Việc phổ cập tiếng Anh ở cấp tiểu học được các tỉnh Phú Thọ, Vĩnh Phúc và Hòa Bình (trước đây) thực hiện đồng bộ theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018.
Đối với bậc tiểu học, tất cả học sinh các khối lớp 3, 4, 5 đã được học tiếng Anh. Nhìn vào chất lượng đầu ra thì tỉnh Vĩnh Phúc (trước đây) trội hơn khi có học sinh lớp 4 và lớp 5 đạt trình độ B1, đoạt Giải nhất Tiếng Anh trong kỳ thi chọn học sinh giỏi quốc gia năm học 2024- 2025.
Tại khu vực tỉnh Phú Thọ (cũ), chương trình môn Tiếng Anh tự chọn lớp 1, lớp 2 được tổ chức ở những nơi có đủ điều kiện và đến nay đạt tỷ lệ khoảng 75%. Tỷ lệ học sinh khối lớp 1, lớp 2 tại khu vực tỉnh Hòa Bình (trước đây) được học tiếng Anh đạt khoảng 29%.
Tỉnh Phú Thọ (cũ) có 26 trung tâm ngoại ngữ được phép liên kết với các cơ sở giáo dục tổ chức dạy học tiếng Anh tăng cường có giáo viên người nước ngoài. Tỉnh Hòa Bình (trước đây) đã chỉ đạo quyết liệt dạy tiếng Anh bắt buộc đối với 100% số học sinh từ lớp 3 trở lên, kể cả tại các trường vùng sâu, vùng khó khăn và tại các lớp ghép.
Tuy nhiên, theo đánh giá của ngành giáo dục Hòa Bình, chất lượng dạy học tiếng Anh còn hạn chế, chưa đáp ứng được nhu cầu. Các trường tại Phú Thọ hiện nay đều quan tâm công tác đào tạo, bồi dưỡng giáo viên, nâng cao năng lực dạy học, ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học và kiểm tra, đánh giá môn Tiếng Anh.
Hoạt động sinh hoạt chuyên môn Tiếng Anh theo trường và cụm trường được tổ chức thường xuyên. Trong bối cảnh thiếu giáo viên ngoại ngữ ở bậc tiểu học, kết quả nêu trên thể hiện nỗ lực đặc biệt của ngành giáo dục tỉnh Phú Thọ.
Đáng chú ý, nhiều trường học đổi mới, sáng tạo trong dạy học Tiếng Anh như Trường tiểu học Hội Hợp B (phường Vĩnh Yên). Học sinh lớp 1, lớp 2 của trường được học tiếng Anh. Thầy Hiệu trưởng Đào Chí Mạnh trực tiếp dạy ba tiết Toán mỗi tuần bằng tiếng Anh cho học sinh.
Thầy còn làm admin Câu lạc bộ Tiếng Anh, tổ chức cho học sinh luyện nói tiếng Anh và làm clip đưa lên fanpage của trường. Mỗi tuần, Câu lạc bộ Tiếng Anh được học với người nước ngoài một buổi.
Nhà trường còn tổ chức giờ học kết nối qua zoom với các trường ở Thái Nguyên, Sơn La, Quảng Trị, thu hút rất đông học sinh tham gia. Điều đáng nói là mọi hoạt động giáo dục tiếng Anh của Trường tiểu học Hội Hợp B đều miễn phí.
Để giải quyết vấn đề thiếu giáo viên, Trường tiểu học Thanh Lãng A (xã Xuân Lãng) ký hợp đồng ngắn hạn với giáo viên tiếng Anh, nhờ đó, tất cả học sinh lớp 1, lớp 2 được học hai tiết Tiếng Anh mỗi tuần từ năm học 2025-2026. Hiệu trưởng Nguyễn Thị Băng cho biết: Trường được đầu tư hai phòng học ngoại ngữ.
Phụ huynh không phải nộp tiền học tiếng Anh, trong khi chi phí học tiếng Anh ở các trung tâm ngoại ngữ tư nhân rất cao. Cô Nguyễn Thị Xuân, giáo viên tiếng Anh của trường chia sẻ: Giáo viên thường xuyên sử dụng các phần mềm để tạo video, tìm kiếm trò chơi dạy học tiếng Anh trên các trang web tạo hứng thú cho học sinh.
Tuy nhiên, ở khu vực kinh tế-xã hội khó khăn, việc dạy học tiếng Anh gặp thách thức về cơ sở vật chất, giáo viên. Cô Nguyễn Thị Ngọc, Hiệu trưởng Trường tiểu học Lãng Công (xã Yên Lãng) thông tin: Trường vùng nông thôn xa trung tâm khó tìm và khó tuyển dụng giáo viên tiếng Anh, kể cả giáo viên hợp đồng.
Hiện nay, trường chưa có phòng học ngoại ngữ, rất ít học sinh đi học thêm môn Tiếng Anh. Đây là khó khăn chung đối với các trường tiểu học ở khu vực miền núi, vùng sâu tỉnh Phú Thọ. Theo đề án “Đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học giai đoạn 2025- 2035, tầm nhìn đến năm 2045” của Chính phủ, học sinh mầm non được trải nghiệm, làm quen với tiếng Anh.
Trong giai đoạn 2025-2030, 100% số cơ sở giáo dục phổ thông trên cả nước dạy tiếng Anh bắt buộc từ lớp 1; ít nhất 20% số cơ sở giáo dục phổ thông trên cả nước đạt mức độ 1. Để thực hiện mục tiêu nêu trên, theo thầy giáo Đào Chí Mạnh, quan trọng nhất là phải tạo lập môi trường giao tiếp tiếng Anh trong trường, truyền cảm hứng cho người học, xã hội hóa hoạt động dạy học tiếng Anh, thu hút sự vào cuộc của cha mẹ học sinh.
Còn theo thầy giáo Lê Tiến Bộ, Hiệu trưởng Trường trung học cơ sở Thanh Lãng (xã Xuân Lãng), nền tảng tiếng Anh bậc tiểu học rất quan trọng để học sinh có thể theo được chương trình trung học cơ sở. Các trường cần tạo môi trường để học sinh nói tiếng Anh, tuyển dụng thêm giáo viên và có thêm các phòng học tiếng Anh.
Trường trung học cơ sở Thanh Lãng hiện có một phòng học ngoại ngữ. Đội ngũ giáo viên đều sử dụng AI trong giảng dạy tiếng Anh. Nhà trường đã sẵn sàng thực hiện đề án của Chính phủ. Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Phú Thọ đang xây dựng đề án “Đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học” để trình Ủy ban nhân dân tỉnh đầu năm 2026.
Trước mắt, tỉnh cần tháo gỡ những nút thắt chính là biên chế và năng lực sư phạm, có thể sử dụng cơ chế hợp đồng linh hoạt để đủ số lượng giáo viên dạy môn Tiếng Anh. Bên cạnh đó, các địa phương cần nâng cao nhận thức của phụ huynh khu vực nông thôn và miền núi về yêu cầu sử dụng tiếng Anh.
Các nhà trường cần triển khai các mô hình “Ngày nói tiếng Anh”, “Góc Tiếng Anh”, câu lạc bộ tiếng Anh, phát động phong trào giao tiếp tiếng Anh trong các hoạt động ngoài giờ lên lớp.
