Siết chặt dữ liệu quan trắc môi trường

Một trạm quan trắc không khí tự động đặt tại Thành phố Hà Nội. (Ảnh: ĐỨC TÙNG)
Một trạm quan trắc không khí tự động đặt tại Thành phố Hà Nội. (Ảnh: ĐỨC TÙNG)

Nhiều vụ việc, cá nhân sai phạm liên quan hoạt động quan trắc môi trường bị các cơ quan chức năng phát hiện, bắt giữ gần đây cho thấy những vấn đề đáng lưu tâm. Khi dữ liệu quan trắc có thể bị can thiệp, chỉnh sửa để che giấu hành vi xả thải, yêu cầu đặt ra không chỉ là xử lý nghiêm sai phạm, mà còn phải củng cố hạ tầng, siết chặt trách nhiệm và bảo đảm tính minh bạch của hệ thống dữ liệu môi trường.

Hạ tầng chưa được đầu tư, nâng cấp tương xứng với thực tế

Công an Thành phố Hà Nội vừa cho biết, Cơ quan Cảnh sát điều tra (Công an Thành phố Hà Nội) đã ra quyết định khởi tố vụ án hình sự về các tội gây ô nhiễm môi trường và giả mạo trong công tác xảy ra tại Khu công nghiệp Quang Minh, xã Quang Minh, Thành phố Hà Nội.

Theo cơ quan chức năng, quá trình kiểm tra Công ty Trách nhiệm hữu hạn Đầu tư và Phát triển hạ tầng Nam Đức về hoạt động thu gom, xử lý nước thải tại Nhà máy xử lý nước thải Khu công nghiệp Quang Minh cho thấy, lãnh đạo công ty biết rõ hệ thống xử lý nước thải của khu công nghiệp không có khả năng xử lý nước thải chứa kim loại nặng, nhất là niken nhưng không đầu tư nâng cấp công nghệ xử lý.

Đáng chú ý, để che giấu hành vi vi phạm về môi trường và đối phó hoạt động thanh tra, kiểm tra của cơ quan chức năng, Công ty Trách nhiệm hữu hạn Đầu tư và Phát triển hạ tầng Nam Đức đã ký hợp đồng quan trắc môi trường định kỳ với Viện Khoa học môi trường và sức khỏe cộng đồng. Khi kết quả phân tích mẫu nước thải cho thấy thông số niken vượt quy chuẩn, các đối tượng đã đề nghị Viện trưởng Viện Khoa học môi trường và sức khỏe cộng đồng chỉnh sửa kết quả quan trắc. Từ các tài liệu, chứng cứ thu thập được, cơ quan điều tra xác định vụ án có tính chất đặc biệt nghiêm trọng, diễn ra trong thời gian dài, có sự cấu kết giữa đơn vị vận hành hệ thống xử lý nước thải, các doanh nghiệp phát sinh nước thải và đơn vị quan trắc môi trường nhằm che giấu hành vi xả thải gây ô nhiễm môi trường, làm sai lệch kết quả quan trắc để trốn tránh sự kiểm tra, xử lý của cơ quan chức năng.

Một khó khăn lớn hiện nay là hạ tầng quan trắc của Hà Nội chưa đáp ứng yêu cầu quản lý hiện đại. Theo ông Tạ Văn Tường, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, mạng lưới quan trắc của thành phố được quy hoạch từ giai đoạn 2012-2013, song đến nay chưa được đầu tư, nâng cấp, vận hành tương xứng với yêu cầu thực tiễn. Hiện thành phố chỉ có hai trạm chuẩn đang hoạt động, trong khi 32 trạm cảm biến đã hết thời hạn sử dụng và đang tạm dừng hoạt động. Đây là khoảng trống đáng kể trong năng lực theo dõi, giám sát diễn biến chất lượng môi trường, nhất là tại các khu vực có nguy cơ ô nhiễm cao, các khu công nghiệp, cụm công nghiệp và khu vực tập trung nhiều nguồn thải.

Một hạn chế khác là dữ liệu quan trắc chưa được liên thông hiệu quả. Cơ chế chia sẻ dữ liệu theo chuẩn thống nhất chưa hình thành đầy đủ, khiến việc tổng hợp, phân tích, đánh giá và dự báo ô nhiễm còn phân tán. Trong khi đó, năng lực dự báo, mô phỏng diễn biến ô nhiễm còn hạn chế, chưa đáp ứng yêu cầu ra quyết định sớm trong quản lý môi trường đô thị.

Hướng tới mạng lưới quan trắc tự động toàn thành phố

Để khắc phục những bất cập, Thành phố Hà Nội đã đặt ra lộ trình xây dựng hệ thống quan trắc tự động, cảnh báo, dự báo và cơ sở dữ liệu môi trường dùng chung. Trong năm 2026, thành phố dự tính khôi phục hai trạm quan trắc cố định, hoàn thành kiểm kê khí thải cấp thành phố và thí điểm phần mềm dự báo chất lượng không khí. Đến năm 2027, Hà Nội hướng tới hoàn thành mạng lưới quan trắc tự động toàn thành phố, hình thành cơ sở dữ liệu môi trường tập trung. Sau năm 2030, mục tiêu là quản lý bằng hệ thống trí tuệ nhân tạo và dữ liệu lớn theo thời gian thực.

Trước yêu cầu cấp thiết phải chấn chỉnh hoạt động quan trắc, Ủy ban nhân dân Thành phố Hà Nội đã ban hành Chỉ thị số 07 về tăng cường hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước đối với quan trắc nước thải, khí thải tự động, liên tục trên địa bàn thành phố.

Chỉ thị nêu rõ, hoạt động quan trắc nước thải, khí thải tự động, liên tục phải bảo đảm tính chính xác, khách quan, liên tục, minh bạch; dữ liệu phải được truyền, lưu trữ và khai thác theo đúng quy định pháp luật. Dữ liệu quan trắc môi trường là cơ sở quan trọng phục vụ công tác quản lý nhà nước, phải được kiểm soát chặt chẽ, không bị can thiệp trái phép dưới mọi hình thức.

Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội yêu cầu các cơ sở thuộc đối tượng phải thực hiện quan trắc tự động, liên tục rà soát toàn bộ hệ thống thiết bị quan trắc, phần mềm thu thập, xử lý, truyền dữ liệu và quy trình vận hành; bảo đảm, kết nối ổn định, liên tục; không để gián đoạn dữ liệu quá 5 phút trong 1 giờ. Các cơ sở phải thực hiện kiểm tra, hiệu chuẩn thiết bị theo quy định, bảo đảm an toàn, bảo mật và tính toàn vẹn của dữ liệu.

Ngoài ra, cũng đặt ra yêu cầu cụ thể đối với việc niêm phong tủ lấy mẫu tự động, kiểm soát truy cập hệ thống data logger, quản lý tài khoản quản trị cấp cao, sao lưu dữ liệu tự động, truyền dữ liệu thời gian thực qua giao thức an toàn và lưu vết nhật ký truy cập.

Mới đây, Thanh tra Chính phủ đã công bố quyết định thanh tra việc chấp hành pháp luật đối với các tổ chức được cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện hoạt động dịch vụ quan trắc môi trường tại Hà Nội. Cuộc thanh tra được triển khai trong bối cảnh yêu cầu tăng cường kỷ cương, kỷ luật trong hoạt động dịch vụ quan trắc môi trường trở nên cấp thiết. Qua thanh tra, cơ quan chức năng không chỉ xem xét việc chấp hành pháp luật của các tổ chức được cấp phép, mà còn tăng cường tính răn đe, cảnh báo đối với các tổ chức, doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực quan trắc môi trường.

Có thể thấy, những vụ việc liên quan hệ thống quan trắc môi trường bị phát hiện cần phải được xử lý nghiêm, đồng thời cần phải đầu tư đồng bộ hạ tầng quan trắc, chuẩn hóa quy trình truyền nhận dữ liệu, tăng cường liên thông giữa các cấp, các ngành và ứng dụng công nghệ số trong phát hiện sớm bất thường để khôi phục niềm tin của người dân vào dữ liệu quan trắc môi trường.

Có thể bạn quan tâm

[Video] Chưa có dấu hiệu bão Mekkhala vào Biển Đông

[Video] Chưa có dấu hiệu bão Mekkhala vào Biển Đông

Tối 20/6, Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia cho biết sáng cùng ngày áp thấp nhiệt đới ở khu vực tây bắc Thái Bình Dương đã mạnh lên thành bão, có tên quốc tế là Mekkhala. Đây là cơn bão thứ 7 hoạt động trên khu vực tây bắc Thái Bình Dương trong mùa bão năm 2026.

Hoạt động đạp xe tuần hành hưởng ứng lối sống xanh. (Ảnh: TÙNG ĐINH)

Phát động chương trình “RE:Earth - Vì Hồ Tây xanh” lan tỏa lối sống xanh

Sáng 20/6, tại Hà Nội, Báo Nông nghiệp và Môi trường phối hợp Tổ chức Quốc tế về bảo tồn thiên nhiên (WWF) Việt Nam và Lotte Mart Hàn Quốc phát động chương trình “RE:Earth - Vì Hồ Tây xanh”, hưởng ứng Tháng hành động vì môi trường năm 2026 và phong trào “Toàn dân chung tay bảo vệ môi trường, vì một Việt Nam xanh-sạch-đẹp”.

Khai mạc Hội chợ triển lãm quốc tế Công nghệ năng lượng-Môi trường Hà Nội 2025. (Ảnh: TL)

Entech Hanoi 2026: Kết nối công nghệ xanh, thúc đẩy chuyển dịch năng lượng bền vững

Từ ngày 24-26/6 tới, Hội chợ triển lãm quốc tế công nghệ năng lượng-môi trường Hà Nội 2026 sẽ diễn ra tại Trung tâm Triển lãm quốc tế I.C.E Hà Nội (91 Trần Hưng Đạo, phường Cửa Nam, Hà Nội). Đây là sự kiện thường niên do Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội chỉ đạo, Sở Công thương Hà Nội chủ trì tổ chức.

[Video] Dự báo thời tiết ngày 20/6/2026: Nắng nóng gay gắt lan rộng tại Bắc Bộ và Trung Bộ

[Video] Dự báo thời tiết ngày 20/6/2026: Nắng nóng gay gắt lan rộng tại Bắc Bộ và Trung Bộ

Nắng nóng tiếp tục là hình thái thời tiết chủ đạo tại Bắc Bộ và nhiều tỉnh miền Trung dưới tác động của vùng áp thấp nóng phía Tây. Trong khi đó, vùng núi Bắc Bộ vẫn có khả năng xuất hiện mưa dông cục bộ vào chiều tối. Cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ duy trì trạng thái ngày nắng, chiều tối có mưa dông rải rác.

Phế liệu xây dựng từ các ngôi nhà phá dỡ để giải tỏa cho các dự án giao thông đang khiến cho lượng rác thải trở thành quá tải tại các bãi rác Hà Nội. (Ảnh: Trịnh Xuân Giang)

Áp lực ô nhiễm từ phế thải xây dựng và vấn đề tái sinh tài nguyên tại Hà Nội

Quá trình đô thị hóa nhanh tại Hà Nội đang kéo theo lượng lớn phế thải xây dựng phát sinh, gây áp lực nặng nề lên môi trường và hạ tầng xử lý. Trước thực trạng đổ trộm, quá tải bãi thải, việc chuyển đổi từ “thải bỏ” sang “tái chế” theo mô hình kinh tế tuần hoàn là yêu cầu tất yếu nhằm hướng tới phát triển đô thị bền vững.

Ký Biên bản ghi nhớ hợp tác bảo vệ môi trường và cứu hộ động vật hoang dã giai đoạn 2026-2029.

Việt Nam-Hàn Quốc hợp tác bảo vệ môi trường và cứu hộ động vật hoang dã

Vừa qua, tại Vườn Quốc gia Cúc Phương, đại diện các tổ chức môi trường của Việt Nam và Hàn Quốc ký Biên bản ghi nhớ hợp tác bảo vệ môi trường và cứu hộ động vật hoang dã giai đoạn 2026-2029, hướng tới tăng cường bảo tồn đa dạng sinh học, ứng phó biến đổi khí hậu và phát huy vai trò của thanh niên trong các sáng kiến môi trường.

Một góc đô thị phường Phan Rang (tỉnh Khánh Hòa). (Ảnh: NGUYỄN TRUNG)

Đầu tư hạ tầng môi trường, kiến tạo nền tảng phát triển bền vững vùng nam Khánh Hòa

Giữa vùng đất vốn được xem là “chảo lửa” của Nam Trung Bộ, bài toán nước sạch, thoát lũ và bảo vệ môi trường đã trở thành thách thức thường trực đối với khu vực phía nam tỉnh Khánh Hòa. Áp lực về tài nguyên nước, hạ tầng kỹ thuật, môi trường đô thị đang đặt ra yêu cầu cấp thiết với chiến lược phát triển lâu dài của địa phương.

(Ảnh minh họa)

Nắng nóng tại Trung Bộ còn kéo dài trong nhiều ngày tới

Hôm nay (18/6), nhiều khu vực tại Trung Bộ có nắng nóng gay gắt, có nơi trên 38 độ C. Dự báo, nắng nóng ở khu vực từ Thanh Hóa đến thành phố Đà Nẵng và phía đông các tỉnh từ Quảng Ngãi đến Đắk Lắk còn có khả năng kéo dài trong nhiều ngày tới. Từ ngày 21/6, nắng nóng mở rộng ra khu vực trung du Bắc Bộ.

Hội nghị tập huấn “Nâng cao năng lực cộng đồng trong thực hành đánh giá rủi ro thiên tai và bảo đảm dinh dưỡng khẩn cấp” tại tỉnh Đắk Lắk.

Nâng cao năng lực đánh giá rủi ro thiên tai

Chủ động phòng ngừa, nâng cao nhận thức, năng lực của cấp xã có sự tham gia của người dân để xây dựng kế hoạch, phương án ứng phó với các cấp độ rủi ro thiên tai bao gồm ứng phó dinh dưỡng khẩn cấp và bảo đảm theo phương châm “bốn tại chỗ” là một trong những nhiệm vụ cần thiết, góp phần giảm thiểu rủi ro do thiên tai.

(Ảnh minh họa: KHÁNH TOÀN)

Cảnh báo mưa lớn gây lốc sét, lũ quét, sạt lở đất tại vùng núi và trung du Bắc Bộ, cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ

Dự báo, ngày và đêm nay (18/6), khu vực vùng núi và trung du Bắc Bộ có mưa dông với lượng mưa 20-40mm, cục bộ có nơi mưa to đến rất to trên 100mm. Khu vực cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ cục bộ có nơi mưa to trên 80mm. Người dân cần đề phòng lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh, lũ quét, sạt lở đất do mưa lớn.

[Video] Dự báo thời tiết ngày 18/6/2026: Bắc Bộ tiếp tục xuất hiện mưa dông trên diện rộng, Trung Bộ có nơi nắng nóng gay gắt

[Video] Dự báo thời tiết ngày 18/6/2026: Bắc Bộ tiếp tục xuất hiện mưa dông trên diện rộng, Trung Bộ có nơi nắng nóng gay gắt

Khu vực Bắc Bộ tiếp tục xuất hiện mưa dông tại vùng núi và trung du do ảnh hưởng của hội tụ gió trên cao, trong khi đồng bằng chỉ có mưa rải rác. Tại miền Trung, nắng nóng vẫn là hình thái thời tiết chủ đạo. Khu vực Cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ duy trì trạng thái ngày nắng, chiều tối và tối có mưa dông rải rác. 

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai ngày 18/6/2026: Bắc Bộ tiếp tục mưa lớn cục bộ, Trung Bộ duy trì nắng nóng

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai ngày 18/6/2026: Bắc Bộ tiếp tục mưa lớn cục bộ, Trung Bộ duy trì nắng nóng

Trong đêm nay và ngày mai, vùng núi và trung du Bắc Bộ tiếp tục xuất hiện mưa dông, cục bộ có nơi mưa rất to do ảnh hưởng của vùng hội tụ trên cao. Trong khi đó, thời tiết tại miền Trung vẫn chủ yếu là nắng nóng. Khu vực Cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ duy trì hình thái ngày nắng, chiều tối và tối có mưa dông rải rác.

[Video] Dự báo thời tiết ngày 17/6/2026: Bắc Bộ tiếp tục xuất hiện mưa dông trên diện rộng, Trung Bộ có nơi nắng nóng gay gắt

[Video] Dự báo thời tiết ngày 17/6/2026: Bắc Bộ tiếp tục xuất hiện mưa dông trên diện rộng, Trung Bộ có nơi nắng nóng gay gắt

Hôm nay, Bắc Bộ tiếp tục xuất hiện mưa dông trên diện rộng, trong đó vùng núi và trung du có nơi mưa rất to. Trong khi đó, nhiều khu vực Trung Bộ vẫn duy trì nắng nóng, có nơi nắng nóng gay gắt. Khu vực Nam Bộ ngày nắng, chiều tối và tối xuất hiện mưa rào và dông rải rác.