Sớm hoàn thiện quy định kiểm soát phát thải khí nhà kính

Ảnh minh họa. (Ảnh: HOÀNG ANH)
Ảnh minh họa. (Ảnh: HOÀNG ANH)

Để đạt mức phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050 như cam kết tại COP26, Việt Nam đã có những chuẩn bị và triển khai một cách toàn diện. Hệ thống văn bản pháp luật được ban hành đã thiết lập nghĩa vụ kiểm kê và giảm phát thải khí nhà kính cho toàn bộ nền kinh tế. Những nỗ lực của công tác quản lý nhà nước trong hành trình Net Zero đã đạt được những kết quả nền tảng bước đầu.

Cơ sở pháp lý

Kể từ Luật Bảo vệ môi trường năm 2020, Việt Nam đã ban hành hàng loạt văn bản liên quan việc kiểm soát khí nhà kính. Chính phủ đã ban hành Nghị định 06/2022/NĐ-CP ngày 7/1/2022 quy định giảm nhẹ phát thải khí nhà kính và bảo vệ tầng ô-dôn (sửa đổi, bổ sung tại Nghị định 119/2025/NĐ-CP); Nghị định số 45/2022/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường; Danh mục lĩnh vực, cơ sở phát thải khí nhà kính phải thực hiện kiểm kê khí nhà kính (2022, 2024); Chiến lược quốc gia về biến đổi khí hậu (2022); Kế hoạch hành động giảm phát thải khí mê-tan (2022); Đề án nhiệm vụ, giải pháp triển khai kết quả Hội nghị COP26 (2022)…

Các bộ, ngành liên quan ban hành thông tư hướng dẫn kỹ thuật các lĩnh vực về đo đạc, báo cáo, thẩm định giảm phát thải khí nhà kính và kiểm kê khí nhà kính; trong đó, đề cập rõ đối tượng, mục tiêu, lộ trình, phương thức, hệ thống quốc gia giảm phát thải khí nhà kính, kiểm kê, phân bổ hạn ngạch, đơn vị thẩm định, xử phạt...

Trên cơ sở đó, nhiều tỉnh, thành phố đã triển khai các nhiệm vụ, giải pháp ứng phó biến đổi khí hậu và giảm phát thải khí nhà kính. Một số thành phố lớn đã phát triển rộng rãi hệ thống xe buýt điện, xe đạp công cộng, ứng dụng công nghệ xanh, kinh tế tuần hoàn…

Một số ngân hàng đã triển khai các gói tín dụng xanh dành cho doanh nghiệp chuyển đổi công nghệ và giảm phát thải. Những giải pháp quyết liệt và hành động cụ thể đã mở ra cơ hội hợp tác quốc tế và chuẩn bị nền tảng cho nước ta mở ra thị trường các-bon và tham gia thị trường các-bon thế giới…

Mặc dù kết quả đạt được rất tích cực, song quá trình thực hiện gặp một số vướng mắc cần được điều chỉnh. Trong bối cảnh thế giới có những thay đổi mạnh mẽ về khoa học, công nghệ và biến đổi khí hậu ngày càng khó lường, một số quy định không còn phù hợp.

Theo Cục Biến đổi khí hậu (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), quy định về kiểm kê khí nhà kính 2 năm/lần gây khó khăn cho việc theo dõi, đánh giá và hoạch định chính sách.

Trong khi đó, báo cáo kết quả kiểm kê chưa được thực hiện trực tuyến nên chưa bảo đảm tính chính xác và minh bạch; quy định kỹ thuật về kiểm kê, đo đạc, thẩm định, báo cáo chưa được chi tiết đối với các lĩnh vực cụ thể; chưa có tiêu chí về phân bổ hạn ngạch khí nhà kính cũng như quy định rõ trách nhiệm của cơ quan quản lý cấp bộ và địa phương trong lĩnh vực được phân công.

Những điểm nghẽn cần tháo gỡ

Nội dung giảm nhẹ phát thải khí nhà kính chỉ là một trong những hoạt động của quản lý phát thải khí nhà kính. Để đáp ứng yêu cầu quản lý phát thải khí nhà kính hiện nay và thực hiện phân cấp, phân quyền, chuyển đổi số…, cần thiết phải sửa đổi, bổ sung một số quy định như: Nội dung quản lý phát thải; kỳ kiểm kê 1 năm/lần; trách nhiệm từng cấp trong phân bổ hạn ngạch, kiểm kê, thẩm định, theo dõi, xử phạt…đối với hoạt động phát thải và các hoạt động hình thành thị trường các-bon.

Những bổ sung, sửa đổi nhằm bảo đảm tính liên tục, chính xác của số liệu, giúp cơ quan quản lý theo dõi, đánh giá việc thực hiện các cam kết giảm phát thải khí nhà kính, theo dõi, đánh giá việc phân việc phát thải theo hạn ngạch được phân bổ hằng năm; cung cấp nền tảng dữ liệu để vận hành thị trường các-bon và thực hiện cam kết quốc tế; tổ chức, theo dõi, đánh giá việc thực hiện mục tiêu đóng góp do quốc gia tự quyết định (NDC).

Quan trọng hơn, việc phân bổ hạn ngạch phát thải cần phải được quy trách nhiệm và giao về từng bộ, ngành quản lý vì cơ quan quản lý trực tiếp là nơi nắm rõ nhất về công nghệ, năng lực và hiện trạng phát thải của mỗi đơn vị trực thuộc.

Việc quy định tiêu chí xác định các cơ sở được phân bổ hạn ngạch như hiện nay là phân cho tất cả các cơ sở phải kiểm kê khí nhà kính nhưng kinh nghiệm từ nhiều quốc gia trên thế giới cho thấy cách làm này chưa phù hợp.

Trong giai đoạn đầu của thị trường các-bon bắt buộc, chỉ nên phân bổ hạn ngạch cho các cơ sở phát thải khí nhà kính lớn, có đầy đủ dữ liệu để giám sát. Điều này vừa giúp kiểm soát tốt số lượng phát thải vừa tạo sự công bằng, minh bạch trong phân bổ hạn ngạch.

Việc xây dựng, quản lý và vận hành hệ thống quản lý phát thải khí nhà kính quốc gia trực tuyến cũng cần được cải thiện. Trong thời đại khoa học công nghệ phát triển vượt bậc như hiện nay, đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý phát thải khí nhà kính nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả, minh bạch đồng thời tiết kiệm chi phí và thời gian trong thực hiện thẩm định giảm phát thải khí nhà kính cho tất cả các đơn vị liên quan, từ các bộ quản lý lĩnh vực đến cấp địa phương và doanh nghiệp sản xuất. Hình thành hệ thống quản lý phát thải trực tuyến cũng góp phần giúp dữ liệu về phát thải khí nhà kính được lưu trữ tập trung, dễ dàng truy xuất và kiểm tra.

Kiểm soát phát thải khí nhà kính là một trong các yếu tố quan trọng để đạt mục tiêu Net Zero. Tuy nhiên, để việc phân bổ hạn ngạch phù hợp, đúng đối tượng và ít ảnh hưởng nhất tới doanh nghiệp, cần sớm hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật cũng như đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng khoa học-công nghệ cho lĩnh vực này.

Có thể bạn quan tâm

[Video] Dự báo thời tiết ngày 17/6/2026: Bắc Bộ tiếp tục xuất hiện mưa dông trên diện rộng, Trung Bộ có nơi nắng nóng gay gắt

[Video] Dự báo thời tiết ngày 17/6/2026: Bắc Bộ tiếp tục xuất hiện mưa dông trên diện rộng, Trung Bộ có nơi nắng nóng gay gắt

Hôm nay, Bắc Bộ tiếp tục xuất hiện mưa dông trên diện rộng, trong đó vùng núi và trung du có nơi mưa rất to. Trong khi đó, nhiều khu vực Trung Bộ vẫn duy trì nắng nóng, có nơi nắng nóng gay gắt. Khu vực Nam Bộ ngày nắng, chiều tối và tối xuất hiện mưa rào và dông rải rác.

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai ngày 17/6/2026: Bắc Bộ tiếp tục mưa lớn diện rộng, Trung Bộ có nơi nắng nóng gay gắt

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai ngày 17/6/2026: Bắc Bộ tiếp tục mưa lớn diện rộng, Trung Bộ có nơi nắng nóng gay gắt

Đêm nay và ngày mai, Bắc Bộ tiếp tục là khu vực có diễn biến thời tiết đáng chú ý nhất với mưa dông diện rộng, cục bộ có nơi mưa rất to. Trong khi đó, nhiều nơi ở Trung Bộ vẫn duy trì nắng nóng, có nơi nắng nóng gay gắt. Khu vực Nam Bộ tiếp tục xuất hiện mưa rào và dông rải rác vào chiều tối và đêm.

Trồng cây hưởng ứng Ngày Thế giới chống sa mạc hóa và hạn hán năm 2026.

Trồng mới 1,5 triệu cây xanh giai đoạn 2026-2030 hưởng ứng Ngày Thế giới chống sa mạc hóa và hạn hán

Ngày 16/6, tại tỉnh Lạng Sơn, Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) phối hợp Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lạng Sơn, Trường cao đẳng Công nghệ và Nông lâm Đông Bắc và Công ty C.P. Việt Nam tổ chức Lễ mít-tinh và phát động trồng cây hưởng ứng Ngày Thế giới chống sa mạc hóa và hạn hán năm 2026.

Rừng Amazon đóng vai trò quan trọng trong điều tiết khí hậu.

Cam kết mạnh mẽ của Brazil chống biến đổi khí hậu

Báo cáo môi trường của Brazil cho biết, trong năm 2025, nạn phá rừng ở ven bờ Đại Tây Dương thuộc địa bàn nước này đã giảm xuống mức thấp nhất trong vòng 40 năm qua, đánh dấu bước tiến đáng kể trong nỗ lực bảo vệ hệ sinh thái của quốc gia Nam Mỹ.

[Video] Dự báo thời tiết ngày 16/6/2026: Mưa lớn tại trung du và miền núi Bắc Bộ, Trung Bộ nắng giảm cường độ

[Video] Dự báo thời tiết ngày 16/6/2026: Mưa lớn tại trung du và miền núi Bắc Bộ, Trung Bộ nắng giảm cường độ

Hôm nay, thời tiết trên cả nước tiếp tục phân hóa rõ rệt. Miền Bắc xuất hiện mưa dông diện rộng, cục bộ có nơi mưa lớn. Miền Trung vẫn còn nắng nóng ở nhiều khu vực nhưng đã bắt đầu xuất hiện mưa dông vào chiều tối. Trong khi đó, cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ duy trì nắng ban ngày, chiều tối tiếp tục có mưa dông rải rác.

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai ngày 16/6/2026: Mưa dông diện rộng tiếp diễn tại Bắc Bộ, nhiều nơi mưa to

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai ngày 16/6/2026: Mưa dông diện rộng tiếp diễn tại Bắc Bộ, nhiều nơi mưa to

Không khí lạnh kết hợp rãnh áp thấp khiến thời tiết miền Bắc chuyển biến rõ rệt với mưa dông diện rộng. Trong khi đó, nắng nóng tại miền Trung bắt đầu suy giảm nhưng khu vực từ Quảng Trị đến Đắk Lắk vẫn còn oi bức, khô nóng. Ở phía Nam, mưa dông chiều tối tiếp tục xuất hiện rải rác do ảnh hưởng của gió mùa Tây Nam.

Quang cảnh Kỳ họp thứ 4 Hội đồng nhân dân thành phố khóa XVII.

Hà Nội triển khai Đề án vùng phát thải thấp trong Vành đai 1 từ ngày 1/7

Ngày 15/6, tại kỳ họp thứ 4, Hội đồng nhân dân thành phố Hà Nội khóa XVII đã thông qua Đề án vùng phát thải thấp trong Vành đai 1, thành phố Hà Nội. Theo nghị quyết của Hội đồng nhân dân thành phố, việc triển khai Đề án được thực hiện từ ngày 1/7/2026, nhưng không triển khai đồng loạt trên toàn bộ khu vực trong Vành đai 1.

[Video] Đẩy mạnh giải pháp giảm phát thải khí nhà kính

[Video] Đẩy mạnh giải pháp giảm phát thải khí nhà kính

Hiện nhiều địa phương đang đẩy mạnh các giải pháp giảm phát thải khí nhà kính trong nông nghiệp, quản lý chất thải, năng lượng và giao thông, nhằm thực hiện các cam kết của Việt Nam tại Hội nghị lần thứ 26 các bên tham gia Công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu (COP26).

[Video] Dự báo thời tiết ngày 15/6/2026: Bắc Bộ đón mưa dông giải nhiệt, Trung Bộ duy trì khô nóng bao trùm

[Video] Dự báo thời tiết ngày 15/6/2026: Bắc Bộ đón mưa dông giải nhiệt, Trung Bộ duy trì khô nóng bao trùm

Thời tiết ngày mới tiếp tục phân hóa mạnh giữa các khu vực trên cả nước. Miền Bắc gia tăng mưa dông do tác động của rãnh áp thấp và hội tụ gió trên cao, trong khi miền Trung vẫn chìm trong nắng nóng gay gắt kéo dài. Ở phía Nam, mưa dông chiều tối tiếp tục xuất hiện rải rác nhưng ban ngày trời vẫn có nắng.

Đàn voọc mông trắng trong rừng đặc dụng Hương Sơn, thành phố Hà Nội. (Ảnh: Trung tâm Bảo tồn thiên nhiên và phát triển)

Ngăn chặn suy giảm đa dạng sinh học

Việt Nam là quốc gia có mức độ đa dạng sinh học cao nhưng đang đối mặt nhiều thách thức do suy giảm hệ sinh thái, nạn săn bắt, buôn bán trái phép động vật hoang dã, khai thác quá mức tài nguyên thiên nhiên, tác động của biến đổi khí hậu...