Phối hợp hiệp hội-doanh nghiệp-cơ quan báo chí trong xây dựng, phản biện chính sách

Diễn đàn ghi nhận, những chuyển động chính trị nổi bật vừa qua phản ánh quyết tâm chính trị cao và nỗ lực bền bỉ trong việc xây dựng một hệ thống pháp luật hiện đại, thực chất, vì nhân dân, vì doanh nghiệp, tạo nền tảng pháp lý thuận lợi cho đầu tư và phát triển.

Trong bối cảnh đó, tiếp tục cải cách thể chế không chỉ là một yêu cầu khách quan mà còn là “mệnh lệnh từ tương lai dân tộc”, đòi hỏi tư duy phát triển hoàn toàn mới và sự đồng lòng của toàn hệ thống chính trị, cộng đồng doanh nghiệp, người dân và những nhà khoa học, các cơ quan báo chí, truyền thông…

Tam giác phối hợp hài hòa, hiệu quả

Trên cơ sở đó, yêu cầu, định hướng và giải pháp phát huy vai trò của các hiệp hội, doanh nghiệp và cơ quan báo chí trong xây dựng, thực thi chính sách hiệu quả là đặc biệt quan trọng. Cải cách thể chế từ góc nhìn đa chiều đòi hỏi phải nhìn nhận vai trò của từng chủ thể một cách toàn diện và có tính tương tác.

Tiến sĩ Nguyễn Văn Khôi, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản Việt Nam nhấn mạnh, Nghị quyết của Bộ Chính trị ban hành vừa qua có thể thấy có rất nhiều đổi mới tư duy, đúng như một cuộc cách mạng thúc đẩy xã hội phát triển. Nhận thức đầu tiên chính là chuyển từ tư duy quản lý sang tư duy kiến tạo.

Ở đó, cơ quan quản lý như “bà đỡ” cho cộng đồng và doanh nghiệp phát triển. Các nhà khoa học, các chuyên gia, các cơ quan báo chí truyền thông tiếp tục tham gia phối hợp chặt chẽ để đề xuất chính sách trên cơ sở phát sinh từ thực tiễn, đóng góp vào sự nghiệp cải cách thể chế, phát triển xã hội trong giai đoạn mới, tạo nên cơ chế đối thoại đa chiều, hiệu quả, đồng hành cùng Chính phủ trong công cuộc đổi mới đất nước.

Đồng quan điểm, Tiến sĩ Phan Đức Hiếu, đại biểu Quốc hội, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Kinh tế Tài chính của Quốc hội nhấn mạnh tới tính chính xác, độc lập, khách quan của báo chí trong thông tin nói chung và thông tin về chính sách, pháp luật nói riêng, lưu ý tới việc cần thiết phải hiểu rõ về nội dung, bản chất thông tin.

Liên quan tới Nghị quyết 68 về phát triển kinh tế tư nhân, Tiến sĩ Phan Đức Hiếu cho biết, trong bối cảnh áp lực cạnh tranh tăng, nguy cơ đào thải lớn nhưng cũng là cơ hội để bứt phá vươn lên của doanh nghiệp đòi hỏi các doanh nghiệp phải bảo đảm tính tuân thủ pháp luật của chính mình cũng như xây dựng, củng cố thương hiệu, danh tiếng của doanh nghiệp.

Lý giải về hiện tượng doanh nghiệp chưa có ý kiến tham vấn chính sách thậm chí ngại đề xuất, khuyến nghị, Tiến sĩ Nguyễn Sỹ Dũng, thành viên Hội đồng tư vấn chính sách của Thủ tướng Chính phủ, nguyên Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội chỉ rõ, các nội dung lấy ý kiến thường chung chung, mang tính tổng thể, hình thức cộng với tâm lý “nước đến chân mới nhảy” của số đông doanh nghiệp. Vì lẽ đó, rất cần các Hiệp hội với tính chính danh, đại diện sẽ mang tiếng nói tổng hợp cho cộng đồng doanh nghiệp.

Để phản biện, kiến nghị chính sách đúng và trúng

Dịp này, nhà báo Phạm Nguyễn Toan, Phó Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản Việt Nam, Tổng Biên tập Tạp chí điện tử Bất động sản Việt Nam bày tỏ băn khoăn khi cơ chế phản hồi các ý kiến đề xuất đóng góp như một cách tạo áp lực cho công tác xây dựng chính sách còn thiếu và yếu, thậm chí chưa minh bạch trong cơ chế tiếp thu, giải trình. Giải đáp băn khoăn này, Tiến sĩ Phan Đức Hiếu cho rằng, Nghị quyết 68 đã nêu rõ cơ chế tiếp thu và giải trình kiến nghị của các hiệp hội doanh nghiệp. Bộ Tư pháp đã có trang giải đáp pháp luật và kỳ vọng trong thời gian tới sẽ có sự tương tác hiệu quả hơn giữa các bên.

“Tôi cho rằng cần nâng cao năng lực của người kiến nghị. Nhiều khi tôi nhận được kiến nghị nhưng không chỉ rõ bất cập nằm ở đâu, cụ thể ra sao. Bên cạnh đó, có những kiến nghị chưa đủ sức thuyết phục. Chúng tôi rất mong muốn khi nêu vấn đề kiến nghị cần cụ thể, rõ ràng, có cơ sở thì mới dễ tiếp thu và kiến nghị cũng cần đi kèm giải pháp”, Tiến sĩ Hiếu nhắc nhở.

Trong khi đó, Giáo sư, Tiến sĩ Hoàng Văn Cường, Ủy viên Ủy ban Kinh tế Tài chính của Quốc hội, thành viên Hội đồng tư vấn chính sách của Thủ tướng Chính phủ, Phó Chủ tịch Hội đồng Giáo sư Nhà nước đề xuất, phải loại bỏ tư duy "không quản được thì cấm", thay vào đó, điều chỉnh chính sách để doanh nghiệp tuân thủ và làm tốt.

“Doanh nghiệp không nên và cũng không được can thiệp hay chi phối việc xây dựng chính sách. Nhưng doanh nghiệp hoàn toàn có quyền phản ánh những vướng mắc khi thực thi để các cơ quan chức năng có cơ sở điều chỉnh. Đây chính là cách cung cấp thông tin, bằng chứng để nhận diện chính sách nào đang phát huy hiệu quả và chính sách nào cần sửa đổi”, Giáo sư, Tiến sĩ Hoàng Văn Cường chỉ rõ.

Cũng theo Giáo sư, Tiến sĩ Hoàng Văn Cường, truyền thông và báo chí cũng đóng vai trò quan trọng trong việc đưa ra các bằng chứng khách quan, trung thực, tránh đưa tin sai lệch hay cường điệu.

Ông Nguyễn Quốc Hiệp, Chủ tịch Hiệp hội các Nhà thầu Xây dựng Việt Nam, Chủ tịch GP Invest nhận định, các hiệp hội cũng có nhiều cơ hội để tham gia góp ý chính sách, phản biện xây dựng. Tiếng nói của hiệp hội không chỉ tổng hợp thông tin từ thực tiễn mà còn tạo thành cầu nối hiệu quả giữa doanh nghiệp và nhà nước.

Bên cạnh đó, các hiệp hội còn có thể truyền tải thông điệp thông qua các diễn đàn báo chí-truyền thông. Nhưng để hiệu quả, báo chí cũng phải "tìm đúng điểm rơi", chọn đúng thời điểm, nội dung phù hợp để phản ánh, góp ý chính sách một cách xác đáng.

“Hiệp hội không chỉ là cầu nối truyền tải ý kiến, mà còn là cơ quan giám sát hai chiều, vừa giám sát thành viên vừa giám sát ngược lại các cơ quan thực thi. Cá nhân tôi, tôi cho rằng, không có truyền thông thì không thể truyền tải được các phản biện chính sách, ý kiến của các doanh nghiệp. Việc phối hợp giữa báo chí, hiệp hội với doanh nghiệp phải thật sự hài hòa”, ông Nguyễn Quốc Hiệp nói.

Cũng theo ông Hiệp, để phản biện chính sách hiệu quả, rất cần vai trò của các cơ quan báo chí truyền thông. Đơn cử như Nghị quyết 68 đặt ra mục tiêu cắt giảm 30% thủ tục hành chính, nhưng thực tế hiện giờ khá lo ngại là không những thấy chưa giảm được, mà còn có dấu hiệu kéo dài hơn. Hay Nghị quyết 68 đưa ra quy định một năm chỉ thanh kiểm tra 1 lần đối với 1 doanh nghiệp nhưng cơ quan nào sẽ điều phối việc thanh tra, kiểm tra thì chưa rõ.

Hầu hết các đại biểu đều đồng tình rằng “điểm nghẽn của điểm nghẽn là thể chế”, do đó, cần phải có tiếng nói của báo chí. Hơn lúc nào hết, rất cần tới báo chí chuyên gia, báo chí dữ liệu, đổi mới trong hoàn cảnh mới.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Doãn Hồng Nhung, Phó Trưởng Ban Pháp chế, Hiệp hội Bất động sản Việt Nam khẳng định, Hiệp hội là cơ quan hệ thống tiếng nói phản hồi của doanh nghiệp thành viên, vừa phản biện chính sách vừa kiến nghị đề xuất chính sách nhằm đáp ứng hiệu quả hoạt động sản xuất, kinh doanh của cộng đồng doanh nghiệp. Báo chí ở đây không chỉ đóng vai trò cầu nối thông tin mà còn là kênh thông tin đa chiều-truyền thông chính thống, khẳng định vai trò sức mạnh lớn của báo chí là cầu nối, là kênh thông tin hiệu quả…

Ông Bùi Văn Doanh, Viện trưởng Viện nghiên cứu Bất động sản Việt Nam, nguyên Tổng Biên tập Báo Xây dựng, nguyên Tổng Biên tập Tuần Tin tức, Thông tấn xã Việt Nam nhấn mạnh, báo chí là kênh độc lập, kênh thông tin xã hội khác thể hiện tính độc lập, khách quan, do đó, hiệp hội và doanh nghiệp cũng cần và nên có cơ chế cũng như thiết chế cung cấp thông tin cho báo chí hiểu để quá trình tiếp cận, đồng hành thông tin sẽ đúng và trúng vấn đề.