đâu đó.

Trần Ngọc Vàng và nghệ sĩ Thanh Thủy trong phim. (Ảnh: Galaxy Studio)

“Heo Năm Móng” đạt top 1 phòng vé điện ảnh mùa lễ 30/4

“Heo Năm Móng” nhanh chóng trở thành hiện tượng trên các diễn đàn điện ảnh và mạng xã hội, không chỉ nhờ chiến lược truyền thông hiệu quả, mà còn bởi hiệu ứng lan tỏa sau công chiếu. Sau 6 ngày ra mắt, phim chạm mốc 50 tỷ đồng, trở thành phim có doanh thu Top 1 phòng vé trong thời điểm ra mắt.

Nhà báo Hữu Việt và các diễn giả Phạm Thị Kim Oanh, Phan Cẩm Tú tại buổi tọa đàm. (Ảnh: HỒNG QUÂN)

Bảo vệ bản quyền từ góc nhìn của lĩnh vực điện ảnh

Trong các lĩnh vực văn hóa nghệ thuật, điện ảnh là một trong số những loại hình bị vi phạm bản quyền nhiều nhất. Ở kỷ nguyên số, công nghệ và trí tuệ nhân tạo là sự tiến bộ nhưng cũng là những công cụ đắc lực để sao chép và phát tán sản phẩm điện ảnh, gây ảnh hưởng nặng nề nhiều mặt.

Phối cảnh công trình biểu tượng bông lúa Cà Mau.

Giá trị văn hóa từ "Biểu tượng bông lúa" ở Cà Mau

Sự phát triển của một địa phương trong kỷ nguyên mới không chỉ được đong đếm một cách cơ học bằng những con đường rải nhựa, hay những cây cầu bê-tông nối nhịp đôi bờ. Tầm vóc và sức sống của một vùng đất còn được khắc họa đậm nét qua những biểu tượng văn hóa mang tầm nhìn chiến lược.

Cảnh trong vở kịch ngắn “Chuyện nhà chị Tín” của Nhà hát Kịch Việt Nam biểu diễn tại Bảo tàng Hồ Chí Minh. (Ảnh: THƯƠNG NGUYỄN)

Mở lối để sân khấu tiếp cận công chúng

Không thiếu những cuộc thi, liên hoan được tổ chức rầm rộ, những vở diễn mới liên tục ra mắt mỗi năm, nhưng sân khấu nước ta vẫn đang loay hoay đi tìm khán giả. Lý do tình trạng này là bởi các đơn vị chức năng chưa xây được nhịp cầu đủ mạnh để kết nối với công chúng trong môi trường truyền thông đang thay đổi từng ngày.

Các văn nghệ sĩ trong chuyến đi thực tế tại mỏ than ở Quảng Ninh vào dịp Ngày Thơ Việt Nam năm 2026. (Ảnh: THIÊN AN)

Chuyển động mới của văn học viết về công nhân

Trong dòng chảy của văn học đương đại, đề tài công nhân từng là mạch nguồn quan trọng, được khai thác nhiều, nhưng cũng có giai đoạn gần như vắng bóng. Vài năm trở lại đây, mảng đề tài này được quan tâm hơn, không còn bó hẹp trong khuôn mẫu cũ mà thể hiện góc nhìn đa chiều, gắn với nhịp vận động của xã hội hiện đại.