Sáng tạo cùng di sản, cây cảnh

Ở xã Nghi Thái, huyện Nghi Lộc cũ (nay là phường Vinh Lộc, Nghệ An) quê tôi, cạnh gốc đa cổ thụ và cái nền đình xưa của làng là ngôi chợ mang tên chợ Mộc. Chợ Mộc làng tôi to lắm, “to” chứ không phải “lớn” đâu nhé.

Cuốn sách “Lược sử khoa học và kỹ thuật Việt Nam tiền hiện đại” của nhóm tác giả Trần Trọng Dương, Phạm Vũ Lộc và Nguyễn Ngọc Phương Đông vừa được NXB Đại học Sư phạm (Hà Nội) ấn hành, đã gợi nên một mạch trầm sâu lắng.

Ông lắng nghe biển gọi, lắng nghe gió, lắng nghe những lớp trầm tích lặng lẽ tích tụ qua từng năm tháng. Đó là Lê Đức Dương, một văn sĩ miền biển chuyên viết cho thiếu nhi với một tâm thế hiếm gặp “văn chương trong trẻo, chiêm nghiệm, giản dị, sâu xa”.

Cuối tuần qua, ở đền thờ nhà sử học Lê Văn Hưu tại xã Thiệu Trung, tỉnh Thanh Hóa (được xếp hạng Di tích lịch sử văn hóa quốc gia từ năm 1990) vừa diễn ra lễ hội nhân kỷ niệm 704 năm ngày mất của ông (1322-2026).

Chắc chắn mươi năm trở lại đây chưa có đêm nào tại Học viện Âm nhạc quốc gia lại có một chương trình solo piano chiếm trọn tình cảm của khán giả đến như vậy.

Trải qua nhiều thập niên, đặc biệt là sau 40 năm đổi mới, vai trò của kiến trúc, của kiến trúc sư (KTS) càng được khẳng định trong công cuộc xây dựng, kiến tạo đất nước với diện mạo kiến trúc đô thị-nông thôn ngày càng phát triển theo hướng văn minh, hiện đại và bản sắc.

Tôi đến Phú Hài, một làng chài ven biển của Phan Thiết, vào buổi sớm khi gió còn mềm. Biển khi ấy lặng, như vừa thức giấc sau một đêm dài. Không có những sắc màu rực rỡ hay ồn ào của một điểm đến du lịch, Phú Hài mở ra bằng nhịp sống chậm rãi, đủ để người mới ghé qua kịp nhận ra sự bình yên của làng.

Ở ngoại ô thành phố có một bà cụ đã mất. Chồng bà là một công nhân 70 tuổi đã nghỉ hưu. Cụ ông đến bưu điện để gửi sáu bức điện tín đến các vùng khác nhau của nước cộng hòa, tất cả đều có chung một nội dung: “Mẹ mất rồi các con về đi! Bố”.

Hồi hộp, khóc cùng nhân vật, trằn trọc không ngủ được về những câu chuyện kiên cường…, đó là một phần tâm trạng của nhà văn Tống Phước Bảo (ảnh) trong thời gian thực hiện tập truyện ký “Cỏ xanh đời thép” (NXB Công an nhân dân).

Giới học sinh, sinh viên Hà Nội những năm 80, đầu 90 phần lớn đều biết đến ca sĩ Minh Châu - một giọng hát nổi đình nổi đám lúc bấy giờ. Rồi bẵng đi, từ nửa sau thập niên 90 không còn thấy chị xuất hiện.

Tập trường ca “Mặt trời nồng ấm trong tim” vừa ra mắt trong những ngày tháng Tư lịch sử, giúp bạn đọc thêm hiểu về một thế hệ đã sống, chiến đấu và hy sinh quên mình vì độc lập, tự do, thống nhất đất nước.

Khi cái nắng đầu hè rực lên ánh ỏi thì giàn mướp trước sân nhà tôi cũng nở hoa vàng rực. Từng đốm hoa thắp nắng giữa giàn lá xanh um, bầy ong dập dìu bay qua bay lại.

Đây là tên bộ phim lấy cảm hứng từ nhiều hồ sơ chuyên án của các chiến sĩ tình báo Việt Nam trong hai cuộc kháng chiến bảo vệ độc lập dân tộc, thống nhất đất nước.

Chương trình giao lưu “Người viết trẻ và những câu chuyện đi cùng trang sách” do Khoa Ngữ văn, Trường đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh và NXB Kim Đồng tổ chức đã mở ra không gian đối thoại cởi mở giữa các cây bút nhiều thế hệ, người làm sách và bạn đọc trẻ.

Nhận diện được khủng hoảng hiện sinh của con người thời đại mới, nhà văn Phùng Văn Khai đã lựa chọn trực tiếp lý giải những lo âu, ám ảnh đồng thời đưa ra lối thoát cho con người thông qua bộ đôi tiểu thuyết “Hư thực” và “Hồ đồ” (NXB Văn học).

Với nhạc sĩ-ca sĩ Lưu Minh Quang Ngọc, dự án “Việt Nam mình đẹp lắm” là minh chứng sống động cho cách kể chuyện bằng giai điệu, nơi anh biến những lát cắt đời thường, ký ức và văn hóa vùng miền thành tác phẩm độc bản, vừa mang dấu ấn cá nhân, vừa truyền cảm hứng về vẻ đẹp đất nước và con người Việt Nam.

Từ ngày 10 đến 19/5, nhóm nghệ sĩ Màu Nắng sẽ giới thiệu những sáng tác mới nhất sau 3 năm hội ngộ tại Nhà triển lãm 16 Ngô Quyền (Hà Nội).

Vào 20 giờ ngày thứ Sáu, 8/5 tới, tại Phòng Hòa Nhạc Lớn, Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam, 77 Hào Nam, Đống Đa, Hà Nội sẽ diễn ra đêm độc tấu piano "Thanh âm vượt tầng" (Transcendental) của nghệ sĩ Lưu Hồng Quang.

Trong những ngày đầu tháng 5, một loạt các sự kiện văn hóa kỷ niệm những ngày lễ lớn đã và sẽ lần lượt diễn ra trong cả tháng.

Bên cạnh sức sống sôi động của ẩm thực đường phố, các kinh đô lâu đời của Việt Nam còn lưu giữ dòng ẩm thực tinh hoa. Tuy nhiên, dòng ẩm thực này dường như chưa được định vị xứng tầm với giá trị vốn có.

Trong Hội sách Nhã Nam chào Hè 2026, Công ty Nhã Nam cùng gia đình văn gia Nguyễn Huy Thiệp (1950-2021) đã tổ chức triển lãm “Bản thảo, gốm và tác phẩm của Nguyễn Huy Thiệp”.

Chiếc ghe đưa chúng tôi rời khỏi bến sông Đầm trong cái nắng đầu ngày. Chú Ba, người đồng hành cùng nhóm đã sống ở xứ này hơn sáu mươi năm.

Tôi về Sài Gòn hơi chậm, ngày 7/5/1975 tôi mới có mặt tại Sài Gòn. May quá, tôi kịp dự lễ mừng chiến thắng, mừng Thống Nhất Hòa Bình diễn ra vào ngày 15/5/1975.

Ngày 25/4, dịp kỷ niệm 30 năm nhà thờ chi thứ hai của dòng họ Ninh được cấp bằng Di tích Quốc gia (1996), tộc họ Ninh tổ chức Hội thảo khoa học “Di sản văn hóa dòng họ, danh nhân Thượng thư Ninh Tốn (1744 - 1795)” tại làng Côi Trì (xã Yên Mạc, Ninh Bình).

Lễ ra mắt và phát động hiến tặng tài liệu, sách cho tủ sách “Huyền thoại Côn Đảo” vừa diễn ra tại Thành phố Hồ Chí Minh.

Ngày 3/5 tới, tại Hồ Văn (thuộc Di tích Văn Miếu - Quốc Tử Giám), Ban Quản lý Di tích sẽ phối hợp Công ty Cổ phần Thương mại và Dịch vụ Upleaf Việt Nam tổ chức sự kiện văn hóa trải nghiệm "Đêm hội Hoa đăng Hồ Văn" với chủ đề "Thắp Đăng Khai Trí - Gửi Nguyện Thành Danh".

Không hiểu sao, từ nhỏ đến giờ, tôi rất thích ngắm nhìn những cơn dông kéo đến trước mỗi trận mưa. Với tôi, đó là một khoảnh khắc kỳ diệu của thiên nhiên vũ trụ.

Sau 36 năm đất nước hòa bình, thống nhất, sáng 23/7/2011 (Tân Mão), trong Nghĩa trang liệt sĩ Cần Giuộc, mẹ tôi mới được gặp cha tôi. Tôi mường tượng và thấy như trước mắt mình hình ảnh mẹ lui cui thắp hương, bóng mẹ nhỏ thó giữa bạt ngàn mộ chí trắng toát, chưa xác định được danh tính.