Thời gian gần đây, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương liên tục tiếp nhận các ca viêm mô bào hoại tử chi trong tình trạng nguy kịch.
Trường hợp điển hình là bệnh nhân L.X.T (38 tuổi, Tuyên Quang) có tiền sử gout mạn tính hơn 10 năm và tăng huyết áp không kiểm soát. Do thói quen tự điều trị bằng thuốc giảm đau không rõ loại, bệnh nhân còn mắc phải hội chứng Cushing (hệ quả của lạm dụng Corticoid), khiến hệ miễn dịch suy yếu trầm trọng.
Hai ngày trước khi nhập viện, bệnh nhân xuất hiện sưng đỏ, ngứa ở vùng mặt sau cẳng chân trái. Trong lúc khó chịu, người bệnh gãi mạnh gây trầy xước, sau đó tự ý bôi dầu gió và chườm đá lạnh. Sai lầm này khiến vùng tổn thương bị nhiễm trùng, xuất hiện các bọng nước đen và đau nhức dữ dội.
Sau 2 ngày vết bọng nước không thuyên giảm, bệnh nhân được đưa đến cơ sở y tế địa phương điều trị với chẩn đoán nhiễm khuẩn huyết, viêm mô bào cẳng chân trái trên nền bệnh Gút, tăng huyết áp. Tuy nhiên, sau một tuần điều trị, tình trạng không thuyên giảm, bệnh nhân chuyển đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương trong tình trạng sốt cao liên tục, mệt lả.
Tại đây, các bác sĩ ghi nhận cẳng chân trái sưng đau, bọng nước vỡ loét hoại tử đen, các hạt tophi ở khớp chi sưng đỏ cấp tính. Kết quả xét nghiệm máu cho thấy mức nhiễm trùng cực kỳ nghiêm trọng với chỉ số CRP (chỉ số đánh giá mức độ nhiễm trùng) tăng cao đến 313,5 mg/L, suy thận cấp (chỉ số creatinin 399,5 mg/dL). Bệnh nhân được chẩn đoán nhiễm khuẩn huyết, viêm mô bào trên nền đa bệnh lý mạn tính: tăng huyết áp, gout mạn, hội chứng cushing, suy gan, suy thận.
Bệnh nhân được chỉ định can thiệp ngoại khoa cắt lọc hoại tử vùng da và cân cẳng chân, bàn chân trái đồng thời hồi sức tích cực nhằm kiểm soát huyết áp, điều chỉnh rối loạn đông máu và hỗ trợ chức năng gan thận.
Sau cắt lọc, bệnh nhân được áp dụng liệu pháp hút áp lực âm (VAC - Vacuum Assisted Closure) nhằm loại bỏ dịch mủ, tổ chức hoại tử, kiểm soát nhiễm khuẩn tại chỗ và thúc đẩy quá trình hình thành mô hạt.
Cũng rơi vào tình trạng nguy kịch là anh H.V.T (43 tuổi, thợ xây tại Tuyên Quang) có tiền sử lạm dụng rượu và xơ gan. Khi xuất hiện triệu chứng sốt và sưng đau mắt cá chân trái, bệnh nhân đã nhập viện tuyến dưới điều trị hơn 20 ngày nhưng tình trạng loét hoại tử không thuyên giảm.
Khi chuyển đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, vùng gan bàn chân của bệnh nhân đã hoại tử đen. Kết quả nuôi cấy phát hiện vi khuẩn Klebsiella pneumoniae đa kháng kháng sinh. Hình ảnh chụp cộng hưởng từ (MRI) ghi nhận tình trạng tụ dịch và thâm nhiễm lan tỏa sâu vào các khối cơ chày sau, cơ gấp ngón dài và cơ dép trái. Chỉ số nhiễm trùng CRP ở mức 52,7 mg/L và bạch cầu tăng cao (14,8 G/L), buộc các bác sĩ phải chỉ định can thiệp ngoại khoa cấp cứu.
Bác sĩ chuyên khoa I Nguyễn Anh Tuấn - Khoa Ngoại chấn thương chỉnh hình và thần kinh cột sống cho biết, cả 2 bệnh nhân đều nhập viện trong tình trạng viêm mô bào nặng, nhiễm khuẩn huyết trên nền suy giảm miễn dịch.
Những tổn thương da dù nhỏ nếu không được xử trí phù hợp, kịp thời đều tiềm ẩn nguy cơ gây viêm tại chỗ, nhanh chóng tiến triển nhiễm trùng máu, sốc nhiễm trùng, tổn thương đa cơ quan và tử vong.
Điều trị trong giai đoạn này, bác sĩ Tuấn cho biết, cần kết hợp giữa nội khoa, hồi sức tích cực và ngoại khoa cắt lọc tổ chức nhiễm trùng hoại tử. Đặc biệt, áp dụng kỹ thuật hút áp lực âm (VAC) sau cắt lọc để loại bỏ dịch bẩn, mủ và tổ chức hoại tử một cách liên tục, đồng thời kích thích mô hạt phát triển và kiểm soát nhiễm khuẩn tại chỗ cho thấy nhiều hiệu quả.
Sau 2 tuần điều trị cắt lọc hoại tử kết hợp liệu pháp hút áp lực âm và hồi sức toàn diện, tình trạng của các bệnh nhân trên đã cải thiện rõ rệt, các tổ chức hoại tử được loại bỏ hoàn toàn, mô hạt lên tốt. Dự kiến, trong tuần tới, bệnh nhân tiếp tục được phẫu thuật vá khuyết hổng da nhằm phục hồi chức năng vận động.
Qua các trường hợp trên, bác sĩ khuyến cáo, người dân, đặc biệt là những người có bệnh nền như gout, tiểu đường, xơ gan, khi có dấu hiệu sưng nóng đỏ đau bất thường tại các khớp hoặc vùng da, cần đến ngay cơ sở y tế để được thăm khám. Tuyệt đối không tự ý áp dụng các biện pháp dân gian phản khoa học như đắp lá, bôi dầu, chườm nóng lạnh lên vết thương hở để tránh những hậu quả đáng tiếc có thể dẫn đến tàn phế hoặc tử vong.
