Sớm giải quyết vướng mắc quy hoạch tại Khu di tích lịch sử Truông Bồn

Tiến thoái lưỡng nan

Dự án “Di dời người dân ra khỏi Khu di tích Truông Bồn (Nghệ An) đến nay vẫn giậm chân tại chỗ”. Mới đây, trở lại Khu di tích Truông Bồn, gặp gia đình ông Phùng Văn Nghĩa (73 tuổi), xóm 7, xã Mỹ Sơn, huyện Đô Lương, ông giãi bày: Bao năm đã qua đi, sự việc 9 hộ dân xóm 7, xã Mỹ Sơn, huyện Đô Lương vẫn “mắc kẹt” tại Khu di tích lịch sử Truông Bồn do vướng quy hoạch. Hằng ngày, người dân vẫn phải băng qua khu tượng đài để đi sản xuất, nhà cửa xuống cấp, hư hỏng cũng không thể sửa chữa, chúng tôi không được cấp sổ đỏ, nay vẫn phải “ở nhờ” ngay trên chính mảnh đất và ngôi nhà của mình...

Cùng chung số phận như gia đình ông Nghĩa, là gia đình mẹ liệt sĩ Nguyễn Thị Tường. Con trai cụ Tường, anh Nguyễn Văn Bảy cho biết: “Năm nay mẹ tui 94 tuổi, mặc dù gần đất xa trời nhưng vẫn chưa an tâm về chốn ở cho con cháu. Năm 1963, bố mẹ tui theo tiếng gọi đất nước đến khai hoang lập nghiệp ở mảnh đất “tọa độ lửa”, nơi mưa bom bão đạn trong chiến tranh ác liệt. Từ đó đến nay bà sinh được bảy người con, anh trai kề trước tôi đã hy sinh khi đang làm nhiệm vụ trên đảo Sinh Tồn, huyện Trường Sa, tỉnh Khánh Hòa. Mẹ có nguyện vọng lớn lao là bà được đứng tên trên chính mảnh đất đã sống hơn nửa đời người, rồi trao lại cho các con. Tuy nhiên, đến nay bà vẫn chưa được thấy hình thù cuốn “sổ đỏ” ra răng”.

Anh Bảy chia sẻ thêm: Sau nhiều lần làm đơn kiến nghị gửi lên xã, huyện, ngày 2/6/2023, chúng tôi vui khi được Chủ tịch UBND huyện Đô Lương hồi đáp gửi Công văn 245/UBND trả lời sẽ giải quyết đơn của gia đình với nội dung bà Nguyễn Thị Tường đề nghị tách thửa tặng cho hai con trai đối với thửa đất 1445, tờ bản đồ số 22 đã được UBND huyện Đô Lương cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng (QSD) đất mang mã số BB 706820, ngày 8/12/2011. Tuy nhiên, rất buồn là vào ngày 16/6/2023, huyện đã có công văn trả lời do thửa đất gia đình mẹ tôi đang nằm trong dự án Bảo tồn, tôn tạo khu di tích lịch sử Truông Bồn tại xã Mỹ Sơn, huyện Đô Lương không đủ điều kiện thực hiện thủ tục tách thửa QSD đất.

Anh Bảy bức xúc bày tỏ: “9 hộ trên đều đồng thuận với chủ trương của Nhà nước. Nhưng người dân cần có câu trả lời là có tiếp tục thực hiện giai đoạn 2 của dự án bảo tồn, tôn tạo khu di tích này hay không? Nếu tiếp tục thực hiện thì cần sớm giải quyết việc bồi thường, hỗ trợ giải phóng mặt bằng để người dân tái định cư sớm ổn định cuộc sống. Người dân mong mỏi được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất trên mảnh đất đang sống. 13 năm trôi qua đã là đằng đẵng rồi!”.

Được biết, Dự án bảo tồn, tôn tạo Khu di tích lịch sử Truông Bồn được UBND tỉnh Nghệ An phê duyệt tại Quyết định số 1591/QĐ.UBND-CNXD ngày 19/4/2010, do Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch (thời điểm chưa chia tách) làm chủ đầu tư bằng nguồn vốn ngân sách nhà nước theo chương trình, dự án văn hóa lịch sử đặc biệt quan trọng. Tuy nhiên, sau khi khởi công vào ngày 25/6/2010, do khó khăn về nguồn vốn nên việc triển khai dự án không hiệu quả, đến ngày 26/9/2012, UBND tỉnh đã có Quyết định 3685/QĐ.UBND-ĐTXD chuyển giao dự án này cho Sở Giao thông vận tải Nghệ An làm chủ đầu tư. Ban đầu, dự án có tổng mức đầu tư 175,4 tỷ đồng, sau đó đã điều chỉnh thành 366 tỷ đồng, xây dựng trên khuôn viên rộng hơn 20 ha.

Theo quy hoạch, Dự án bảo tồn, tôn tạo Khu di tích lịch sử Truông Bồn sẽ gồm ba khu vực chính: khu vực Tượng đài chiến thắng; khu vực trung tâm và khu vực bảo tồn, tôn tạo nhà dân xóm 9 - nơi các cựu thanh niên xung phong trú quân nhằm tái hiện lại khung cảnh sinh hoạt, đời sống những năm kháng chiến. Đến nay, khu trung tâm rộng 19,98 ha đã cơ bản hoàn thành các hạng mục công trình: Khu tưởng niệm, hồ điều hòa, đài tưởng niệm, nhà trưng bày, sân quảng trường, bãi đỗ xe... Ngày 8/8/2015 giai đoạn 1 được hoàn thành và đưa vào hoạt động, nhưng dự án vẫn chưa giải quyết xong công tác đền bù, di dời 9 hộ dân nằm trong khu quy hoạch, sát với khu vực tượng đài và rải rác chung quanh khu di tích. Mọi đời sống sinh hoạt của người dân cũng như hoạt động sản xuất, chăn nuôi gia súc, gia cầm vẫn diễn ra ngay bên cạnh khu di tích. Nguyên nhân do không thống nhất được phương án và khung giá đền bù.

Nhà người dân không được sửa chữa dù đã xuống cấp.

Mong được tháo “vòng kim cô”

Theo UBND huyện Đô Lương, hiện trong 9 hộ thì có sáu hộ đã được lập hồ sơ bồi thường, giải phóng mặt bằng năm 2013 và 2014, đã có quyết định thu hồi đất và quyết định phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ giải phóng mặt bằng, nhưng chưa có kinh phí chi trả; còn ba hộ chưa được lập hồ sơ bồi thường, hỗ trợ giải phóng mặt bằng. Vào thời điểm năm 2013, 2014 cả 9 hộ đã được bốc thăm nhận đất tái định cư và đã có một hộ đã xây dựng nhà trên đất tái định cư. Ngày 6/8/2020, UBND huyện Đô Lương có Văn bản số 1133/UBND.TN về việc lên khái toán số kinh phí bồi thường, hỗ trợ giải phóng mặt bằng và tái định cư cho chín hộ dân đang nằm trong quy hoạch của dự án bảo tồn, tôn tạo khu di tích lịch sử Truông Bồn, trình cơ quan chức năng tổng số kinh phí bồi thường, hỗ trợ giải phóng mặt bằng hơn 13,1 tỷ đồng. Tuy nhiên, từ đó đến nay sự việc vẫn chưa được giải quyết.

Ông Phan Trọng Lộc, Giám đốc Ban quản lý Khu di tích lịch sử Truông Bồn cho biết: Với thực trạng hiện nay, việc 9 hộ dân vẫn sinh sống bên cạnh và sử dụng đường dân sinh chung với khu di tích, chăn thả gia súc, gia cầm gây ảnh hưởng rất lớn đến cảnh quan. Do chưa được giải phóng mặt bằng một cách dứt điểm nên đã ảnh hưởng sự trang nghiêm của Khu di tích Truông Bồn. Việc này, ngày 5/7/2023 Ban quản lý Khu di tích lịch sử Truông Bồn đã gửi Công văn số 40CV/TB gửi UBND tỉnh Nghệ An đề nghị thống nhất chủ trương, cho phép dừng dự án bảo tồn, tôn tạo Khu Di tích lịch sử Truông Bồn giai đoạn 2, giữ nguyên hiện trạng sử dụng đất như hiện nay (với diện tích 20 ha); đề xuất UBND tỉnh sớm ban hành quyết định mở đường gom dân sinh (dài khoảng 700 m) để các hộ dân yên tâm, ổn định cuộc sống và khu di tích được bảo vệ, phát huy giá trị tốt hơn.