Thiếu quỹ đất sạch để tái định cư
Trước yêu cầu mở rộng không gian phát triển Khu kinh tế Dung Quất lên hơn 45.000 ha để đẩy mạnh thu hút đầu tư. Theo Phó Ban Quản lý Khu kinh tế Dung Quất và các khu công nghiệp Quảng Ngãi Nguyễn Hải Trường, thời gian tới nhu cầu tái định cư sẽ rất lớn, khoảng 439ha với 11.510 lô tổng kinh phí đầu tư hơn 5.685 tỷ đồng.
Mặc dù thời gian qua, Ban Quản lý Khu kinh tế Dung Quất và các khu công nghiệp Quảng Ngãi đã phối hợp với các ngành, địa phương thực hiện xây dựng 32 khu tái định cư, cấp đất cho hơn 5.000 hộ dân, góp phần ổn định đời sống nhân dân bị ảnh hưởng.
Tuy nhiên, thực tế vẫn còn nhiều tồn tại như: thiếu quỹ đất sạch để tái định cư, một số khu tái định cư hạ tầng chưa đồng bộ, công tác hỗ trợ sinh kế sau di dời còn hạn chế, dẫn đến tâm lý không đồng thuận, khiếu nại kéo dài. Cùng với đó, việc thu hồi đất, đền bù và giải phóng mặt bằng vẫn còn chậm, đặc biệt ở các khu vực dân cư đông đúc.
Để giải quyết bài toán tái định cư, hỗ trợ các nhà đầu tư xây dựng và kinh doanh kết cấu hạ tầng khu công nghiệp nhằm đẩy mạnh thu hút các dự án công nghiệp trọng điểm, quy mô lớn, có tính lan tỏa cao, Phó Ban Quản lý Khu kinh tế Dung Quất và các khu công nghiệp Quảng Ngãi Nguyễn Hải Trường cho rằng, cần có giải pháp căn cơ, chủ động và toàn diện hơn.
Cụ thể, cần huy động nguồn lực đầu tư các khu tái định cư, gồm: Ngân sách địa phương cân đối, bố trí vốn cho các khu tái định cư trong kế hoạch đầu tư công trung hạn và hàng năm. Kêu gọi nhà đầu tư tự nguyện ứng trước để đầu tư xây dựng các khu tái định cư và dành một phần từ tiền sử dụng đất thu được từ đấu giá quyền sử dụng đất để tái đầu tư cho khu tái định cư.
Hạ tầng xuống cấp nghiêm trọng
Do xây dựng quá lâu nên hiện hệ thống hạ tầng tại Khu kinh tế Dung Quất, nhất là hạ tầng giao thông bị xuống cấp nghiêm trọng, trong khi nguồn vốn ngân sách dành cho cải thiện hạ tầng còn hạn chế. Nhiều tuyến giao thông nội bộ và kết nối cảng Dung Quất, khu công nghiệp còn yếu và chưa được đầu tư mở rộng đúng mức.
Song song đó, hệ thống cấp điện, nước, xử lý chất thải chưa đáp ứng được các yêu cầu về công nghiệp hóa cao cấp. Do vậy, cần ưu tiên bố trí nguồn vốn ngân sách hàng năm để đầu tư hệ thống hạ tầng giao thông đồng bộ, đảm bảo kết nối với khu vực lân cận, đầu tư hạ tầng kỹ thuật gắn với thu hút đầu tư hạ tầng xã hội phục vụ nhân dân trong vùng dự án.
Theo tính toán Ban Quản lý Khu kinh tế Dung Quất và các khu công nghiệp Quảng Ngãi, nhu cầu đầu tư trong giai đoạn từ nay đến năm 2030 là 8.058 tỷ đồng để thực hiện 15 dự án. Trong đó, dự kiến có 8 dự án khởi công mới như: Tuyến đường Trì Bình-cảng Dung Quất (giai đoạn 2); Tuyến đường từ đường Trì Bình-cảng Dung Quất đến đường vào Cảng hàng không Chu Lai; Đường trục bắc Tịnh Phong-Bình Châu; Nâng cấp mở rộng hệ thống hạ tầng giao thông trên địa bàn Khu kinh tế Dung Quất (giai đoạn 2); Kè chắn cát cảng Dung Quất (giai đoạn 3); Khu tái định cư trong đô thị Vạn Tường và các hệ thống hạ tầng thu gom, thoát nước và xử lý nước thải tập trung….
Để nâng cấp, đầu tư kết cấu hạ tầng, nhất là hạ tầng giao thông, Ban Quản lý Khu kinh tế Dung Quất và các khu công nghiệp Quảng Ngãi đề xuất các giải pháp huy động nguồn lực đầu tư.
Theo đó, ưu tiên bố trí nguồn vốn ngân sách hàng năm để đầu tư hệ thống hạ tầng giao thông đồng bộ, đảm bảo kết nối với khu vực lân cận, trong đó đầu tư tuyến nhánh đường sắt quốc gia (tuyến Trì Bình-Dung Quất) nhằm tăng tính kết nối của hệ thống đường sắt đến các đầu mối hàng hóa lớn là Khu kinh tế Dung Quất và hệ thống cảng biển Dung Quất; đầu tư hạ tầng kỹ thuật gắn với thu hút đầu tư hạ tầng xã hội phục vụ nhân dân trong vùng dự án.
Đồng thời, thay đổi phương thức đầu tư hạ tầng kỹ thuật khu kinh tế từ chủ yếu sử dụng ngân sách nhà nước sang khuyến khích doanh nghiệp đầu tư, kinh doanh hạ tầng khu công nghiệp và hình thức đối tác công tư (PPP). Huy động các nguồn lực xã hội đầu tư hạ tầng các khu công nghiệp trong khu kinh tế, hạ tầng phục vụ dịch vụ logistics; các dự án cảng biển, kho bãi; đường sắt, các dự án xử lý nước thải, rác thải, xử lý môi trường trong Khu kinh tế Dung Dung Quất. Thu hút các thành phần kinh tế phát triển các ngành dịch vụ gắn với Cảng hàng không Chu Lai, cảng nước sâu Dung Quất...
Đối với các vướng mắc đối với dự án dân cư đô thị, thương mại, dịch vụ, Phó Ban Quản lý Khu kinh tế Dung Quất và các khu công nghiệp Quảng Ngãi Nguyễn Hải Trường cho biết, hiện có 2 dự án khu dân cư, đô thị và 29 dự án thương mại, dịch vụ tại Khu kinh tế Dung Quất và các khu công nghiệp Quảng Ngãi đã cấp Quyết định chủ trương đầu tư theo Luật Đầu tư 2014 nhưng chưa được giao đất, cho thuê đất.
Nguyên nhân chủ yếu, thời điểm cấp phép, pháp luật không yêu cầu đấu giá, đấu thầu đối với các loại dự án này. Tuy nhiên, theo các Nghị định 25/2020/NĐ-CP và 148/2020/NĐ-CP, các dự án thương mại, dịch vụ và nhà ở thương mại hiện nay phải thực hiện đấu giá quyền sử dụng đất hoặc đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư.
Mặc dù, Ban Quản lý Khu kinh tế Dung Quất và các khu công nghiệp Quảng Ngãi đã vận động các nhà đầu tư tự nguyện chấm dứt dự án theo Luật Đầu tư nhưng phần lớn không hợp tác, vì cho rằng lỗi không thuộc về họ.
“Đối với vướng mắc nêu trên, Chính phủ sớm có cơ chế tháo gỡ, hỗ trợ xử lý các dự án đã được cấp chủ trương đầu tư trước đây nhưng chưa được giao đất, cho thuê đất theo quy định mới. Đồng thời, cần hướng dẫn cụ thể việc thỏa thuận quyền sử dụng đất theo Luật Đất đai 2024 và Nghị quyết 171/2024/QH15, do thực tế triển khai vẫn gặp nhiều khó khăn, vướng mắc”, Phó Ban Quản lý Khu kinh tế Dung Quất và các khu công nghiệp Quảng Ngãi Nguyễn Hải Trường kiến nghị.
