Dọc theo tuyến kênh Thốt Nốt, đoạn qua ấp Thạnh Hưng, xã Cờ Đỏ, không khó để nhận ra bầu không khí ngột ngạt bởi bụi cám và tiếng ồn. Trong phạm vi chưa đầy 1km, có tới 4 nhà máy xay xát và chế biến lúa gạo quy mô lớn hoạt động ngày đêm, bao gồm: Thành Tâm Cờ Đỏ, Tô Hồng, Bảy Bo và Tài Phú. Những cơ sở này góp phần giải quyết việc làm cho người dân địa phương, nhưng từ lâu hoạt động của các cơ sở này gây ô nhiễm môi trường, ảnh hưởng xấu đến cuộc sống người dân.
Ghi nhận thực tế cho thấy, bụi mịn từ quá trình xay xát lúa gạo bao phủ dày đặc lên mọi thứ. Từ những tán cây xanh ven đường, mặt lộ Tỉnh lộ 921 cho đến vật dụng sinh hoạt trong nhà dân đều phủ một lớp bụi trắng xóa, sực nức mùi cám. Để đối phó, người dân ở đây buộc phải sống trong tình trạng “cửa đóng then cài” quanh năm suốt tháng. Nhiều hộ gia đình đã dùng đủ mọi cách từ căng màn cao-su, dùng vải dày che chắn lối đi, nhưng lượng bụi cám li ti vẫn len lỏi qua từng kẽ hở để vào bên trong nhà.
Bà Phạm Thị Ngọc Anh (52 tuổi), sinh sống gần nhà máy bày tỏ bức xúc: “Gia đình tôi gần như bị bụi bao vây quanh năm vì các cơ sở này hoạt động liên tục. Mỗi ngày tôi phải quét dọn, lau chùi nhà cửa không dưới 5-6 lần, nhưng chỉ cần ngơi tay một chút là bụi lại đóng thành mảng trên sàn nhà và đồ đạc. Cực nhất là thức ăn, nước uống đều bị bám đầy bụi cám, cuộc sống vô cùng ngột ngạt, ảnh hưởng đến sức khỏe nhất là người già và trẻ em”.
Theo phản ánh của ông Trần Hoàng Vũ (49 tuổi), đại diện cho các hộ dân bị ảnh hưởng, tình trạng này đã kéo dài gần một thập kỷ, làm đảo lộn cuộc sống người dân địa phương.
Nguyên nhân chính được xác định là do quy trình vận hành và thiết kế của các nhà máy chưa đạt chuẩn. Cụ thể, việc các cơ sở thiết kế hệ thống bơm trấu trực tiếp từ nhà máy xuống ghe lộ thiên, không có biện pháp che chắn kín kẽ đã khiến trấu và bụi cám phát tán mạnh theo chiều gió, “tấn công” trực diện vào khu dân cư.
Đáng nói hơn, các biện pháp giảm bụi mà các nhà máy đang áp dụng hiện nay như phun sương thủ công, người dân đánh giá là chỉ mang tính chất đối phó, “làm cho có” khi thấy có đoàn kiểm tra hoặc khi người dân phản ứng gay gắt.
Những giải pháp tình huống này không thể giải quyết được gốc rễ của vấn đề ô nhiễm môi trường và tiếng ồn lớn phát ra từ máy móc. Những thời điểm vào mùa thu hoạch lúa, các nhà máy hoạt động hết công suất cả ngày lẫn đêm, khiến tình trạng ô nhiễm càng trở nên đỉnh điểm và khó kiểm soát.
Trước những bức xúc của người dân, vừa qua, chính quyền xã Cờ Đỏ do ông Lê Chí Phương, Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã dẫn đầu, phối hợp cùng các đơn vị chức năng tiến hành kiểm tra thực tế tại các nhà máy, trọng tâm là cơ sở xay xát Thành Tâm Cờ Đỏ và Tô Hồng.
Tại thời điểm kiểm tra, lực lượng chức năng ghi nhận nhiều hạng mục xử lý môi trường tại cơ sở Thành Tâm đã bị hư hỏng nghiêm trọng. Hệ thống ống hút bụi bị rò rỉ, lưới che chắn rách nát, không còn khả năng ngăn chặn bụi phát tán ra bên ngoài, đặc biệt là trong điều kiện thời tiết nắng nóng và có gió mạnh.
Làm việc với đoàn công tác, ông Trần Văn Bon, Giám đốc Công ty Trách nhiệm hữu hạn một thành viên Thành Tâm Cờ Đỏ, đã thừa nhận việc phát sinh bụi gây ảnh hưởng đến đời sống người dân.
Ông Bon lý giải, nhà máy hoạt động từ năm 2013 với quy mô lớn (20.000m2, công suất 400 tấn/ngày đêm) nên hệ thống máy móc đã xuống cấp.
Tình trạng bụi tăng đột biến trong nửa tháng qua là do ống dẫn bụi bị hỏng kết hợp với gió nghịch hướng. Tuy nhiên, chủ doanh nghiệp này cũng thẳng thắn thừa nhận hệ thống xử lý bụi hiện tại chủ yếu là do doanh nghiệp tự thiết kế, lắp đặt theo kiểu truyền thống nên không đáp ứng được các tiêu chuẩn môi trường hiện đại.
Trước tình hình này, ông Nguyễn Văn Phát, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Cờ Đỏ khẳng định: “Địa phương luôn tạo điều kiện cho doanh nghiệp hoạt động, nhưng không đánh đổi môi trường, sức khỏe của nhân dân để phát triển kinh tế. Lãnh đạo xã đã yêu cầu cơ sở Thành Tâm phải hoàn thành việc sửa chữa, gia cố hệ thống hút bụi trong thời hạn từ 3 đến 10 ngày theo đúng cam kết”.
Mặc dù doanh nghiệp đã cam kết sửa chữa và thậm chí đưa ra định hướng lâu dài là nâng cấp dây chuyền hoặc di dời nhà máy, nhưng người dân ấp Thạnh Hưng vẫn chưa thể yên lòng. Thực tế cho thấy, chỉ vài ngày sau buổi đối thoại và kiểm tra, tình trạng bơm trấu lộ thiên xuống ghe vẫn tiếp diễn, bụi cám vẫn tiếp tục bay mù mịt.
Để giải quyết triệt để, Ủy ban nhân dân xã Cờ Đỏ đề xuất với Sở Nông nghiệp và Môi trường cùng Công an thành phố Cần Thơ thành lập đoàn kiểm tra liên ngành để quan trắc, đánh giá tác động môi trường cụ thể.
Đây là cơ sở pháp lý quan trọng để có hướng xử lý mạnh tay hơn. Chính quyền xã cũng cam kết sẽ giám sát thường xuyên. Nếu sau thời hạn cam kết, các cơ sở vẫn để xảy ra ô nhiễm, địa phương sẽ kiên quyết lập biên bản vi phạm và kiến nghị cấp có thẩm quyền xử lý nghiêm theo quy định pháp luật.
