Thay đổi nhận thức, hành động
TAĐP trở thành sự lựa chọn của nhiều người dân, nhưng tiềm ẩn nguy cơ mất vệ sinh ATTP do sử dụng nguyên liệu, chế biến, bảo quản thực phẩm không bảo đảm. Hà Nội là một trong những địa phương triển khai thí điểm quản lý, kiểm tra ATTP đối với kinh doanh dịch vụ ăn uống, TAĐP. Năm 2010, toàn thành phố triển khai mô hình cải thiện ATTP dịch vụ ăn uống tại 198 phường, thị trấn; năm 2013, mô hình thí điểm quản lý, kiểm soát ATTP đối với kinh doanh dịch vụ ăn uống, TAĐP, tuyến phố Trung Liệt (quận Đống Đa), tuyến phố Núi Trúc (quận Ba Đình) được triển khai.
Chị Nguyễn Thị Thu Trang, cán bộ chuyên trách ATTP (Trạm Y tế phường Trung Liệt) cho biết, Ban chỉ đạo liên ngành về vệ sinh ATTP của phường phối hợp các cơ quan chức năng tổ chức 16 lớp tập huấn kiến thức ATTP TAĐP cho cán bộ chuyên môn, chủ các cơ sở kinh doanh, người tham gia chế biến thực phẩm; tổ chức khám sức khỏe, cấp giấy xác nhận đủ sức khỏe, giấy xác nhận kiến thức ATTP cho người trực tiếp tham gia chế biến và kinh doanh TAĐP... Các cơ sở kinh doanh TAĐP trên toàn phường được phát găng tay sử dụng một lần; cấp tủ kính cất giữ thức ăn đối với các hộ kinh doanh TAĐP gặp khó khăn; toàn bộ các cơ sở kinh doanh ký cam kết bảo đảm ATTP…
Tuy nhiên, hai mô hình nêu trên chỉ tập trung kiểm soát các tiêu chí về điều kiện cơ sở kinh doanh, sức khỏe người kinh doanh… chưa kiểm soát trực tiếp thực phẩm, trong khi nguồn gốc thực phẩm là vấn đề gây nhiều lo lắng cho người tiêu dùng. Trước thực tế đó, đầu năm 2018, Hà Nội triển khai thí điểm mô hình “Tuyến phố ATTP có kiểm soát” đối với các cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống và TAĐP tại tám tuyến phố trọng điểm. Ngoài việc đáp ứng 10 tiêu chí ATTP, các cơ sở kinh doanh còn công bố nguồn gốc, xuất xứ của nguyên liệu thực phẩm. Các cơ sở ăn uống đều được niêm yết công khai biển “Nhà hàng, cửa hàng kiểm soát ATTP”, có bảng ghi công khai nguồn gốc nguyên liệu thực phẩm để người tiêu dùng biết. Mặc dù mới triển khai, nhưng các cơ sở kinh doanh đã có nhiều thay đổi, khang trang hơn các tuyến phố chung quanh.
Chị Đào Kim Dung, chủ quán Ngan Phố (phố Duy Tân) cho biết, những ngày đầu mới mở, quán chỉ quan tâm chế biến ngon để thu hút khách, mà ít chú ý đến nguồn gốc xuất xứ thực phẩm. Kể từ khi tuyến phố Duy Tân được chọn triển khai thí điểm xây dựng “Tuyến phố ATTP có kiểm soát”, chị và những người bán hàng ở đây đã thay đổi nhận thức. Tất cả những người trực tiếp chế biến thực phẩm, người phụ giúp được tham gia các khóa huấn luyện, kiểm tra xác nhận kiến thức ATTP; khám sức khỏe và cấp giấy chứng nhận sức khỏe. Khu chế biến, khu bảo quản thực phẩm chín, sống được tách riêng. Quá trình nhập nguyên liệu, chế biến thực phẩm và sau chế biến được ghi chép hằng ngày, theo dõi chính xác, mẫu thức ăn được lưu để kiểm tra khi cần. Đây là tiêu chí quan trọng nhất để bảo đảm an toàn cho khách hàng, nếu không thực hiện sẽ bị xử phạt nghiêm và công khai vi phạm trên phương tiện thông tin của quận, phường, tổ dân phố...
Truy tận gốc thực phẩm bẩn
Chi cục trưởng Vệ sinh ATTP Hà Nội Trần Ngọc Tụ cho biết, hiện nay, toàn TP Hà Nội có gần 14 nghìn cơ sở dịch vụ ăn uống và gần 6.000 cơ sở kinh doanh TAĐP. Đến nay, tại các quận, huyện, thị trấn đã có 99% số cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống ký cam kết với chính quyền địa phương bảo đảm ATTP. Tuy nhiên, hiện nay vẫn còn khá nhiều cơ sở chưa thực hiện đầy đủ 10 tiêu chí ATTP.
Vì lợi nhuận trước mắt, một bộ phận người sản xuất, chế biến, kinh doanh thực phẩm chưa tự giác chấp hành quy định về ATTP và thiếu trách nhiệm với sức khỏe cộng đồng. Khu vực chế biến chưa bảo đảm vệ sinh, chưa thực hiện quy trình thực phẩm một chiều, bày bán thực phẩm trên vỉa hè, ngay cạnh rãnh thoát nước, diện tích kinh doanh chật hẹp, bán hàng chung với nơi sinh sống của gia đình… Bên cạnh đó, sự vào cuộc của chính quyền địa phương chưa quyết liệt, kiểm tra và xử phạt vẫn chủ yếu là nhắc nhở, còn nặng về hình thức. Mặt khác, chính người tiêu dùng còn dễ dãi trong việc lựa chọn thực phẩm, không quan tâm đến nguồn gốc, xuất xứ.
Phó Giám đốc Sở Y tế Hà Nội Trần Văn Chung cho biết, để thực hiện tốt công tác bảo đảm ATTP tại các cơ sở kinh doanh trên địa bàn, nhất là tiếp tục nhân rộng mô hình quản lý ATTP, thời gian tới, các đoàn thanh tra, kiểm tra cần tiếp tục tăng cường thanh tra, kiểm tra đột xuất tại nơi kinh doanh dịch vụ ăn uống, truy tận gốc thực phẩm “bẩn”. Cấp ủy Đảng, chính quyền các cấp cần tiếp tục chỉ đạo các ban, ngành đoàn thể, tổ chức chính trị phối hợp chặt chẽ ngành y tế và các đơn vị liên quan, tiến hành lồng ghép công tác ATTP thức ăn đường phố với công tác bảo đảm an ninh xã hội và mỹ quan đô thị. Kiên quyết dẹp bỏ các cơ sở dịch vụ ăn uống, TAĐP lấn chiếm vỉa hè, lòng đường, không bảo đảm ATTP, vệ sinh môi trường.
Để quản lý ATTP hiệu quả hơn, ngoài sự vào cuộc của cơ quan chức năng, người kinh doanh, rất cần ý thức của người tiêu dùng nói “không” với thực phẩm không an toàn; kịp thời cung cấp thông tin khi phát hiện nguy cơ gây mất ATTP cho cơ quan chức năng, khai báo ngộ độc thực phẩm, bệnh truyền qua thực phẩm theo quy định của Luật ATTP…
