Các đối tượng tổ chức, môi giới và người di cư bất hợp pháp lợi dụng địa bàn để đưa người từ Việt Nam sang nước thứ ba hoặc ngược lại, làm gia tăng tội phạm, gây mất an ninh trật tự khu vực biên giới và tiềm ẩn nhiều nguy cơ về an toàn xã hội.
Theo thống kê của Phòng Quản lý xuất, nhập cảnh, Công an tỉnh Lạng Sơn, năm 2025, lực lượng chức năng đã phát hiện, xử lý 129 vụ với 354 trường hợp người nước ngoài nhập cảnh trái phép. Trong đó, khởi tố 45 vụ, 80 bị can về hành vi tổ chức cho người khác xuất, nhập cảnh trái phép theo quy định của Bộ luật Hình sự. Gần Tết Nguyên đán, hoạt động xuất, nhập cảnh trái phép càng diễn biến phức tạp.
Nguyên nhân chính bắt nguồn từ nhu cầu lao động thời vụ tại các tỉnh giáp biên của Trung Quốc với mức lương được quảng cáo là cao đã thu hút một bộ phận người dân tộc thiểu số, nông dân nghèo vùng sâu, vùng xa, ít hiểu biết về pháp luật xuất nhập cảnh. Bên cạnh đó, do lượng người làm thủ tục xuất, nhập cảnh đông, phải chờ lâu, cho nên xảy ra hiện tượng nhiều người tìm cách vượt biên trái phép qua các đường mòn, lối mở... Các đối tượng tổ chức xuất, nhập cảnh trái phép hoạt động ngày càng tinh vi, không còn mang tính tự phát, nhỏ lẻ mà đã hình thành các đường dây liên tỉnh, xuyên quốc gia. Một số người có đất sát biên đã vô tình hoặc cố ý trở thành "người mãi lộ", thu "lộ phí" cho người vượt biên.
Một số khác tham gia làm "xe ôm", tài xế vận chuyển người vượt biên vào sâu trong nội địa. Đáng chú ý như, ngày 8/1 vừa qua, tài xế Nguyễn Viết Cảnh (Hà Nội) bị bắt khi chở 3 người nước ngoài nhập cảnh trái phép. Trước đó, ngày 20/12/2025, tài xế Trần Văn Ca (Ninh Bình) cố tình bỏ chạy khi bị phát hiện chở 4 người nước ngoài không giấy tờ. Đại tá Lê Trọng Sáu, Trưởng phòng Quản lý xuất, nhập cảnh, Công an tỉnh Lạng Sơn cho biết: Số vụ xuất, nhập cảnh trái phép tăng gây mất an ninh trật tự tại khu vực biên giới, ảnh hưởng đến các quy định của pháp luật về quản lý xuất, nhập cảnh, chính sách ngoại giao của Nhà nước và các mặt của đời sống xã hội.
Theo Đại tá Lê Trọng Sáu, việc bóc gỡ, đấu tranh với các đường dây tổ chức xuất, nhập cảnh trái phép gặp nhiều khó khăn do có sự móc nối giữa các đối tượng trong nước và nước ngoài, đối tượng ở các tỉnh biên giới với các đối tượng nội địa. Chúng giao dịch qua các mạng xã hội với thông tin cá nhân giả mạo, hoạt động chủ yếu vào ban đêm, liên tục thay đổi phương thức, phương tiện chuyên chở, cách thức liên lạc, cung đường đưa dẫn.
Sau khi thực hiện hành vi phạm tội, các đối tượng đều tìm cách xóa dấu vết... Trước tình hình trên, một “bức tường lửa” đã dựng lên từ sự phối hợp nhịp nhàng giữa lực lượng Công an, Bộ đội Biên phòng, chính quyền địa phương, đoàn thể quần chúng, nhân dân. Các đợt cao điểm tấn công, trấn áp tội phạm được triển khai quyết liệt; thực hiện đồng bộ công tác tuần tra, kiểm soát biên giới, các tuyến đường trọng điểm, khu vực phức tạp về xuất, nhập cảnh trái phép. Kết quả của đợt cao điểm tấn công trấn áp tội phạm, bảo đảm an ninh trật tự các sự kiện chính trị quan trọng và Tết Nguyên đán Bính Ngọ năm 2026 là minh chứng rõ rệt.
Chỉ sau hơn nửa tháng triển khai, Công an tỉnh phối hợp chặt chẽ với lực lượng Bộ đội Biên phòng đã phát hiện, xử lý 26 vụ, xử phạt 67 trường hợp người nước ngoài về hành vi nhập cảnh trái phép; khởi tố 16 vụ, 22 đối tượng về hành vi đưa dẫn, tổ chức cho người khác xuất, nhập cảnh trái phép. Chỉ riêng trong ngày 8/1, đã phát hiện, bắt giữ 5 vụ vi phạm pháp luật liên quan đến xuất, nhập cảnh trái phép.
Đại tá Trịnh Nguyên Sáng, Trưởng Phòng nghiệp vụ, Bộ đội Biên phòng tỉnh Lạng Sơn cho biết: Công tác phối hợp giữa Công an tỉnh và lực lượng Bộ đội Biên phòng rất chặt chẽ, các phòng nghiệp vụ công an và biên phòng đều có quy chế phối hợp. Do đó, trong những năm vừa qua, nhiều vụ án lớn, có tính chất phức tạp được hai bên phối hợp tháo gỡ hiệu quả. Bên cạnh đó, "vũ khí" được xem là nền tảng quan trọng nhất chính là công tác tuyên truyền pháp luật, vận động và huy động sức dân. Một điểm nhấn trong phong trào Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc, huy động sức mạnh của hệ thống chính trị và toàn dân bảo vệ biên giới là việc Phòng Quản lý xuất, nhập cảnh đã tham mưu các xã xây dựng “Xã biên giới không vi phạm về xuất, nhập cảnh trái phép”.
Đến nay, toàn bộ 11 xã biên giới đã ra nghị quyết và thành lập ban chỉ đạo với sự tham gia của nhiều ban, ngành, đoàn thể, trong đó chủ công là lực lượng công an cơ sở và bộ đội biên phòng. Dù đạt được những kết quả tích cực, các cơ quan chức năng tỉnh Lạng Sơn vẫn nhìn nhận còn nhiều khó khăn trong công tác phòng chống xuất, nhập cảnh trái phép. Cuộc chiến trên những con đường mòn, lối mở biên giới không chỉ là nhiệm vụ của các lực lượng chuyên trách, mà còn là bài toán tổng thể về phát triển kinh tế-xã hội, ổn định đời sống người dân.
Theo Đại tá Lê Trọng Sáu, tình hình xuất, nhập cảnh trái phép vẫn còn diễn biến phức tạp, đòi hỏi sự kiên trì trong đấu tranh, xử lý tội phạm; tiếp tục triển khai đồng bộ các biện pháp nghiệp vụ; nâng cao hiệu quả công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật; huy động sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị và quần chúng nhân dân trong công tác phòng ngừa tội phạm. Bên cạnh đó, cần sự vào cuộc quyết liệt, nỗ lực, đồng bộ hơn nữa của chính quyền địa phương, các tổ chức chính trị, đoàn thể trong việc tạo việc làm, thu nhập ổn định, nâng cao nhận thức pháp luật cho người dân vùng biên.
